Դիտել Դիֆերենցիալ հավասարումներ էջի վիքիկոդը

[[Պատկեր:Elmer-pump-heatequation.png|thumb|350px|Ջերմափոխականության արտացոլումը]]
Մաթեմատիկայում դիֆերենցիալ հավասարումը հավասարություն է, որը վերաբերում է մեկ կամ մի քանի ֆունկցիաներին և դրանց ածանցյալներին<ref name="Zill2012">{{Cite book |author=Dennis G. Zill |url=https://books.google.com/books?id=pasKAAAAQBAJ&printsec=frontcover#v=snippet&q=%22ordinary%20differential%22&f=false |title=A First Course in Differential Equations with Modeling Applications |date=2012 թ․ մարտի 15 |publisher=Cengage Learning |isbn=1-285-40110-7}}</ref>։ Կիրառություններում ֆունկցիաները հիմնականում ներկայացնում են ֆիզիկական մեծություններ, ածանցյալները ներկայացնում են փոփոխման արագությունը և դիֆերենցիալ հավասարումը սահմանում է երկուսի միջև հարաբերությունները։ Քանի որ այդպիսի հարաբերությունները չափազանց տարածված են, դա է պատճառը, որ դիֆերենցիալ հավասարումները կարևոր դեր են խաղում բազմաթիվ բնագավառներում՝ ներառյալ [[ճարտարագիտություն]], [[ֆիզիկա]], [[տնտեսագիտություն]] և [[կենսաբանություն]]։
''Դիֆերենցիալ հավասարման կարգ'' է կոչվում տվյալ [[հավասարում|հավասարման]] մեջ մասնակցող [[ածանցյալ]]ների ամենաբարձր կարգը։

Դիֆերենցիալ հավասարումների ուսումնասիրությունը հիմնականում բաղկացած է դրանց լուծումների ուսումնասիրությունից (հավասարմանը բավարարող ֆունկցիաների բազմությունը), և դրանց լուծումների հատկությունները։ Միայն պարզագույն բանաձևերն են լուծելի որոշակի բանաձևերով։ Այնուամենայնիվ տված հավասարման լուծումների շատ հատկություններ կարող են որոշվել, առանց դրանք ճշգրիտ հաշվարկելու։

Եթե լուծումների համար վերջավոր արտահայտության ձևն անիրականալի է, ապա լուծումները կարող են թվային մոտարկվել համակարգիչների օգնությամբ։ Դինամիկ համակարգերի տեսությունը շեշտը դնում է դիֆերենցիալ հավասարումներով նկարագրված համակարգերի որակական վերլուծության վրա, մինչդեռ մշակվել են բազմաթիվ [[թվային մեթոդներ]]՝ տվյալ ճշգրտությամբ լուծումներ գտնելու համար։

== Պատմություն ==
Դիֆերենցիալ հավասարումները առաջին անգամ ի հայտ եկան [[Իսահակ Նյուտոն|Նյուտոնի]] և [[Լայբնից Գոթֆրիդ|Լայբնիցի]] կողմից հաշվարկների կիրառման հետ։ Իր 1671 թվականին գրած «Methodus fluxionum et Serierum Infinitarum» բաժնի 2-րդ գլխում Իսահակ Նյուտոնը թվարկել է երեք տիպի դիֆերենցիալ հավասարումներ<ref>Newton, Isaac. (c.1671). Methodus Fluxionum et Serierum Infinitarum (The Method of Fluxions and Infinite Series), published in 1736 [Opuscula, 1744, Vol. I. p. 66].</ref>։

:<math>
\begin{align}
& \frac {dy}{dx} = f(x) \\[5pt]
& \frac {dy}{dx} = f(x,y) \\[5pt]
& x_1 \frac {\partial y}{\partial x_1} + x_2 \frac {\partial y}{\partial x_2} = y
\end{align}
</math>
Այս բոլոր հավասարումներում, {{mvar|y}}-ը անհայտ ֆունկցիա է {{mvar|x}}-ից (կամ <math>x_1</math> և <math>x_2</math>-ից), իսկ {{mvar|f}}-ը տված ֆունկցիան է։

Այս և այլ օրինակներ նա լուծում է օգտագործելով անվերջ շարքեր և քննարկում լուծումների ոչ եզակիությունը։

