Դիտել Լևոն Թախտաջյան էջի վիքիկոդը

{{Այլ/ազգանուն|Թախտաջյան}}
{{Տեղեկաքարտ Գիտնական}}
'''Լևոն Արմենի Թախտաջյան''' ({{lang-ru|Леон Арменович Тахтаджян}}, {{ԱԾ}}), խորհրդային հայ ֆիզիկոս, մաթեմատիկոս, [[Սթոնի Բրուք համալսարան]]ի մաթեմատիկայի պրոֆեսոր, [[Լ. Էյլերի անվան մաթեմատիկայի միջագային ինստիտուտ|Սանկտ Պետերբուրգի մաթեմատիկայի միջազգային ինստիտուտի]] առաջատար գիտաշխատող։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1982)։

== Կենսագրություն ==
Լևոն Թախտաջյանը ծնվել է 1950 թվականի հոկտեմբերի 1-ին,  Երևան քաղաքում, ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս [[Արմեն Թախտաջյան]]ի ընտանիքում։  1972 թվականին ավարտել է [[Լենինգրադի պետական համալսարան]]ը։ 1975 թվականին ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան է ստացել Վ. Ա. Ստեկլովայի անվան Մաթեմատիկական ինստիտուտի Լենինգրադի մասնաճյուղում՝ պաշտպանելով «Հավասարման լիարժեք ինտեգրումը <math>u_{tt}+\sin (u)=0</math>»<ref>{{Cite web |title=Leon Takhtajan - The Mathematics Genealogy Project |url=https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=55068 |accessdate=2018 թ․ մայիսի 4 |publisher=www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu}}</ref> ատենախոսությունը՝ [[Լյուդվիգ Ֆադեև]]ի ղեկավարությամբ։ 1982 թվականին պաշտպանել է թեզը ֆիզիկա-մաթեմատիկական դոկտորի աստիճանի համար։ 1992 թվականից աշխատել է [[Նյու Յորքի համալսարան]]ում` Ստոնի Բրուքում, որտեղ 2009 թվականից 2013 թվականներին ղեկավարել է մաթեմատիկայի ֆակուլտետի ամբիոնը<ref>{{Cite web |title=Воспоминания коллег и учеников: Леон Арменович Тахтаджян {{!}} Академик РАН Людвиг Дмитриевич Фаддеев. Официальный сайт |url=http://faddeev.com/%D0%B2%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B3-%D0%B8-%D1%83%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2-%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BD-%D0%B0/ |accessdate=2018 թ․ մայիսի 4 |publisher=faddeev.com |language=ru-RU}}</ref>։ 1975-1998 թվականներին աշխատել է ՌԳԱ Մաթեմատիկայի ինստիտուտի Սանկտ Պետերբուրգի բաժանմունքում, եղել կրտսեր, ավագ, առաջատար գիտաշխատող։

Աշխատանքները վերաբերում են մաթեմատիկական ֆիզիկային։ Մասնավորապես ուսումնասիրել է սոլիտոնների տեսությունում համիլտոնյան մոտեցումը<ref>Ով ով է. 
Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, էջ 417, Երևան, 2005</ref>։ Թախտաջյանի ուսումնասիրությունները նվիրված են [[մաթեմատիկական ֆիզիկա]]յի ինտեգրված համակարգերին և քվանտային տեսությունների և [[Լարերի տեսություն|լարերի տեսության]] մոդելների կիրառմանը [[Հանրահաշվական երկրաչափություն|հանրահաշվական երկրաչափության]] և բարդ վերլուծությանը, ներառյալ հանրահաշվական կորերի քվանտային դաշտի տեսությունը և հարակից փոխադարձության մասին օրենքները, երկկողմանի քվանտային ծանրությունը` կապված Վեյլ - Պետերսոնի երկրաչափության հետ, Թեյմյուլլերի համընդհանուր տարածության Կելլեր երկրաչափությունը և հետքի բանաձևերը։

1983 թվականին որպես խոսնակ հրավիրվել է [[Վարշավա]]յի [[Մաթեմատիկոսների միջազգային կոնգրես]]ին, որտեղ հանդես է եկել «Ինտեգրված մոդելները դասական և քվանտային դաշտային տեսության մեջ» թեմայով զեկույցով։

