Դիտել Կառավարչական տնտեսագիտություն էջի վիքիկոդը

{{Տնտեսագիտություն}}

'''Կառավարչական տնտեսագիտություն''' ([[Անգլերեն|անգլ․՝]] Managerial economics), տնտեսագիտության այն ճյուղն է, որն ուսումնասիրում է տնտեսական մեթոդների կիրառումը կազմակերպչական որոշումների կայացման գործընթացում<ref name=":02">* {{cite book |last1=Jones |first1=Trefor |title=Business Economics and Managerial Decision Making |url=https://archive.org/details/businesseconomic0000jone |date=2004 |publisher=Wiley |isbn=978-0-470-02112-5}}
* {{cite book |last1=Wilkinson |first1=Nick |title=Managerial Economics: A Problem-Solving Approach |url=https://archive.org/details/managerialeconom0000wilk_q9z0 |date=2005 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-44358-6}}
* {{cite book |last1=Moschandreas |first1=Maria |title=Business Economics |url=https://archive.org/details/businesseconomic0000mosc_02ed |date=2000 |publisher=Business Press |isbn=978-1-86152-399-0}}</ref>։ Տնտեսագիտությունը գիտություն է, որն ուսումնասիրում է ապրանքների և ծառայությունների արտադրությունը, բաշխումը և սպառումը: կառավարչական տնտեսագիտությունը ներառում է տնտեսական տեսությունների և սկզբունքների օգտագործումը սահմանափակ ռեսուրսների բաշխման վերաբերյալ որոշումներ կայացնելու համար<ref>{{Cite book |title=Principles of Managerial Economics |publisher=Saylor Foundation |year=2016}}</ref>։ Այն ծառայում է որպես ուղեցույց մենեջերների համար հաճախորդների, մրցակիցների, մատակարարների և ընկերության ներքին գործունեության վերաբերյալ որոշումներ կայացնելիս<ref name="distanceeducationju.in">Directorate of Distance Education (no date) Directorate Of Distance Education. Available at: https://distanceeducationju.in/ (Accessed: April 23, 2023).</ref>։

Կառավարիչները օգտագործում են տնտեսական մոտեցումներ՝ ընկերության [[շահույթ]]ը, ռեսուրսների բաշխումը և ընդհանուր արտադրությունը օպտիմալացնելու համար՝ միաժամանակ բարելավելով արդյունավետությունը և նվազագույնի հասցնելով անարդյունավետ գործունեությունը<ref name="Banton2">{{cite web |last1=Banton |first1=Caroline |title=Business Ecconomics |url=https://www.investopedia.com/terms/b/business-economics.asp |access-date=21 April 2021 |website=Investopdia}}</ref>։ Այս մոտեցումներն օգնում են կազմակերպություններին ռացիոնալ, առաջադեմ որոշումներ կայացնել՝ վերլուծելով գործնական խնդիրները ինչպես միկրո, այնպես էլ մակրո մակարդակներում<ref name="MSQ" />։ Կառավարման որոշումները կապված են կանխատեսման հետ (ապագայի վերաբերյալ որոշումներ կայացնելը), որը ներառում է ռիսկի և անորոշության որոշակի մակարդակների կանխատեսումները: Ուստի, տնտեսական կառավարման տեխնիկան օգնում է ղեկավարներին տեղեկացված լինել այդ որոշումների կայացման հարցում<ref name=":22">{{cite book |last1=Beg |first1=M. A. |title=Managerial Economics |date=2010 |publisher=Ane Books Pvt Ltd |isbn=978-93-80156-92-7}}</ref>։

Կառավարման տնտեսագետները կառավարչական տնտեսագիտությունը սահմանում են մի քանի եղանակով․
#Սա տնտեսագիտական տեսության և մեթոդաբանության կիրառումն է բիզնեսի կառավարման պրակտիկայում:
#Կենտրոնում է բիզնեսի արդյունավետության վրա:
#Սահմանվում է որպես «տնտեսագիտական տեսության համադրություն բիզնես պրակտիկայի հետ՝ կառավարման որոշումների կայացումը և ապագա պլանավորումը հեշտացնելու համար»:
#Ներառում է տնտեսական մտածողության օգտագործումը բիզնեսի իրավիճակները վերլուծելու համար:
#Նկարագրվում է որպես «հիմնարար կարգապահություն, որի նպատակն է հասկանալ և վերլուծել բիզնեսի որոշումների կայացման մարտահրավերները»:
#Սա ձեռնարկությունների կառավարման ստորաբաժանումների կողմից առկա ռեսուրսների բաշխման ուսումնասիրությունն է այս ստորաբաժանումների գործունեության շրջանակներում:
#Բիզնես իրավիճակներ, որոնք կարող են քանակապես գնահատվել և մշակվել, կամ գոնե քանակապես մոտարկվել մոդելների միջոցով: Այս դեպքում մենք պետք է հաշվի առնենք, թե ինչ է տեղի ունենում մոդելում<ref name="distanceeducationju.in" />։
'''Կառավարման տնտեսագիտության երկու հիմնական նպատակներն են․'''
# Օպտիմալացնել որոշումների կայացման գործընթացը, երբ ընկերությունը բախվում է խնդիրների կամ խոչընդոտների՝ հաշվի առնելով և կիրառելով մակրո և միկրոտնտեսական տեսությունները և սկզբունքները<ref name="Pathak">{{cite web |last1=Pathak |first1=Ritesh |title=What is Managerial Economics? Definition, Types, Nature, Principles, and Scope |url=https://www.analyticssteps.com/blogs/what-managerial-economics-definition-types-nature-principles-scope|website=Analytic Steps |access-date=21 April 2021}}</ref>։
# Վերլուծել ինչպես կարճաժամկետ, այնպես էլ երկարաժամկետ պլանավորման որոշումների հնարավոր հետևանքները ձեռնարկության [[եկամուտ]]ների ստացման և շահութաբերության հիման վրա:

Հիմնական սկզբունքները, որոնք կառավարման տնտեսագետներն օգտագործում են վերը նշված նպատակներին հասնելու համար, հետևյալն են․
* գործառնությունների կառավարման և դրանց արդյունավետության մոնիտորինգ,
* թիրախավորում կամ նպատակադրում,
* տաղանդների կառավարում և զարգացում։

Տնտեսական որոշումների օպտիմալացման համար հաճախ օգտագործվում են գործառնությունների հետազոտման, մաթեմատիկական ծրագրավորման, ռազմավարական որոշումների կայացման, խաղերի տեսության մեթոդներ<ref>{{cite journal |last1=Shapiro |first1=Carl |title=The Theory of Business Strategy |url=https://archive.org/details/sim_rand-journal-of-economics_spring-1989_20_1/page/n128 |journal=The RAND Journal of Economics |date=1989 |volume=20 |issue=1 |pages=125–137 |doi=10.2307/2555656 |jstor=2555656 |pmid=10296625 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Webster |first1=Thomas J. |title=Managerial Economics: Theory and Practice |url=https://archive.org/details/managerialeconom0000webs |date=2003 |publisher=Emerald Group Publishing Limited |isbn=978-0-12-740852-1 |pages=[https://archive.org/details/managerialeconom0000webs/page/n30 13]–14 }}</ref> և այլ հաշվողական մեթոդներ<ref>For a journal on the last subject, see ''Computational Economics'', including an Aims & Scope [https://www.springer.com/economics/economic+theory/journal/10614 link]</ref>։ Վերոնշյալ մեթոդները սովորաբար օգտագործվում են տվյալների վերլուծության մեթոդների միջոցով քանակական որոշումներ կայացնելու համար:

Կառավարման տնտեսագիտության տեսությունը ներառում է խթանների, բիզնեսի կազմակերպման, կողմնակալության, գովազդի, նորարարության, անորոշության, գնագոյացման, վերլուծության և մրցակցության ուսումնասիրություն<ref>W. B. Allen, Managerial Economics Theory, Applications, and Cases, 7th Edition. Norton.</ref>։ Այլ կերպ ասած, կառավարչական տնտեսագիտությունը տնտեսական տեսության և կառավարման տեսության համադրություն է: Այն կարող է օգնել ղեկավարին որոշումներ կայացնելիս և ծառայել որպես կապ պրակտիկայի և տեսության միջև<ref>{{cite journal |last1=Baumol |first1=William J. |title=What Can Economic Theory Contribute to Managerial Economics? |url=https://archive.org/details/sim_american-economic-review_1961-05_51_2/page/n154 |journal=The American Economic Review |date=1961 |volume=51 |issue=2 |pages=142–146 |jstor=1914477 }}</ref>։ 
Բացի այդ, կառավարչական տնտեսագիտությունը կարող է տրամադրել գործիքներ և տեխնիկա, որոնք ղեկավարներին հնարավորություն կարող են տալ օպտիմալ որոշումներ կայացնել ցանկացած սցենարի համար:

Կառավարման տնտեսագիտության գործիքների միջոցով լուծվող խնդիրների օրինակներն են՝
* Ապրանքի կամ ծառայության գինը և քանակը, որը ձեռնարկությունը պետք է արտադրի:
* Աշխատակազմի վերապատրաստման մեջ ներդրում կատարե՞լ, թե՞ շուկայում նոր աշխատողներ փնտրել:
* Երբ պետք է ձեռք բերել կամ շահագործումից հանել հիմնական միջոցները՝ սարքավորումները:
* Երկու ընկերությունների միջև մրցակցությունը հասկանալու վերաբերյալ որոշումները կայացվում են՝ ելնելով ընկերությունների շահույթն առավելագույնի հասցնելու կարողությունից<ref>{{Cite book |last1=Samuelson |first1=William F. |url=https://books.google.com/books?id=evwMEAAAQBAJ&dq=why+do+we+study+managerial+economics&pg=PA1 |title=Managerial Economics |last2=Marks |first2=Stephen G. |last3=Zagorsky |first3=Jay L. |date=2021-01-13 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-55491-2 |language=en}}</ref>։
* Սպառողների և մրցակիցների խթանների ազդեցությունը բիզնես որոշումների վրա<ref name="Gneezy 191–210">{{cite journal |last1=Gneezy |first1=Uri |last2=Meier |first2=Stephan |last3=Rey-Biel |first3=Pedro |title=When and Why Incentives (Don't) Work to Modify Behavior |journal=Journal of Economic Perspectives |date=November 2011 |volume=25 |issue=4 |pages=191–210 |doi=10.1257/jep.25.4.191 |doi-access=free }}</ref>։

կառավարչական տնտեսագիտությունը երբեմն կոչվում է բիզնես տնտեսագիտություն և տնտեսագիտության այն ճյուղն է, որը միկրոտնտեսական վերլուծություն է կիրառում ձեռնարկությունների կամ կառավարման այլ առանձին ստորաբաժանումների որոշումների կայացման մեթոդների վրա՝ օգնելու ղեկավարներին կայացնել բազմակողմանի որոշումներ: Հաշվարկները և քանակական վերլուծությունը հիմնականում հիմնված են այնպիսի մեթոդների վրա, ինչպիսիք են ռեգրեսիայի վերլուծությունը, հարաբերակցությունը և մաթեմատիկական վերլուծությունը<ref>NA (2009). "managerial economics," ''Encyclopædia Britannica''.  [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/361242/managerial-economics+%%22 Cached online entry.]{{dead link|date=September 2024|bot=medic}}</ref>։

== Կառավարման տնտեսագիտության հետ կապված տնտեսական տեսություններ ==

Միկրոտնտեսագիտությունը կառավարման տնտեսագիտության գերիշխող ուղղությունն է, դրա որոշ հիմնական ասպեկտներից են․

* ''[[Առաջարկի և պահանջարկի օրենք|Առաջարկ և պահանջարկ]]''

[[File:Supply and Demand curve.png|thumb|Առաջարկի և պահանջարկի հարաբերությունը]]

Առաջարկի և պահանջարկի օրենքը նկարագրում է արտադրանքի արտադրողների և սպառողների միջև փոխհարաբերությունները<ref name="Fernando">{{cite web |last1=Fernando |first1=Jason |title=Law of Supply and Demand |url=https://www.investopedia.com/terms/l/law-of-supply-demand.asp |access-date=22 April 2021 |website=Investopedia}}</ref>։ Օրենքը ենթադրում է, որ արտադրողի կողմից սահմանված գինը և սպառողի կողմից պահանջվող քանակը հակադարձ համեմատական են, այսինքն՝ սահմանված գնի բարձրացումից կարող է հետևել սպառողի կողմից պահանջարկի նվազման<ref name="Fernando" />։ Օրենքում նշվում է, որ վաճառողները ավելի մեծ քանակությամբ ապրանք կարող են արտադրել, եթե այն վաճառվի ավելի բարձր գնով<ref name="Fernando" />։

Պահանջարկի հավելաճը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ ապրանքի պահանջարկը գերազանցում է դրա առաջարկը: Սրա առկայության դեպքում վաճառողները կարող են օգուտ քաղել՝ բարձրացնելով գինը: Հակառակը երևույթևը՝ առաջարկի հավելաճն է։

* ''Արտադրության տեսություն''

Արտադրության տեսությունը նկարագրում է այն ապրանքների քանակը, որոնք ձեռնարկությունն ընտրում է արտադրելու համար<ref name="Theory of Production">{{cite web |last1=Dorfman |first1=Robert |title=Theory of Production |url=https://www.britannica.com/topic/theory-of-production |access-date=22 April 2021 |website=Britannica}}</ref>։ Այս որոշումը կախված է մի շարք գործոններից, ներառյալ հումքի, աշխատուժի և կապիտալի ծախսերը<ref name="Theory of Production" />։ Ըստ արտադրության տեսությունը, բիզնեսը ձգտելու է օգտագործել ռեսուրսների ամենաէժան համադրությունը՝ պահանջվող քանակությունը արտադրելու համար: Արտադրության ֆունկցիան կարելի է նկարագրել ամենապարզ ձևով <math>Q = F[L,K]</math> հավասարմամբ, որտեղ Q-ն ներկայացնում է ընկերության արտադրանքի ծավալը, L-ը փոփոխական ծախսերն են, իսկ K-ն՝ ֆիքսված ծախսերը<ref>{{cite web |title=The Production Function |url=https://courses.lumenlearning.com/wm-microeconomics/chapter/the-production-function/ |access-date=22 April 2021 |website=Lumen Learning |publisher=Lumen}}</ref>։