1695 թվականին Բերնուլին առաջարկեց Բերնուլիի դիֆերենցիալ հավասարումը<ref>{{Citation |last1=Bernoulli |first1=Jacob |title=Explicationes, Annotationes & Additiones ad ea, quae in Actis sup. de Curva Elastica, Isochrona Paracentrica, & Velaria, hinc inde memorata, & paratim controversa legundur; ubi de Linea mediarum directionum, alliisque novis |journal=[[Acta Eruditorum]] |year=1695 |author1-link=Jacob Bernoulli}}</ref>։ Այն [[սովորական դիֆերենցիալ հավասարում]] է՝

: <math>y'+ P(x)y = Q(x)y^n\,</math>

այն պարզեցնելով Լայբնիցը հաջորդ տարի գտավ լուծումները։f<ref>{{Citation |last1=Hairer |first1=Ernst |title=Solving ordinary differential equations I: Nonstiff problems |year=1993 |location=Berlin, New York |publisher=[[Springer-Verlag]] |isbn=978-3-540-56670-0 |last2=Nørsett |first2=Syvert Paul |last3=Wanner |first3=Gerhard}}</ref>

Պատմականորեն, երաժշտական գործիքի թրթռացող լարի պրոբլեմը ուսումնասիրվել է [[Ժան Լը Ռոն Դ'Ալամբեր|Ժան Լը Ռոն Դ’Ալամբերի]], [[Լեոնարդ Էյլեր]]ի, [[Դանիել Բեռնուլի]]ի և [[Ժոզեֆ Լուի Լագրանժ]]ի կողմից<ref>{{Cite journal |last=Frasier |first=Craig |date=1983 թ․ հուլիս |title=Review of ''The evolution of dynamics, vibration theory from 1687 to 1742'', by John T. Cannon and Sigalia Dostrovsky |url=http://homes.chass.utoronto.ca/~cfraser/vibration.pdf |url-status=dead |journal=Bulletin (New Series) of the American Mathematical Society |volume=9 |issue=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161229061211/http://homes.chass.utoronto.ca/~cfraser/vibration.pdf |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 29 |access-date=2020 թ․ փետրվարի 28}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Wheeler |first=Gerard F. |last2=Crummett |first2=William P. |year=1987 |title=The Vibrating String Controversy |journal=[[American Journal of Physics|Am. J. Phys.]] |volume=55 |issue=1 |pages=33–37 |bibcode=1987AmJPh..55...33W |doi=10.1119/1.15311}}</ref><ref>For a special collection of the 9 groundbreaking papers by the three authors, see [http://www.lynge.com/item.php?bookid=38975&s_currency=EUR&c_sourcepage= First Appearance of the wave equation: D'Alembert, Leonhard Euler, Daniel Bernoulli. - the controversy about vibrating strings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200209023122/http://www.lynge.com/item.php?bookid=38975&s_currency=EUR&c_sourcepage= |date=2020-02-09 }} (retrieved 13 Nov 2012). Herman HJ Lynge and Son.</ref><ref>For de Lagrange's contributions to the acoustic wave equation, can consult [https://books.google.com/books?id=D8GqhULfKfAC&pg=PA18 Acoustics: An Introduction to Its Physical Principles and Applications] Allan D. Pierce, Acoustical Soc of America, 1989; page 18.(retrieved 9 Dec 2012)</ref>։ 1746 թվականին, Դ'Ալամբերը հայտնաբերեց միաչափ ալիքային հավասարումը, և տաս տարի անց Էյլերը հայտնաբերեց եռաչափ ալիքային հավասարումը<ref name=Speiser>Speiser, David. ''[https://books.google.com/books?id=9uf97reZZCUC&pg=PA191 Discovering the Principles of Mechanics 1600-1800]'', p. 191 (Basel: Birkhäuser, 2008).</ref>։

Էյլեր-Լագրանժի բանաձևը մշակվել է 1750-ականներին Էյլերի և Լագրանժի կողմից, երբ նրանք ուսումնասիրում էին տաուտոխրոմ պրոբլեմը։ Սա այն կորի որոշումն է, որ կշռված մասնիկը, անկախ սկզբնակետից, ֆիքսված ժամանակահատվածում, ֆիքսված կետ կընկնի։ Լագրանժը այս պրոբլեմը լուծել է   1755 թվականին և լուծումն ուղարկել Էյլերին։ Նրանք երկուսով հետագայում զարգացրին Լագրանժի մեթոդը և այն կիրառեցին մեխանիկայում, ինչը հանգեցրեց Լագրանժյան մեխանիկայի ձևակերպմանը։