== Անդամակցություն ==
* Ամերիկյան մաթեմատիկական ընկերության անդամ

== Աշխատություններ ==
* {{Ռուսերեն հոդված |ref=Takhtajan |автор=Sklyanin E. K.] Takhtadzhyan L. A., Faddeev L. D. |заглавие=The quantum inverse problem method |год=1980 |язык=en |издательство=Theoretical and Mathematical Physics vol. 40 |страницы=688}}
* {{Ռուսերեն հոդված |ref=Takhtajan |автор=Zograf P. G., Takhtadzhyan L. A. |заглавие=On uniformization of Riemann surfaces and the Weil-Petersson metric on Teichmüller and Schottky spaces |год=1988 |язык=en |издательство=Mathematical of the USSR-Sbornik |том=2 |страницы=297 |doi=10.1070/SM1988v060n02ABEH003170 |bibcode=1988SbMat..60..297Z}}
* {{Ռուսերեն հոդված |ref=Takhtajan |автор=Takhtajan, L.A. |заглавие=On foundation of the generalized Nambu mechanics |год=1994 |язык=en |издательство=Communications in Mathematical Physics |том=2 |страницы=295-315 |doi=10.1007/BF02103278 |bibcode=1994CMaPh.160..295T |arxiv=hep-th/9301111}}
* {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=https://books.google.com/books?id=ZbniBQAAQBAJ&pg=PA129 |ref=Takhtajan |автор=Reshetikhin N. Y., Takhtadzhyan L. A., Faddeev L. D. |заглавие=Quantization of Lie Groups and Lie Algebras |год=1990 |язык=en |издательство=Laningrad Mathematical Journal |том=1 |страницы=193-225}}
* ''Решетихин Н. Ю., Тахтаджян Л. А., Фаддеев Л. Д.'' [http://www.mathnet.ru/php/archive.phtml?wshow=paper&jrnid=aa&paperid=7&option_lang=rus Квантование групп Ли и алгебр Ли] — Алгебра и анализ, 1:1 (1989)
* {{Ռուսերեն հոդված |ref=Takhtajan |автор=Takhtadzhan L. A., Faddeev L. D. |заглавие=The quantum inverse problem method and the XYZ Heisenberg model |год=1979 |язык=en |издательство=Russian Mathematical Surveys |том=5 |страницы=34 |doi=10.1070/RM1979v034n05ABEH003909 |bibcode=1979RuMaS..34...11T}}

=== Գրքեր ===
* {{Ռուսերեն գիրք |автор=Тахтаджян Л. А., Фаддеев Л. Д. |заглавие=Гамильтонов подход в теории солитонов |год=1986 |место=М. |издательство=Наука |страниц=528}}
* {{Ռուսերեն գիրք |автор=Faddeev L. D., Takhtajan L. A. |заглавие=Hamiltonian methods in the theory of solitons |год=1987 |издательство=Springer}}
* {{Ռուսերեն գիրք |автор=Leon A. Takhtajan, Lee-Peng Teo. |заглавие=Weil-Peterson Metric on the Universal Teichmuller Space |год=2006 |издательство=Memoirs of the Amer. Math. Soc}}
* [http://www.ams.org/bookstore-getitem/item=GSM-95 ''Quantum mechanics for mathematicians'']. — American Mathematical Society. 2008.
* {{Ռուսերեն գիրք |автор=Тахтаджян Л. А. |заглавие=Квантовая механика для математиков |год=2011 |место=М. |издательство=Регулярная и хаотическая динамика |страниц=496}}

== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}

== Արտաքին հղումներ ==
* [http://www.mathnet.ru/php/person.phtml?personid=22041&option_lang=eng Леон Тахтаджян на портале mathnet.ru]
* [https://www.lektorium.tv/speaker/2930 Леон Тахтаджян на портале lektorium.tv]
* [https://ncatlab.org/nlab/show/Leon+Takhtajan Леон Тахтаджян на портале ncatlab.org]

{{Արտաքին հղումներ}}

{{DEFAULTSORT:Թախտաջյան, Լևոն}}
[[Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ]]
[[Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ]]
[[Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ]]
[[Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ]]
[[Կատեգորիա:Ռուս մաթեմատիկոսներ]]
[[Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ]]
[[Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ]]
[[Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ]]