* ''Հնարավորության կորուստ''

Հնարավորության կորուստը (opportunity cost) դա լավագույն այլընտրանքային որոշումից հրաժարվելու արդյունքում կորցրած օգուտն է<ref>{{cite book |doi=10.1007/978-1-349-21315-3_69 |chapter=Opportunity Cost |title=The World of Economics |date=1991 |last1=Buchanan |first1=James M. |pages=520–525 |isbn=978-0-333-55177-6 }}</ref>։ Հնարավորության կորուստը որոշելու համար անհրաժեշտ է մանրամասն ուսումնասիրել բիզնեսի կողմից դիտարկվող յուրաքանչյուր գործողության ծախսերն ու օգուտները, և մեկ գործողությունը մյուսի փոխարեն ընտրելու արժեքը<ref>{{cite web |last1=Henderson |first1=David |title=Opportunity Cost |url=https://www.econlib.org/library/Enc/OpportunityCost.html |access-date=22 April 2021 |website=The Library of Economics and Liberty}}</ref>։ Այնուհետև որոշում կայացնողը հնարավորություն կարող է ունենալ ընտրելու առավելագույն շահույթ բերող գործողությունը:

* ''Գնագոյացման տեսություն''

Գնագոյացման տեսությունը հիմնվում է առաջարկի և պահանջարկի սկզբունքի վրա՝ ապրանքի ճիշտ գին սահմանելու համար<ref name="Theory of Price">{{cite web |last1=Banton |first1=Caroline |title=Theory of Price |url=https://www.investopedia.com/terms/t/theory-of-price.asp#:~:text=The%20theory%20of%20price%20is,between%20its%20supply%20and%20demand. |access-date=22 April 2021 |website=Investopedia}}</ref>։ Գնագոյացման տեսության նպատակն է սահմանել այնպիսի գին, որ ապրանքի առաջարկը հավասար լինի պահանջարկին<ref name="Theory of Price" />։ Եթե ղեկավարը սահմանի չափազանց բարձր գին, սպառողը կարող է գտնել, որ ապրանքն արժանի չէ այդ գնին և որոշի չգնել այն՝ հանգեցնելով ավելցուկային առաջարկի: Հակառակը տեղի է ունենում, երբ գինը սահմանվում է չափազանց ցածր, ինչի հետևանքով ապրանքի պահանջարկը գերազանցում է առաջարկը<ref name="Theory of Price" />։

* ''Կապիտալի և ներդրումային որոշումների տեսություն''

Ներդրումների վերաբերյալ որոշումները ձեռնարկությունում ամենակարևոր գործոնն են: Դրանք ներառում են միջոցների ռացիոնալ բաշխման որոշում, որը թույլ է տալիս կազմակերպությանը ներդրումներ կատարել շահութաբեր նախագծերում կամ ձեռնարկություններում՝ իր գործունեության արդյունավետությունը բարձրացնելու համար<ref name="Capital Investment Decisions">{{cite web |last1=Bragg |first1=Steven |title=Capital Investment Decisions |url=https://www.accountingtools.com/articles/capital-investment-decisions.html#:~:text=Capital%20investment%20decisions%20involve%20the,spent%20to%20procure%20capital%20assets.&text=Whether%20the%20cash%20flows%20from,a%20positive%20return%20on%20investment. |access-date=22 April 2021 |website=Accounting Tools}}</ref>։ Ֆոնդերի ռացիոնալ բաշխումը կարող է ներառել բիզնես ձեռք բերելը, սարքավորումների մեջ ներդրումներ կատարելը կամ որոշելը, թե արդյոք ներդրումներն ընդհանրապես կբարելավեն բիզնեսը<ref name="Capital Investment Decisions" />։

* ''Պահանջարկի էլաստիկություն''

Պահանջարկի առաձգականությունը կարևոր հասկացություն է կառավարման տնտեսագիտության մեջ: Ալֆրեդ Մարշալի կողմից մշակված պահանջարկի առաձգականության հայեցակարգը նկարագրում է, թե որքան զգայուն է պահանջարկի քանակի փոփոխությունը մեկ միավորի գնի փոփոխության նկատմամբ: «Շուկայում պահանջարկի առաձգականությունը մեծ է կամ փոքր, կախված նրանից, թե պահանջարկի ծավալը մեծ է թե փոքր, երբ գինը նվազում է կամ բարձրանում<ref>{{Cite web |date=2016-05-23 |title=Top 14 Contributions of Alfred Marshall to Economics |url=https://www.economicsdiscussion.net/economics-2/alfred-marshall/top-14-contributions-of-alfred-marshall-to-economics/21044 |access-date=2022-03-22 |website=Economics Discussion |language=en-US}}</ref>։

Միկրոտնտեսական սկզբունքները օգտակար են կառավարման որոշումներ կայացնելու համար: կառավարչական տնտեսագիտությունը հենվում է այս բոլոր վերլուծական գործիքների վրա՝ տեղեկացված բիզնես որոշումներ կայացնելու համար:

== Կառավարման տնտեսագիտության մեջ օգտագործվող վերլուծական մեթոդներ ==

* ''Պահանջարկի գնային առաձգականության վերլուծություն''

Պահանջարկի գնաճի առաձգականությունը կառավարման տնտեսագիտության մեջ շատ օգտակար գործիք է, քանի որ այն թույլ է տալիս ղեկավարներին կանխատեսել պահանջարկի փոփոխությունը` կապված ապրանքների և ծառայությունների գների բարձրացման հետ<ref name="investopedia.com">{{cite web |last1=Hall |first1=Mary |title=Elasticity vs. Inelasticity of Demand: What's the Difference? |url=https://www.investopedia.com/ask/answers/012915/what-difference-between-inelasticity-and-elasticity-demand.asp |access-date=22 April 2021 |website=Investopedia}}</ref>։ Գների առաձգականության սկզբունքը նկարագրում է նաև ապրանքների պահանջարկի փոփոխությունները՝ կախված բնակչության եկամուտների փոփոխությունից<ref name="investopedia.com" />։

<math>Elasticity(p) = E_{\langle p \rangle} = \frac{\Delta Q/Q}{\Delta P/P}</math>

Որտեղ Δ Q-ն պահանջարկի քանակի փոփոխությունն է՝ գնի համապատասխան փոփոխության Δ P-ի համար, իսկ ''Q''-ն և ''P''-ն ներկայացնում են ապրանքի քանակը և գինը նախքան փոփոխությունը։ Գնային առաձգականությունը կարևոր է կառավարման տնտեսագիտության համար, քանի որ այն օգնում է ֆիրմաների սահմանային եկամտի օպտիմալացմանը<ref name="dummies.com">{{cite web |last1=Graham |first1=Robert |title=How to Calculate Price Elasticity of Demand with Calculus |url=https://www.dummies.com/education/economics/how-to-calculate-price-elasticity-of-demand-with-calculus/ |access-date=22 April 2021 |website=Dummies}}</ref>։

* ''Սահմանային վերլուծություն''