1822 թվականին, Ֆուրյեն հրապարակեց ջերմության հոսքի վերաբերյալ իր աշխատանքը ''Théorie analytique de la chaleur'' (Ջերմության անալիտիկ տեսություն)<ref>{{Cite book |last=Fourier |first=Joseph |url=https://books.google.com/books?id= |title=Théorie analytique de la chaleur |publisher=Firmin Didot Père et Fils |year=1822 |location=Paris |language=French |oclc=2688081}}</ref>, որում նա Նյուտոնի սառեցման օրենքի իր հիմնավորումը տվեց, այն է, որ ջերմության հոսքը երկու հարակից մոլեկուլների միջև, համամասն է նրանց ջերմաստիճանի ծայրահեղ փոքր տարբերությանը։ Այս գրքում ներառված է ջերմության հաղորդիչ դիֆուզիայի համար Ֆուրյեի ջերմահաղորդակցության հավասարման առաջադրանքը։ Այս մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումը այժմ դասավանդվում է մաթեմատիկական ֆիզիկա ուսումնասիրող յուրաքանչյուր ուսանողի։

== Օրինակ ==
Դասական մեխանիկայում, մարմնի շարժումը նկարագրվում է նրա դիրքով և ժամանակի ընթացքում նրա արագության փոփոխմամբ։ Նյուտոնի շարժման օրենքները թույլ են տալիս այս փոփոխականները դինամիկ արտահայտել (տված դիրքը, արագություն, արագացում և մարմնի վրա ազդող տարբեր ուժեր) դիֆերենցիալ հավասարում, որը մարմնի անհայտ դիրքը ներկայացնում է որպես ժամանակից ֆունկցիա։

Որոշ դեպքերում, այս դիֆերենցիալ հավասարումը (շարժման հավասարում) կարող է բացահայտ լուծում ունենալ։

Իրական աշխարհի խնդրի մոդելավորման մեջ դիֆերենցիալ հավասարման օգտագործման օրինակ է։ Այն իրենից ներկայացնում է օդում գնդակի անկման աարագության որոշումը, հաշվի առնելով միայն ծանրությունը և օդի դիմադրությունը։ Գնդակի ծանրության ուժի արագացումը դեպի երկիր դա ձգողականության ուժի արագացումն է հանած օդի դիմադրության ուժը։ Ձգողականությունը համարվում է հաստատուն, իսկ օդի դիմադրությունը կարելի է մոդելավորել որպես գնդակի արագությանը համեմատական։ Սա նշանակում է որ գնդակի արագացումը, ինչը նրա արագության ածանցյալն է, կախված է արագությունից (իսկ արագությունը կախված է ժամանակից)։ Արագությունը որպես ժամանակի ֆունկցիա ներկայացնելը ներառում է դիֆերենցիալ հավասարման լուծման և նրա ստույգ լինելուն։

== Տեսակներ ==
Դիֆերենցիալ հավասարումներ կարելի է բաժանել մի քանի տեսակների։ Բացի ինքնին դիֆերենցիալ հավասարման հատկությունների նկարագրությունից, դիֆերենցիալ հավասարումների այս դասակարգումը կարող է օգնել լուծման ընտրության հարցում։ Սովորաբար օգտագործվող տարբերակներն են՝ սովորական/մասնակի, գծային/ոչ գծային և համասեռ/տարասեռ։ Այս ցուցակը հեռու է սպառիչ լինելուց, կան դիֆերենցիալ հավասարումների շատ այլ հատկություններ և ենթադասեր, որոնք կարող են շատ օգտակար լինել հատուկ կոնտեքստներում։

== Սովորական դիֆերենցիալ հավասարումներ ==
{{main|Սովորական դիֆերենցիալ հավասարում}}
'''Սովորական դիֆերենցիալ հավասարումները''', [[հավասարում]]ներ են, որտեղ անհայտները մեկ [[փոփոխական]]ի [[ֆունկցիա]]ներ են, ընդ որում հավասարման մեջ մասնակցում են ոչ միայն անհայտ ֆունկցիաները այլև այդ ֆունկցիաների [[ածանցյալ]]ները։

