Դիտել Ալթե Սելբերգ էջի վիքիկոդը

{{Տեղեկաքարտ գիտնական}}
'''Ալթե Սելբերգ''' ({{lang-no|Atle Selberg}}, {{ԱԾ}}), [[Նորվեգացիներ|նորվեգացի]] գիտնական, [[Մաթեմատիկա|մաթեմատիկոս]]։ Հայտնի է հատկապես [[Թվերի տեսություն|թվերի տեսությա]]ն և ավտոմորֆների տեսության բնագավառում իր ահռելի ավանդի համար։

== Կենսագրություն և կարիերա ==
Ալթե Սելբերգը ծնվել է [[1917]] թվականի [[հունիսի 14]]-ին նորվեգական Լանգեսուն քաղաքում (''Langesund''): Կրթությունը ստացել է [[Օսլոյի համալսարան]]ում։ Այն ավարտեց [[1943]] թվականին և դարձավ [[Փիլիսոփայություն|փիլիսոփայության]] դոկտոր։

[[1942]] թվականին նա ապացուցեց, որ Ռիմանի ձետա-ֆունկցիայի բոլոր զրոների վերջնական հաշիվը ընկած է Re(s)=½ կրիտիկական ուղիղի վրա։ [[1947]] թվականին Ալթե Սելբերգը մշակեց այսպես կոչված «Սելբերգի մեթոդը»։ Այն վերաբերում էր թվերի անալիտիկ տեսության հարցերին։ [[1948]] թվականին Պալ Էրդյոշի հետ զուգահեռ ստացան պարզ թվերի էլեմենտար ասիմպտոտիկ օրենքի ապացույցը։ Այս աշխատությունը հրապարակվեց [[1950]] թվականին և արժանացավ գերմանական [[Ֆիլդսյան մրցանակ]]ի<ref name="ReferenceA">{{Ռուսերեն գիրք |автор=Selberd A. |заглавие=Annals of Math |год=1949 |страница=297-304}}</ref>։

Գիտնականը ապացուցել է Դիրիխլիի պարզ թվերի թվաբանական պրոգրեսիայի թեորեմը<ref name="ReferenceA"/>։

Հետո Ալթե Սելբերգը տեղափոխվում է [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Միացյալ Նահանգներ]]։ Այստեղ սկսում է աշխատել [[Նյու Ջերսի]] նահանգի [[Փրինսթոն (Նյու Ջերսի)|Փրինսթոնի]] Հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտում։ [[1956]] թվականին Սելբերգը հրապարակում է իր ամենակարևոր գործերից մեկը, որտեղ ապացուցում է աֆտոմորֆ ֆունկցիայի բանաձևը. այդ ապացույցը գիտության մեջ մտավ «Սելբերգի հետագծի բանաձև» անվանումով<ref>{{Cite web |author=Венков А.Б., Никитин А.М. |title=Формулы следа Сельберга, графы Рамануджана и некоторые проблемы математической физики |url=http://www.mathnet.ru/php/getFT.phtml?jrnid=aa&paperid=387&what=fullt&option_lang=rus}}</ref>:.

[[1986]] թվականին նրան, թվերի տեսության բնագավառում աշխատանքների համար, շնորհեցին Վոլֆի մրցանակ։

Ալթե Սելբերգը Նորվեգիայի գիտությունների ակադեմիայի, Դանիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիայի և ԱՄՆ-ի հումանիտար և ճշգրիտ գիտությունների ակադեմիաների անդամ էր։

Սելբերգն ամուսնացած էր և ուներ երկու երեխաներ։

Ալթե Սելբերգն իր մահկանացուն կնքեց իննսուն տարեկան հասակում՝ Փրինսթոնում՝ [[2007]] թվականի [[օգոստոսի 6]]-ին<ref>{{Cite news |date=17.08.2007 |title=Atle Selberg, 90, Lauded Mathematician, Dies |url=http://www.nytimes.com/2007/08/17/nyregion/17selberg.html |publisher=[[Նյու Յորք Թայմս]] |lang=en}}</ref>։

=== Ալթե Սելբերգի հիպոզեզ ===
[[1984]] թվականին գիտնականը առաջ քաշեց նոր հիպոթեզ և ապացուցեց Անատոլի Կարացուբայի ցարդ անապացուցելի հիպոթեզը<ref>{{Cite journal |last=Карацуба |first=А. А. |year=1984 |title=О нулях функции ζ(s)  на коротких промежутках критической прямой |journal=Изв. РАН. Сер. матем. |issue=48:3 |pages=569–584}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Карацуба |first=А. А. |year=1984 |title=Распределение нулей функции ζ(1/2 + it) |journal=Изв. РАН. Сер. матем. |issue=48:6 |pages=1214–1224}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Карацуба |first=А. А. |year=1985 |title=О нулях дзета-функции Римана на критической прямой |journal=Труды МИАН |issue=167 |pages=167–178}}</ref>։

Ըստ գիտնականի հիպոթեզի <math>T\to +\infty</math>:

[[1992]] թվականին էլ Անատոլի Կարացուբա ապացուցեց<ref>{{Cite journal |last=Карацуба |first=А. А. |year=1992 |title=О количестве нулей дзета-функции Римана, лежащих на почти всех коротких промежутках критической прямой |journal=Изв. РАН. Сер. матем. |issue=56:2 |pages=372–397}}</ref>, որ Սելբերգի հիպոթեզի համակերպըգործում է բոլոր միջակայքների համար՝ <math>(T,T+H]</math>, <math>H = T^{\varepsilon}</math>, որտեղ <math>\varepsilon</math> ՝ որքան հնարավոր է փոքր թիվ է։

== Ընտիր աշխատանքներ ==
* '' Collected papers'' cop. 1989 1991
* ''Contributions to the theory of Dirichlet's L functions'' 1947
* ''On an elementary method in the theory of primes'' 1947 	
* ''Contributions to the theory of the Riemann zeta function'' 1946
* ''On the remainder in the formula for N(T), the number of zeros of ζ (s) in the strip O[t[T '' – Oslo, 1944	
* ''On the normal density of primes in small intervals, and the difference between consecutive primes'' – Oslo, 1944 	
* ''On the zeros of Riemann's zeta function 1943
* ''On the zeros of the Zetafunction of Riemann'' 1943 	
* ''On the zeros of Riemann's zeta function on the critical line'' 1942
* ''Über ganzwertige ganze transzendente Funktionen'' 1941 	
* ''Über einen Satz von A. Gelfond'' 1941 	
* ''Über ganzwertige ganze transzendente Funktionen'' 1941 	
* ''Beweis eines Darstellungssatzes aus der Theorie der ganzen Modulformen'' 1941 	
* ''Über die Fourierkoeffizienten elliptischer Modulformen negativer Dimension'' 1939

== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}

== Արտաքին հղումներ ==
* [http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Selberg.html Atle Selberg] в архиве Mac Tutor {{ref-en}}.

{{Արտաքին հղումներ}}

{{DEFAULTSORT:Սելբերգ, Ալթե}}
[[Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ]]
[[Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ]]
[[Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ]]
[[Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ]]
[[Կատեգորիա:Ամերիկացի մաթեմատիկոսներ]]
[[Կատեգորիա:Թվերի տեսության մասնագետներ]]
[[Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով]]
[[Կատեգորիա:Նորվեգացի գիտնականներ]]
[[Կատեգորիա:Նորվեգացի մաթեմատիկոսներ]]
[[Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ]]
[[Կատեգորիա:Օսլոյի համալսարանի շրջանավարտներ]]