Տնտեսագիտության մեջ սահմանային նշանակում է եկամտի և ծախսերի փոփոխությունը՝ արտադրանքի մեկ լրացուցիչ միավոր արտադրելիս։ Թե՛ սահմանային ծախսը, թե՛ սահմանային եկամուտը չափազանց կարևոր են տնտեսագիտության մեջ, քանի որ ֆիրմայի շահույթը առավելագույնի է հասնում, երբ սահմանային ծախսը հավասար է սահմանային եկամտին<ref>{{cite web |title=Marginal Revenue and Marginal Cost |url=https://www.core-econ.org/the-economy/book/text/leibniz-07-06-01.html |access-date=22 April 2021 |website=The Economy}}</ref>։ Ղեկավարները կարող են բիզնես որոշումներ կայացնել արտադրության մակարդակի վերաբերյալ՝ հիմնվելով այս վերլուծության վրա՝ ֆիրմայի շահույթը առավելագույնի հասցնելու նպատակով։

Սահմանային վերլուծությունը համարվում է կառավարման տնտեսագիտության հիմնական գործիքներից մեկը, որը ներառում է սահմանային օգուտների և սահմանային ծախսերի համեմատություն՝ օպտիմալ փոփոխական որոշումներ կայացնելու համար։ կառավարչական տնտեսագիտությունն օգտագործում է բացատրական փոփոխականներ, ինչպիսիք են արտադրանքը, գինը, արտադրանքի որակը, գովազդը և հետազոտությունն ու զարգացումը՝ զուտ օգուտները առավելագույնի հասցնելու համար։

* ''Մաթեմատիկական մոդելի վերլուծություն''

Էկոնոմետրիկ վերլուծության կիրառումն աճել է տնտեսագիտության և կառավարման զարգացման հետ մեկտեղ, այս համատեքստում աճել է նաև շահույթի առավելագույնացման համար դիֆերենցիալ հաշվարկի կիրառման օգտագործումը<ref>{{cite web |title=Optimisation Techniques |url=https://www.shsu.edu/~eco_dgf/web_chapter_a.pdf |access-date=22 April 2021 |website=Web Chapter}}</ref>։

Ֆունկցիայի ածանցյալը վերցնելով՝ ֆունկցիայի առավելագույն և նվազագույն արժեքները հեշտությամբ որոշվում են՝ ածանցյալը զրոյի հավասարեցնելով։ Սա կարող է կիրառվել արտադրական ֆունկցիայի նկատմամբ՝ գտնելու արտադրության այն քանակը, որը առավելագույնի է հասցնում ֆիրմայի շահույթը<ref>{{cite web |title=Optimisation Techniques |url=https://www.shsu.edu/~eco_dgf/web_chapter_a.pdf |access-date=22 April 2021 |website=Web Chapter}}</ref>։ Այս հասկացությունը կարևոր է ղեկավարների համար՝ ծախսերը նվազագույնի կամ շահույթը առավելագույնի հասցնելու նպատակով<ref>{{cite web |last1=Dutta |first1=Nikita |date=15 April 2015 |title=Functions of Optimization (6 Functions With Diagram) |url=https://www.economicsdiscussion.net/optimization/functions-of-optimization-6-functions-with-diagram/6146 |access-date=22 April 2021 |website=Economics Discussion}}</ref>։

Մաթեմատիկական մոդելների կիրառման հիմնական ոլորտներն են․

* ''Պահանջարկի կանխատեսում։'' Նախքան որոշակի արտադրանքի արտադրության մասշտաբները որոշելը, ձեռնարկությունները պետք է կանխատեսեն շուկայի զարգացման ներուժը: Աայս դեպքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետևյալ գործոնները։ Կարող են ստեղծվել համապատասխան մաթեմատիկական մոդելներ, որոնք արտացոլում են շուկայի զարգացման վրա ազդող տարբեր գործոնների քանակական փոփոխությունները, այնուհետև վերլուծվում են պահանջարկի վրա այդ փոփոխությունների ազդեցության չափը:
* ''Արտադրության վերլուծություն:'' Արտադրության գործոնների մուտքագրում, արտադրության կազմակերպման ձևի ընտրություն և արտադրանքի կառուցվածքի որոշում։ Այս ամենը կարելի է վերլուծել և լուծել մաթեմատիկական մոդելների ստեղծման միջոցով:
* ''Ծախսերի որոշում։'' Ծախսերը գործոն են, որոնք ուղղակիորեն ազդում են շահույթի վրա և հանդիսանում են ձեռնարկության զարգացման ամենակարևոր խնդիրներից մեկը: Ձեռնարկության ծախսերի մակարդակը կարող է որոշվել մաթեմատիկական մոդելների միջոցով: Երբ ձեռնարկությունը փոխում է արտադրության և գործունեության ուղղությունը կամ ընդլայնում է իր շրջանակը, այդ մեթոդները կարող են օգնել որոշել օպտիմալ մակարդակը՝ առավելագույն շահույթ ստանալու համար: 
* ''Շուկայի վերլուծություն։'' Շուկան տնտեսության մեջ հիմնարար հասկացություն է և գործնականում դրսևորվում է բազմաթիվ տարբեր ձևերով: Մաթեմատիկական մոդելները կարող են ստեղծվել՝ վերլուծելու չափը, գինը և մրցակցային ռազմավարությունները, որոնք ընկերությունը կարող է ընտրել շուկայական տարբեր պայմաններում:
* ''Ռիսկերի վերլուծություն։'' Ռիսկերի վերլուծությունը ապագա պայմանների կանխատեսումն է:

==Որոշումների կայացումը կառավարչական տնտեսագիտությունում==

կառավարչական տնտեսագիտությունն իր հիմքում կապված է որոշումների կայացման հայեցակարգի՝ «տնտեսագիտության տեսության և մեթոդների կիրառում բիզնես որոշումների կայացման համար» հետ<ref name=":7" />։ Այս գիտակարգը մասամբ նկարագրական բնույթ ունի, քանի որ այն առաջարկում է գործողությունների ծրագիր կառավարչական խնդիրնեի լուծման գործում<ref name="Banton2"/>։ Կառավարման տնտեսագիտության նպատակն է տրամադրել գործիքներ և մեթոդներ տեղեկացված որոշումներ կայացնելու համար, որոնք ուղղված են ծախսերը նվազագույնին հասցնելուն և շահույթը մաքսիմալացնելուն<ref name="Banton2"/>։ կառավարչական տնտեսագիտությունը կիրառություն է գտել բազմաթիվ տարբեր բիզնես ծրագրերում, չնայած գործունեության ամենատարածված ոլորտները կապված են ռիսկերի, գնագոյացման, արտադրության և կապիտալ որոշումների հետ, որոնք սովորաբար կայացնում է կառավարիչը<ref name="relivingmbadays">{{cite web |title=Concept of Managerial Economics |url=https://relivingmbadays.wordpress.com/2012/11/06/concept-of-managerial-economics/ |website=relivingmbadays |date=6 November 2012 |access-date=22 April 2021}}</ref>։ Կառավարիչները ուսումնասիրում են կառավարչական տնտեսագիտությունը, քանի որ դա նրանց հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել, թե ինչպես կարող են վերահսկել իրենց կազմակերպությունների գործունեությունը: Կազմակերպությունները կարող են լավ գործել, եթե ղեկավարները ռացիոնալ կերպով կիրառեն տնտեսական վարքագծի նկատմամբ կիրառվող սկզբունքները<ref name="distanceeducationju.in"/>։
[[File:Business Decision Making Framework.png|thumb|]]