Սովորական դիֆերենցիալ հավասարման տեսքը ընդհանուր դեպքում հետևյալն է՝
: <math>F\left(x,y,y',y'',...,y^{(n)}\right)=0\!</math> կամ <math>F\left(x,y,\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x},\frac{\mathrm{d}^{2}y}{\mathrm{d}x^2},...,\frac{\mathrm{d}^{n}y}{\mathrm{d}x^n}\right)=0</math>,
որտեղ <math>~y=y(x)</math> անհայտ [[ֆունկցիա]]ն է, <math>~x</math> անկախ [[փոփոխական]]ը, <math>~n</math> կոչվում է ''դիֆերենցիալ հավասարման կարգ''։

Սովորական դիֆերենցիալ հավասարումների առաջին հետազոտությունները կատարվել են [[XVII դար]]ի վերջում [[Իսահակ Նյուտոն|Ի. Նյուտոնի]] և [[Գոթֆրիդ Վիլհելմ Լեյբնից|Գ. Լեյբնիցի]] կողմից։

Սովորական դիֆերենցիալ հավասարումները լայն կիրառական նշանակություն ունեն [[մեխանիկա]]յում, [[աստղագիտություն]]ում, [[ֆիզիկա]]յում, [[քիմիա]]յի և [[կենսաբանություն|կենսաբանության]] շատ խնդիրներում։ Սա բացատրվում է նրանով, որ շատ հաճախ բնական երևույթները ենթարկվում են օրենքների, որոնք գրվում են սովորական դիֆերենցիալ հավասարումների տեսքով։ Օրինակ, [[Իսահակ Նյուտոն|Նյուտոնյան]] [[մեխանիկա]]յի օրենքները թույլ են տալիս նյութական կետերի համակարգի շարժման նկարագրման [[մեխանիկա]]կան խնդիրը բերել սովորական դիֆերենցիալ հավասարման լուծումները գտնելու [[մաթեմատիկա]]կան խնդրին։

== Մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումներ ==
{{main|Մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումներ}}
'''Մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումները''', [[հավասարում]]ներ են, որտեղ անհայտները մի քանի [[փոփոխական]]ի [[ֆունկցիա]]ներ են, հավասարման մեջ մասնակցում են անհայտ ֆունկցիաները և այդ ֆունկցիաների մասնակի [[ածանցյալ]]ները։

Մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարման տեսքը ընդհանուր դեպքում հետևյալն է՝
: <math>F \left(x_1, x_2,\dots, x_m, y, \frac{\partial y}{\partial x_1}, \frac{\partial y}{\partial x_2},\dots, \frac{\partial y}{\partial x_m}, \frac{\partial^2 y}{\partial x_1^2}, \frac{\partial^2 y}{\partial x_1 \partial x_2}, \frac{\partial^2 y}{\partial x_2^2},\dots,\frac{\partial^n y}{\partial x_m^n}\right)= 0</math>,
որտեղ <math>y\! = y(x_1, x_2,\dots, x_m)</math> անհայտ [[ֆունկցիա]]ն է, <math>x_1, x_2,\dots, x_m</math> անկախ [[փոփոխական]]ները։

Առաջին մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումը հանդիպում է [[Լեոնարդ Էյլեր|Լ. Էյլերի]] [[մակերևույթ]]ների [[տեսություն|տեսությանը]] նվիրված աշխատանքներում։

Մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումները կարող են օգտագործվել բազմազան երևույթների նկարագրման համար, այնպիսին, ինչպիսին են՝ [[ձայն]]ը, [[ջերմություն]]ը, [[էլեկտրաստատիկա]]ն, [[էլեկտրադինամիկա]]ն և այլն։ Այս, առաջին հայացքից, տարբեր ֆիզիկական երևույթները կարող են [[ֆորմալիզացիա|ֆորմալիզացվել]] և նկարագրվել միևնույն ձևով՝ մասնական ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների տեսանկյունից։

== Գծային և ոչ գծային դիֆերենցիալ հավասարումներ ==
Եվ սովորական և մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումները լինում են գծային և ոչ գծային։

Դիֆերենցիալ հավասարումը կոչվում է գծային, եթե անհայտ [[ֆունկցիա]]ն և նրա [[ածանցյալ]]ները (մասնակի ածանցյալները) մտնում են [[հավասարում|հավասարման]] մեջ գծայնորեն։

