Դիտել Առանցքային և կենտրոնական համաչափություն էջի վիքիկոդը

[[Պատկեր:Ուղղահայացներ.tiff|մինի|Նկարում M և <math>\mbox{M}_\mathrm{1}</math>, N և <math>\mbox{N}_\mathrm{1}</math> կետերը համաչափ են b ուղղի նկատմամբ, իսկ P կետը այդ ուղղի նկատմամբ համաչափ է ինքն իրեն]]
[[Պատկեր:Առանցքայինհամաչափություններ..tiff|մինի|Առանցքային համաչափություններ]]
[[Պատկեր:Կենտրոնականհամաչափություն.tiff|մինի|Կենտրոնական համաչափություն]]

[[Պատկեր:Կենտրոնականհամաչափություններ.tiff|մինի|Կենտրոնական համաչափություններ]]
== Առանցքային համաչափություն ==
Երկու A և <math>\mbox{A}_\mathrm{1}</math> կետերը կոչվում են a ուղղի նկատմամբ համաչափ, եթե a ուղիղն ուղղահայաց է A<math>\mbox{A}_\mathrm{1}</math> հատվածին և անցնում է նրա միջնակետով։ a [[Ուղիղ|ուղղի]] յուրաքանչյուր կետ համաչափ է համարվում ինքն իրեն։ Պատկերը կոչվում է a ուղղի նկատմամբ համաչափ, եթե այդ պատկերի յուրաքանչյուր կետի a ուղղի նկատմամբ համաչափ կետը ևս պատկանում է այդ պատկերին։ a ուղիղը կոչվում է պատկերի համաչափության առանցք։ Նաև ասում են, որ պատկերն օժտված է առանցքային համաչափությամբ։

Բերենք պատկերների օրինակներ, որոնք օժտված են առանցքային համաչափությամբ։ Չփռված անկյունն ունի համաչափության մեկ առանցք. դա այն ուղիղն է, որն ընդգրկում է տվյալ անկյան [[կիսորդ]]ը։ [[Հավասարասրուն եռանկյուն|Հավասարասրուն (բայց ոչ հավասարակողմ) եռանկյունը]] ևս ունի համաչափության մեկ առանցք, իսկ հավասարակողմ եռանկյունը համաչափության երեք առանցք։ [[Ուղղանկյուն]]ը և [[շեղանկյուն]]ը, որոնք [[քառակուսի]] չեն, ունեն համաչափության երկուական առանցքներ, իսկ քառակուսին համաչափության չորս առանցք։ [[Շրջանագիծ]]ն ունի անվերջ թվով համաչափության առանցքներ, քանի որ համաչափության առանցքը նրա [[տրամագիծ]]ն է, իսկ ինչպես գիտենք շրջանագիծն ունի անվերջ թվով տրամագծեր։ Կան այնպիսի պատկերներ, որոնք առհասարակ համաչափության առանցք չունեն։ Այդպիսի պատկերներից է ուղղանկյուն և շեղանկյուն չհանդիսացող զուգահեռագիծը, ինչպես նաև տարակողմ եռանկյունը։

== Կենտրոնային համաչափություն ==
Երկու A և <math>\mbox{A}_\mathrm{1}</math> կետերը կոչվում են O կետի նկատմամբ համաչափ, եթե O–ն A<math>\mbox{A}_\mathrm{1}</math> հատվածի միջնակետն է։ Համարվում է, որ O կետը համաչափ է ինքն իրեն։ նկարում M և M1, N և N1 կետերը համաչափ են O կետի նկատմամբ, իսկ P և Q կետերը այդ կետի նկատմամբ համաչափ չեն։ Պատկերը կոչվում է O կետի նկատմամբ համաչափ, եթե այդ պատկերի կետերից յուրաքանչյուրի O կետի նկատմամբ համաչափ կետը ևս պատկանում է այդ նույն պատկերին։ O կետը կոչվում է պատկերի համաչափության կենտրոն։ Նաև ասում են, որ պատկերն օժտված է կենտրոնային համաչափությամբ։ Կենտրոնային համաչափությամբ օժտված պատկերների օրինակներ են [[շրջանագիծ]]ը և [[զուգահեռագիծ]]ը։ Շրջանագծի համաչափության կենտրոնը շրջանագծի կենտրոնն է, իսկ զուգահեռագծի համաչափության կենտրոնը նրա անկյունագծերի հատման կետը։ Ուղիղը ևս օժտված է կենտրոնային համաչափությամբ։

Ի տարբերություն շրջանագծի և զուգահեռագծի, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի համաչափության մեկ կենտրոն, ուղղի համար դրանք անվերջ շատ են. ուղղի ցանկացած կետ նրա համաչափության կենտրոնն է։ Համաչափության կենտրոն չունեցող պատկերի օրինակ է [[եռանկյուն]]ը։ Առանցքային կամ կենտրոնային համաչափությամբ են օժտված մեր շրջակա աշխարհի առարկաներից շատերի պատկերները հարթության վրա։ Օրինակ՝ [[ծառեր]]ի [[տերև]]ներից և [[ծաղիկներ]]ի [[պսակաթերթ]]երից շատերը համաչափ են միջին [[ցողուն]]ի նկատմամբ։

Համաչափությունն ունի գեղագիտական և կիրառական նշանակություն։ Այն մեզ հաճախ է հանդիպում արվեստում, ճարտարապետության մեջ, տեխնիկայում, կենցաղում։ Այսպես՝ շենքերից շատերի ճակատները նախագծվում են ըստ առանցքային համաչափության։ Մեծ մասամբ առանցքի կամ կենտրոնի նկատմամբ համաչափ են արվում [[գորգ]]երի, [[գործվածքներ]]ի, [[պաստառ]]ների նախշերը։ Համաչափ են շատ սարքավորումների բազմաթիվ մանրակներ, որոնք լայն կիրառություն ունեն [[տեխնիկա]]յում և [[արտադրություն|արտադրության]] մեջ։
{{ՀՍՀ}}

[[Կատեգորիա:Երկրաչափություն]]