'''կառավարչական տնտեսագիտությունը՝ որպես գիտություն'''

# ''Սահմանել խնդիրը''<br />Բիզնես որոշում կայացնելու առաջին քայլը խնդիրն ամբողջությամբ հասկանալն է: Առանց խնդրի ճիշտ վերլուծության, ցանկացած մշակված լուծում կարող է լինել ոչ ադեկվատ<ref name="Lucidchart">{{cite web |title=7 Steps of the Decision-Making Process |url=https://www.lucidchart.com/blog/decision-making-process-steps |website=Lucidchart |date=7 December 2017 |access-date=22 April 2021}}</ref>։<br />Խնդրի սխալ նույնականացումը երբեմն կարող է հանգեցնել խնդրի<ref name="theintactone.com">{{cite web |title=Role of Managerial Economics in Decision Making |url=https://theintactone.com/2019/10/13/me-u1-topic-3-role-of-managerial-economics-in-decision-making/ |website=THEINTACTONE |date=13 October 2019 |access-date=25 April 2021}}</ref>։
# ''Սահմանել նպատակը''<br />Երկրորդ քայլը որոշման նպատակի գնահատումն է<ref name="theintactone.com"/>: <br />Այս քայլը որոշում է խնդրի հնարավոր լուծումը, որը սահմանվել է առաջին քայլում: Կարող են նախապես նույնականացված խնդրի մի քանի հնարավոր լուծումներ սահմանվել։
# ''Բացահայտել այլընտրանքային տարբերակները''<br />Կարելի է խնդիրը լուծելու համար բիզնեսի առջև անհրաժեշտ պահանջների խորացված վերլուծությունից հետո հնարավոր լուծումների տարբերակները համադրել<ref name="Lucidchart"/>։<br />Շատ դեպքերում խնդրի մեկից ավելի հնարավոր լուծումներ կարող են լինել: Օրինակ՝ մի ընկերություն, որը ձգտում է ավելի շատ ուշադրություն դարձնել սոցիալական լրատվամիջոցներին, կարող է բարելավել իր բովանդակության որակը, համագործակցել այլ ստեղծողների հետ կամ երկուսն էլ միասին անել<ref name="Lucidchart"/>։
# ''Կանխատեսել հետևանքները''<br />Այս քայլը ներառում է քայլ 3-ում նկարագրված խնդրի լուծումների հետևանքների գնահատում: Բիզնես որոշումների հնարավոր հետևանքները կարող են ներառել՝ արտադրողականության, առողջությապահության, շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության և այլ ռիսկեր<ref name="Davis">{{cite web |last1=Davis |first1=Marc |title=Identifying and Managing Business Risks |url=https://www.investopedia.com/articles/financial-theory/09/risk-management-business.asp |website=Investopedia |access-date=22 April 2021}}</ref>։<br />Այստեղ կառավարչական տնտեսագիտությունը օգտագործվում է գործողության ռիսկերը և հնարավոր ֆինանսական հետևանքները որոշելու համար։
# ''Որոշում կայացնել''<br />Այս խնդրի հետևանքները և հնարավոր լուծումները վերլուծելուց հետո կարող եք որոշում կայացնել: Այս փուլում հնարավոր լուծումները պետք է լինեն չափելի մեծություններ, որոնք քանակականացվել են տնտեսական կառավարման մեթոդների միջոցով՝ շահույթը առավելագույնի հասցնելու և ընկերության համար ռիսկերն ու անբարենպաստ հետևանքները նվազագույնի հասցնելու համար<ref name="theintactone.com"/>։ Այս քայլը ներառում է լուծման զգայունության վերլուծություն: Ընտրված լուծման զգայունության վերլուծությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես է լուծման ելքը փոխվում՝ կախված մուտքային տվյալների փոփոխությունից<ref name="Maverick">{{cite web |last1=Maverick |first1=J.B. |title=How Is Sensitivity Analysis Used? |url=https://www.investopedia.com/ask/answers/052115/what-are-some-examples-ways-sensitivity-analysis-can-be-used.asp |website=Investopedia |access-date=22 April 2021}}</ref>։ Զգայունության վերլուծությունը թույլ է տալիս վերլուծել մշակված լուծման ուժեղ և թույլ կողմերը<ref name="theintactone.com"/>։

== Գնագոյացում ==
Կարևոր է հասկանալ, թե ինչ գնային որոշումներ պետք է կայացվեն ընկերության ապրանքների և ծառայությունների վերաբերյալ: Արդյունավետ գնագոյացումը անհրաժեշտ է եկամտի և շահույթի ցանկալի մակարդակը ապահովելու և հաճախորդների գոհունակությունը պահպանելու համար<ref>{{cite journal |last1=Reekie |first1=W. Duncan |title=Pricing: Making profitable decisions, Kent B. Monroe, pricing: Making profitable decisions, McGraw-Hill, New York, 1979. pp. xv+286. £8.50 |url=https://archive.org/details/sim_managerial-and-decision-economics_1980-03_1_1/page/n58 |journal=Managerial and Decision Economics |date=March 1980 |volume=1 |issue=1 |pages=46–47 |doi=10.1002/mde.4090010110 }}</ref>։ Չափազանց ցածր գինը նվազեցնում է շահութաբերությունը, բացասաբար է ազդում արտադրանքի որակի ընկալման վրա։ Չափազանց բարձր գինը կարող է բացասաբար ազդել կազմակերպության իմիջի վրա սպառողի տեսանկյունից<ref>{{Cite journal |last=Fournier |first=Susan |date=March 1998 |title=Consumers and Their Brands: Developing Relationship Theory in Consumer Research |journal=Journal of Consumer Research |volume=24 |issue=4 |pages=343–353 |doi=10.1086/209515 }}</ref>։

Կառավարիչները կարող են գներ նշանակել՝ օգտագործելով ինտուիտիվ կամ տեխնոկրատական որոշումների կայացման ոճերից որևէ մեկը: Տեխնոկրատական մոտեցումը հիմնված է քանակական վերլուծության և օպտիմալացման վրա և, ընդհանուր առմամբ, ներառում է փոխհատուցման գնահատման մեթոդ<ref>{{Cite journal |last=Rusetski |first=Alexander |date=August 2014 |title=Pricing by intuition: Managerial choices with limited information |journal=Journal of Business Research |volume=67 |issue=8 |pages=1733–1743 |doi=10.1016/j.jbusres.2014.02.020 }}</ref>։ Փոխհատուցվող գնահատումը թույլ է տալիս, որ մեկ հատկանիշը փոխհատուցի մյուսին։ Օրինակ՝ ղեկավարը կարող է արտադրանքի գինը սահմանել ավելի ցածր՝ դրա ավելի ցածր որակը փոխհատուցելու համար<ref>{{Cite journal |last=Katsikopoulos |first=Konstantinos V. |date=March 2011 |title=Psychological Heuristics for Making Inferences: Definition, Performance, and the Emerging Theory and Practice |journal=Decision Analysis |volume=8 |issue=1 |pages=10–29 |doi=10.1287/deca.1100.0191 }}</ref>։ Ինտուիտիվ որոշումներ կայացնելու գործընթացը հիմնված է սպառողների հեուրիստիկայի վրա, այն սահմանվում է որպես արագ որոշումների կայացման ճանաչողական գործընթաց, որը տեղի են ունենում վերլուծվող տեղեկության ծավալը սահմանափակելու միջոցով<ref>{{cite book |doi=10.1093/acprof:oso/9780199744282.003.0001 |hdl=11858/00-001M-0000-0024-F678-0 |hdl-access=free |chapter=Homo heuristicus: Why Biased Minds Make Better Inferences |title=Heuristics |url=https://archive.org/details/isbn_9780199744282 |date=2011 |last1=Gigerenzer |first1=Gerd |last2=Brighton |first2=Henry |pages=[https://archive.org/details/isbn_9780199744282/page/n31 2]–26 |isbn=978-0-19-974428-2 }}</ref>։