== Օրինակներ ==
* [[Բեռնուլիի դիֆերենցիալ հավասարում|Բեռնուլիի հավասարում]]`

:: <math> y'=a(x)y+b(x)y^{\alpha} </math>

* [[Ռիկատիի հավասարում]]`

:: <math> y'=a(x)y+b(x)y^{2}+c(x) </math>

* [[Շտուրմ-Լիուվիլի հավասարում]]`

:: <math> -y''+q(x)y=\lambda^{2} y </math>

* [[Ջերմահաղորդականության հավասարում]]`

:: <math>\frac{\partial u}{\partial t} = \alpha \frac{\partial^2 u}{\partial x^2} \,</math>

* [[Լարի տատանման հավասարում]]`

:: <math>\frac{\partial^2 u}{\partial t^2} = c^2 \frac{\partial^2 u}{\partial x^2}</math>

* [[Լապլասի հավասարում]]`

:: <math>\frac{\partial^2 u}{\partial x^2} + \frac{\partial^2 u}{\partial y^2}=0</math>

* [[Կորտեվեգ-դե Ֆրիզի հավասարում]]՝

:: <math>\frac{\partial u}{\partial t} + 6u\frac{\partial u}{\partial x} + \frac{\partial^3u}{\partial x^3} = 0</math>

== Լուծումների գոյությունը ==
Դիֆերենցիալ հավասարումներ լուծելը նման չէ հանրահաշվական հավասարումներ լուծելուն։ Բացի այն, որ նրանց լուծումները հաճախ պարզ չեն, այլև հարց է՝ արդյոք դրանք եզակի են, կամ առհասարակ գոյություն ունե՞ն։

Առաջին կարգի սկզբնական խնդիրների համար, Պիանոյի գոյության թեորեմը տալիս է պայմանների բազմությունը, երբ լուծում գոյություն ունի։ xy հարթության յուրաքանչյուր <math>(a,b)</math> կետի համար, սահմանեք որոշ ուղղանկյուն մակերես <math>Z</math>, այնպիսին, որ <math>Z = [l,m]\times[n,p]</math> և <math>(a,b)</math>-ը <math>Z</math>-ի ներսում են։ Ենթադրենք տված է <math>\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x} = g(x,y)</math> հավասարումը և <math>y=b</math>, երբ <math>x=a</math> պայմանը, ապա այս խնդիրը լուծում ունի, եթե <math>g(x,y)</math> և <math>\frac{\partial g}{\partial x}</math> երկուսն էլ <math>Z</math>-ի վրա անընդհատ են։ Այս լուծումը գոյություն ունի  <math>a</math> կենտրոնով որոշակի միջակայքի վրա։ Լուծումը կարող է եզակի չլինել։ (Այլ արդյունքների համար տես [[Սովորական դիֆերենցիալ հավասարում]]։)

Այնուամենայնիվ սա օգնում է միայն առաջին կարգի սկզբնական արժեքի խնդիրներում։ Ենթադրենք տված է n-րդ կարգի գծային սկզբնական արժեքի խնդիր․

:<math>
f_{n}(x)\frac{\mathrm{d}^n y}{\mathrm{d}x^n} + \cdots + f_{1}(x)\frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d}x} + f_{0}(x)y = g(x)
</math>
այնպես որ
:<math>
y(x_{0})=y_{0}, y'(x_{0}) = y'_{0}, y''(x_{0}) = y''_{0}, \cdots
</math>

Յուրաքանչյուր ոչ զրոյական <math>f_{n}(x)</math>-ի համար, եթե <math>\{f_{0},f_{1},\cdots\}</math> և <math>g</math> անընդհատ են <math>x_{0}</math> պարունակող միջակայքի վրա , ապա <math>y</math> գոյություն ունի և եզակի է<ref>{{Cite book |last1=Zill |first1=Dennis G. |url=https://archive.org/details/firstcourseindif00zill_0 |title=A First Course in Differential Equations |publisher=Brooks/Cole |year=2001 |isbn=0-534-37388-7 |edition=5th}}</ref>։

== Կիրառություններ ==
Դիֆերենցիալ հավասարումների ուսումնասիրությունը մեծ տեղ է զբաղեցնեւմ մաքուր և կիրառական մաթեմատիկաներում, ֆիզիկայում և ճարտարագիտության մեջ։ Բոլոր այս բնագավառները կապված են տարբեր տեսակի դիֆերենցիալ հավասարումների հատկությունների հետ։ Մաքուր մաթեմատիկան կենտրոնացած է լուծումների գոյության և միակության վրա, մինչդեռ կիրառական մաթեմատիկան շեշտում է լուծումների մոտարկման մեթոդների խիստ հիմնավորումը։ Դիֆերենցիալ հավասարումները կարևոր դեր են խաղում յուրաքանչյուր ֆիզիկական, տեխնիկական, կամ կենսաբանական պրոցեսի վիրտուալ մոդելավորման մեջ՝ երկնային շարժումից մինչև կամրջի ձևավորում, մինչև նեյրոնների միջև փոխազդեցություն։ Իրական կյանքի խնդիրների լուծման համար օգտագործվող դիֆերենցիալ հավասարումները , պարտադիր չէ, որ ուղղակիորեն լուծելի լինեն, այսինքն փակ լուծումներ չունեն։ Փոխարենը լուծումները կարելի է մոտարկել թվային մեթոդների օգտագործմամբ։

Ֆիզիկայի և քիմիայի շատ հիմնական օրենքներ կարող են ձևակերպվել որպես դիֆերենցիալ հավասարումներ։ Կենսաբանության և տնտեսագիտության մեջ դիֆերենցիալ հավասարումներն օգտագործվում են բարդ համակարգերի վարքագիծը նկարագրելու համար։ Դիֆերենցիալ հավասարումների մաթեմատիկական տեսությունը նախ զարգացել էր այն գիտությունների հետ միասին, որտեղ առաջացել էին հավասարումները և որտեղ արդյունքները կիրառություն էին գտել։ Այնուամենայնիվ տարատեսակ խնդիրներ, երբեմն սկիզբ առած կատարելապես տարբեր գիտական ոլորտներից, կարող են հանգեցնել նույնական դիֆերենցիալ հավասարումների։ Ամեն նմանօրինակ դեպքում, հավասարումների հետևում ընկած մաթեմատիկական տեսությունը կարող է դիտարկվել որպես տարբեր երևույթներ միավորող սկզբունք։ Որպես օրինակ դիտարկենք լույսի և ձայնի տարածումը մթնոլորտում և ալիքներինը՝ լճակի մակերևույթի վրա։ Դրանք բոլորը կարող են նկարագրվել նույն երկրորդ կարգի մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարմամբ՝ ալիքի հավասարմամբ, ինչը թույլ է տալիս մեզ մտածել լույսի և ձայնի մասին որպես ալիքների ձևեր, որոնք շատ նման են ջրի մեջ առկա ալիքներին։ Ջերմահաղորդականությունը, տեսություն, որ զարգացրել է Ժոզեֆ Ֆուրյեի կողմից, որը կարգավորվում է մեկ այլ երկրորդ կարգի մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարման՝ ջերմային հավասարման միջոցով։ Պարզվում է, որ շատ դիֆուզիոն պրոցեսներ, չնայած տարբեր են թվում, նկարագրվում են միևնույն հավասարման միջոցով, Ֆինանսներում, օրինակ, Բլեք-Շոլզի հավասարումը առնչվում է ջերմային հավասարմանը։

Տարբեր գիտական բնագավառներում անվանում ստացած դիֆերենցիալ հավասարումների քանակը վկայում է թեմայի կարևորության մասին։

== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}

== Գրականություն ==
# [[:ru:Математическая энциклопедия|Математическая энциклопедия, M.: Советская энциклопедия, 1977]]
# Филиппов А. Ф., Введение в теорию дифференциальных уравнений. – М.։ Комкнига, 2007.
# Hartman P., Ordinary differential equations. – Philadelphia։ SIAM, 2002.
# Հ. Գ. Ղազարյան, Ա. Հ. Հովհաննիսյան, Տ. Ն. Հարությունյան, Գ. Ա. Կարապետյան, Սովորական դիֆերենցիալ հավասարումներ, Երևան, Զանգակ-97, 2002

{{Մաթեմատիկա–ներքև}}
{{ՀՍՀ|հատոր=3|էջ=416}}

[[Կատեգորիա:Դիֆերենցիալ հավասարումներ]]