Տնտեսական հասկացությունները, ինչպիսիք են մրցակցային առավելությունը, [[շուկայի սեգմենտավորում]]ը և գների քաղաքականությունը, կապված են գնագոյացման ռազմավարության հետ<ref name=":7"/>։ Գինը սահմանելու համար, որը կարող է խթանել ընկերության վաճառքն ու արդյունավետությունը, ղեկավարները պետք է հասկանան այն տնտեսական միջավայրը, որտեղ նրանք աշխատում են<ref>{{cite journal |last1=Nagle |first1=Thomas |title=Economic Foundations for Pricing |journal=The Journal of Business |date=1984 |volume=57 |issue=1 |pages=S3–S26 |doi=10.1086/296232 |jstor=2352919 }}</ref>։

=== Գնի տարբերակում ===

Գների տարբերակումը ենթադրում է նույն կամ նմանատիպ ապրանքի տարբեր գներով վաճառք սպառողների տարբեր հատվածներին<ref>{{Cite book |last1=Robinson |first1=Joan |title=The economics of imperfect competition |date=2002 |publisher=Palgrave |isbn=0-333-98676-8 |oclc=50433585}}</ref>։ Սպառողական սեգմենտները բաժանվում են ըստ այն էական տարբերության, թե որքան են պատրաստ վճարել։ Գների տարբերակում իրականացնելու համար ընկերությունները պետք է կարողանան տարբերազատել հաճախորդների սեգմենտները՝ ըստ տարբեր գների էլաստիկությունների, ունենան որոշակի մասնաբաժին շուկայում<ref name="Varian 597–654">{{cite book |doi=10.1016/s1573-448x(89)01013-7 |chapter=Price discrimination |title=Handbook of Industrial Organization Volume 1 |date=1989 |last1=Varian |first1=Hal R. |volume=1 |pages=597–654 |isbn=978-0-444-70434-4 }}</ref>։

Գոյություն ունեն գների տարբերազատման երեք դասական տեսակներ.

* Առաջին աստիճանի գների տարբերակում կամ կատարյալ գների տարբերակում տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ ընկերությունը կարողանում է ճշգրիտ որոշել, թե որքան է պատրաստ վճարել յուրաքանչյուր գնորդ: Գործնականում, սակայն, այս ռազմավարությունը դժվար է իրականացնել, քանի որ այն պահանջում է պահանջարկի կորի ամբողջական իմացություն<ref name=":7">{{cite book |doi=10.1017/CBO9780511810534.016 |chapter=Pricing strategy |title=Managerial Economics |date=2005 |pages=382–429 |isbn=978-0-521-81993-0 |first1=Nick |last1=Wilkinson }}</ref>։
* Երկրորդ աստիճանի գների տարբերակումը կարող են տեղի ունենալ այն ժամանակ, երբ ընկերությունները ապրանքների կամ ծառայությունների գները սահմանում են տարբեր ձևերով՝ կախված գնված միավորների քանակից: Որպես օրինակներ կարելի է բերել քանակի զեղչերը, մեծածախ գները և երկուսը մեկում առաջարկները և այլն<ref name="Varian 597–654"/>։
* Երրորդ աստիճանի գների տարբերակումը տարբեր կերպ է որոշում ապրանքների կամ ծառայությունների գները՝ կախված տարբեր սեգմենտների ժողովրդագրական առանձնահատկություններից: Երրորդ աստիճանի գների տարբերակման օրինակներ են ուսանողներին և թոշակառուներին տրամադրվող զեղչերը կամ «վերջին րոպեի գնման» զեղչված տոմսերը<ref name=":2">{{Cite web |title=3 Degrees of Price Discrimination |url=https://www.investopedia.com/ask/answers/042415/what-are-different-types-price-discrimination-and-how-are-they-used.asp |access-date=2023-04-06 |website=Investopedia |language=en}}</ref>։
Գների տարբերակման լրացուցիչ ձևերից կարող են լինել խմբային, ներանձնային գների տարբերակումները, ինչպես նաև հաճախորդի գնումների պատմության վրա հիմնված գների տարբերակումը<ref>{{cite book |doi=10.1016/S1573-448X(06)03034-2 |chapter=Price Discrimination and Competition |title=Handbook of Industrial Organization Volume 3 |date=2007 |last1=Stole |first1=Lars A. |volume=3 |pages=2221–2299 |isbn=978-0-444-82435-6 }}</ref>։ Ընկերության գնային տարբերակումը արդյունավետորեն իրականացնելու ունակությունը կարող է մեծացնել դրա շահութաբերությունը և (կամ) մեծացնել հաճախորդների բազան, բայց միայն այն դեպքում, եթե բավարարվեն գների խտրականության համար անհրաժեշտ պայմանները:

=== Գնագոյացման հոգեբանություն ===
Գնագոյացման հոգեբանությունն օգտագործվում է հասկանալու համար, թե ինչպես է գնագոյացումը ազդում սպառողների կողմից ապրանքների ընկալման և սպառման պատրաստակամության վրա: Ապրանքի գինը որոշելու եղանակը ազդում է դրա ընկալվող արժեքի վրա: Ընկերությունները կարող են օգտվել սպառողների վճարելու պատրաստակամությունից՝ ազդելով նրանց գների ընկալման վրա, հեշտացնելով վճարման գործընթացը և նվազեցնելով փոփոխական ծախսերը:

Սպառողի կողմից գնի ընկալումը կարող է փոխվել՝ ավելի փոքր ցուցանիշ սահմանելով (օրինակ՝ ապրանքի գինը 5 դոլարի փոխարեն 4,99 դոլար սահմանելով), բազային բարձր գին սահմանելով կամ ծախսերը բաժանելով առանձին բաղադրիչների (օրինակ՝ ապրանքի գինը և առաքման արժեքը):

Վճարման ժամանակ «ցավի նվազեցումը» ենթադրում է ռազմավարությունների իրականացում, որոնք ուղղված են նվազագույնի հասցնելու այն հոգեբանական «ցավը», որը մարդիկ ունենում են ծախսելիս, քանի որ մարդիկ, բնականաբար, հակված չեն կորուստների<ref>{{Cite web |last=BehavioralEconomics.com |title=Pain of paying |url=https://www.behavioraleconomics.com/resources/mini-encyclopedia-of-be/pain-of-paying/ |access-date=2023-04-20 |website=BehavioralEconomics.com {{!}} The BE Hub |language=en-US}}</ref>։ Դրանք ժամանակավոր ռազմավարություններ են, այդպիսի ռազմավարություններից են վճարումների արգելափակումը կամ գանձումը սպառելուց առաջ։

Վերջապես, օգտագործելով փոփոխական ծախսերը, ընկերությունները կարող են մեծացնել արտադրողների ավելցուկը և (կամ) պահպանել շուկայի ավելի մեծ մասնաբաժինը: Փոփոխական ծախսերը «արդյունք են սպառողների՝ ընթացիկ գնման և նախորդ ներդրումների միջև համապատասխանություն ապահովելու ձգտման»<ref>{{Cite journal |last=Klemperer |first=Paul |date=1995 |title=Competition when Consumers have Switching Costs: An Overview with Applications to Industrial Organization, Macroeconomics, and International Trade |journal=The Review of Economic Studies |volume=62 |issue=4 |pages=515–539 |doi=10.2307/2298075 |jstor=2298075 }}</ref>։ Այնուամենայնիվ, հաճախ սպառողները չեն կարող օպտիմալ ընտրություն կատարել կորցնելու ցանկության, տեղեկատվության պակասի, ձգձգումների, ստատուս քվոյի նկատմամբ կողմնակալության կամ նվիրատվության ազդեցության պատճառով<ref>{{cite journal |last1=Karle |first1=Heiko |last2=Schumacher |first2=Heiner |last3=Vølund |first3=Rune |title=Consumer loss aversion and scale-dependent psychological switching costs |journal=Games and Economic Behavior |date=March 2023 |volume=138 |pages=214–237 |doi=10.1016/j.geb.2023.01.001 |doi-access=free }}</ref>։ Սա թույլ է տալիս ընկերություններին օգտագործել այս վարքագիծը այնպիսի ռազմավարությունների միջոցով, ինչպիսիք են «ներածական գները» և «լրացուցիչ գները», որոնք ենթադրում են ավելի էժան նախնական գնում, բայց ավելի թանկ փոխարինում։

Գնագոյացման հոգեբանությունը բացատրություն է տալիս այն մասին, թե ինչու սպառման օրինաչափությունները միշտ չէ, որ համահունչ են նեոդասական ըմբռնմանը, որ գինը և սպառումը հակադարձ կապի մեջ են<ref name=":5">{{cite book |last1=Oh |first1=Haemoon |title=Handbook of Hospitality Marketing Management |url=https://archive.org/details/handbookofhospit0000unse_h2v0 |last2=Pizam |first2=Abraham |date=2008 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-08-045080-3}}</ref>։ [[Սնոբի էֆեկտ]]ը, հաղթողի էֆեկտը և [[Վեբլենի էֆեկտ]]ը այս ենթադրության երեք հակադիր օրինակներն են:

* «Սնոբի էֆեկտը» տեղի է ունենում, երբ սպառողները նվազեցնում են որևէ ապրանքի սպառումը, և երբ այլ սպառողներ են սկսում այն սպառել<ref name=":6">{{Cite journal |last1=Uzgoren |first1=Ergin |last2=Guney |first2=Taner |date=2012 |title=The Snob Effect in the Consumption of Luxury Goods |journal=Procedia - Social and Behavioral Sciences |volume=62 |pages=628–637 |doi=10.1016/j.sbspro.2012.09.105 |doi-access=free }}</ref>։ Ապրանքին վերագրելով յուրահատուկ ընկալվող արժեք, այս արժեքը նվազում է, երբ պահանջարկն աճում է։
* Զանգվածային սպառման ազդեցությունը հակադարձ է: Սպառողները ցանկանում են սպառել նույնը, ինչ բոլորը, և, հետևաբար, ապրանքները գնահատում են ըստ ընկալվող սոցիալական արժեքի, այլ ոչ թե գնի<ref name=":5" />։
* Ըստ Վեբլենի էֆեկտի՝ սպառողները գինը ընկալում են որպես արժեքի ցուցիչ և, հետևաբար, ավելի շատ են սպառում, քանի որ գները բարձրանում են<ref name=":6" />։

== Սպառողների որոշումների կայացում (տեսություններ և նախապաշարմունքներ) ==

Կազմակերպչական որոշումների հաջող կայացման համար ղեկավարությունը պետք է պատկերացում ունենա սպառողի վարքի և որոշումների կայացման գործընթացի մասին: Սպառողի վարքագիծը կապված է որոշումներ կայացնող ստորաբաժանումների կողմից ապրանքների, ծառայությունների, ժամանակի և գաղափարների գնման, օգտագործման և վաճառքի հետ<ref>{{cite journal |last1=Jacoby |first1=Jacob |title=Consumer psychology as a social psychological sphere of action. |journal=American Psychologist |date=October 1975 |volume=30 |issue=10 |pages=977–987 |doi=10.1037/0003-066x.30.10.977 }}</ref>։

=== Ռացիոնալ ընտրության տեսություն ===

Ռացիոնալ ընտրության տեսությունը որոշումների կայացման տեսություն է, որը հայտնի է նաև որպես իրավունքի և տնտեսագիտության տեսություն, այն բխում է ենթադրությունից, որ մարդիկ ձգտելու են առավելագույնի հասցնել իրենց ստացած արդյունքները, ունեն հստակ սահմանված նախապատվություններ և հետևողականորեն կայացնում են ռացիոնալ որոշումներ<ref>{{cite journal |last1=Bekir |first1=Insaf |last2=Doss |first2=Faten |title=Status quo bias and attitude towards risk: An experimental investigation |journal=Managerial and Decision Economics |date=July 2020 |volume=41 |issue=5 |pages=827–838 |doi=10.1002/mde.3140 }}</ref>։ Այս տեսությունը զարգանում է «տնտեսական մարդու տեսության» հիման վրա, որը ենթադրում էր, որ մարդիկ արձագանքում են արտաքին ազդակներին՝ պատասխան հաղորդելու համար: Ռացիոնալ ընտրության տեսությունը հիմնված է այս գաղափարի վրա՝ հիմք ընդունելով, որ սպառողը տեղեկատվության մշակման վերաբերյալ որոշում կայացնողն է, այնուամենայնիվ, այն հաշվի չի առնում հոգեբանական գործոնները և էմպիրիկ տվյալները մարդու վարքագծի վերաբերյալ<ref name=":52">{{cite journal |last1=Jacoby |first1=Jacob |title=It It Rational to Assume Consumer Rationality? Some Consumer Psychological Perspectives on Rational Choice Theory |journal=Roger Williams University Law Review |date=5 January 2000 |volume=6 |issue=1 |ssrn=239538 |url=https://docs.rwu.edu/rwu_LR/vol6/iss1/5/ }}</ref>։

Ռացիոնալ ընտրության տեսությունը կատարում է հետևյալ ենթադրությունները․

# Կան օբյեկտիվ չափանիշներ, որոնք թույլ են տալիս սպառողին տարբերակել ռացիոնալ ընտրությունը իռացիոնալից:
# Կազմակերպությունների և սպառողների միջև վարքի փոքր տարբերություններ կան:
# Սպառողները որոշումներ են կայացնում՝ հիմնվելով գործոնների գիտակցված հաշվարկման վրա:
# Սպառողները որոշումներ են կայացնում՝ առաջնորդվելով ռացիոնալ նկատառումներով:
# Սպառողները որոշումներ են կայացնում՝ ելնելով նախասիրությունների կայուն շարքից:
# Սպառողները ձգտում են ստանալ առավել հարմար պայմաններ։
# Նպատակ ունենալով առավելագույնի հասցնել իրենց պայմանների բարելավումը, սպառողները իրականացնում են ռիսկերի գնահատում:
# Ձգտում են հեշտ բավարարվածության։

Այս ենթադրությունները հաշվի չեն առնում մարդկային սխալի այն հանգամանքները, երբ սպառողները սխալ են մեկնաբանում տեղեկատվությունը կամ հաշվի են առնում միայն համապատասխան տեղեկատվության մի մասը: Ռացիոնալ ընտրության տեսության ենթադրությունը, որ բոլոր անհրաժեշտ տեղեկատվության առկայության դեպքում սպառողները ռացիոնալ որոշում կկայացնեն, սահմանափակ է<ref name=":52" />։ Փոխարենը, հասկանալով սահմանափակ ռացիոնալությունը, վարքագծային տնտեսագիտության մեջ ուսումնասիրված հայեցակարգը, կարող է օգնել ընկերություններին և ղեկավարներին որոշումներ կայացնել:

=== Վիճակից կախված նախապատվություններ ===

Սպառողի նախասիրությունները կախված են նրանից, թե ինչ վիճակում է գտնվում սպառողը որոշման կայացման պահին։ Օրինակ՝ ուտելը ավելի համեղ է, երբ սոված եք, կամ համերգին մասնակցելը ավելի զվարճալի է, Եթե վնասվածք չեք ստացել<ref name="Haggag 2136–2183">{{cite journal |last1=Haggag |first1=Kareem |last2=Pope |first2=Devin G |last3=Bryant-Lees |first3=Kinsey B |last4=Bos |first4=Maarten W |date=October 2019 |title=Attribution Bias in Consumer Choice |journal=The Review of Economic Studies |volume=86 |issue=5 |pages=2136–2183 |doi=10.1093/restud/rdy054}}</ref>։ Պետությունից կախված նախապատվության մոդելների մեծ մասը ենթադրում է, որ մարդիկ գիտակցում են իրենց ներկայիս վիճակի ազդեցությունը տվյալ պահին նախապատվության ձևավորման վրա: Այնուամենայնիվ, էմպիրիկ ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ դա միշտ չէ, որ այդպես է<ref>{{cite journal |last1=Loewenstein |first1=G. |last2=O'Donoghue |first2=T. |last3=Rabin |first3=M. |title=Projection Bias in Predicting Future Utility |journal=The Quarterly Journal of Economics |date=November 2003 |volume=118 |issue=4 |pages=1209–1248 |doi=10.1162/003355303322552784 |url=https://escholarship.org/uc/item/5qh6142m }}</ref>։ Այս անհամապատասխանությունը բացատրվում է մի քանի նախապաշարմունքներով․

* Կանխատեսման նախապատվությունը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ սպառողները կանխատեսում են, որ իրենց ապագա նախասիրությունները կարող են համապատասխանել իրենց ներկայիս նախասիրություններին:
* Գնահատելի նախապատվությունը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ սպառողները հաշվի են առնում անցյալի փորձը, երբ որոշում են կայացնում, թե արդյոք պետք է կրկնել նախկինում կատարված սպառողական գործողությունները: Այս նախապատվությունը կարող է հանգեցնել տնտեսական որոշումների կայացման համակարգված սխալների<ref name="Haggag 2136–2183" />։
* Իրավիճակի նկատմամբ նախապատվելի վերաբերմունքն առաջանում է, երբ սպառողները նախընտրում են հետևել նախորդ ընթացակարգերին կամ գնել նախկինում օգտագործված ապրանքներ՝ չունենալով ապացույց, որ այս ընտրությունն ավելի լավն է, քան այլընտրանքները<ref>{{cite journal |last1=Thaler |first1=Richard H. |last2=Benartzi |first2=Shlomo |title=Save More Tomorrow™: Using Behavioral Economics to Increase Employee Saving |journal=Journal of Political Economy |date=February 2004 |volume=112 |issue=S1 |pages=S164–S187 |doi=10.1086/380085 }}</ref>։ Այս նախապաշարմունքը հակասում է մարդու բնության հիմնական օրենքին, ըստ որի՝ նա, ով լավագույնս է հարմարվում, գոյատևում է և ուստի, սա հակասում է գործարար գրականության մեջ արտահայտված փոփոխությունների դրական տեսակետներին<ref>{{cite journal |last1=Ali Al Qudah |first1=Mohammad |title=The Impact of Entrepreneurship Initiatives in Enhancing Creativity and Innovation |journal=International Journal of Business and Management |date=17 June 2018 |volume=13 |issue=7 |pages=157 |doi=10.5539/ijbm.v13n7p157 |s2cid=242086961 |doi-access=free }}</ref>։

=== Ճանաչողական նախապատվություններ ===
Բացի նախապաշարմունքներից, որոնք ազդում են պետությունից կախված նախասիրությունների վրա, կան մի շարք ճանաչողական նախապաշարմունքներ, որոնք կարող են ձևավորել սպառողների նախասիրությունները և ազդել որոշումների կայացման վրա<ref>{{Cite web |title=List of Cognitive Biases and Heuristics |url=https://thedecisionlab.com/biases |access-date=2023-04-06 |website=The Decision Lab |language=en-CA}}</ref>։ Ճանաչողական նախապաշարմունքերի ամբողջական ցանկը տրված է ճանաչողական կողմնակալություն բաժնում: Այս նախապաշարմունքերը կարող են իրական հետևանքներ ունենալ ընկերությունների գործունեության, հանրային քաղաքականության և ընդհանրապես սպառողի ընտրության վրա<ref>{{Cite journal |last=Orphanides |first=Athanasios |date=2015 |title=Fear of Liftoff: Uncertainty, Rules, and Discretion in Monetary Policy Normalization |journal=Review |volume=97 |issue=3 |doi=10.20955/r.97.173-96 |doi-access=free }}</ref>։

== Խթաններ ==

Դրամական և ոչ դրամական խթանները օգտագործվում են ղեկավարների կողմից՝ աշխատակիցներին դրդելու հասնել ընկերության նպատակներին<ref>{{Cite journal |last1=Ballentine |first1=Andrew |last2=McKenzie |first2=Nora |last3=Wysocki |first3=Allen |last4=Kepner |first4=Karl |date=1969-12-31 |title=The Role of Monetary and Non-Monetary Incentives in the Workplace as Influenced by Career Stage |journal=EDIS |volume=2003 |issue=8 |doi=10.32473/edis-hr016-2003 |issn=2576-0009|doi-access=free }}</ref>։ Խթանների կիրառման արդյունքը կախված է խթանների մշակման և ներդրման գործընթացից, դրանց փոխազդեցությունից ներքին և սոցիալական դրդապատճառների հետ, ինչպես նաև դրանց վերացման վարքային հետևանքներից<ref name="Gneezy 191–210"/>։

Ոլորտային փորձի ընթացքում, որը վերլուծել է աշխատանքի արդյունքների հիման վրա դրամական խթանների ազդեցությունը, ցույց է տրվել, որ աշխատանքի արտադրողականությունը բարձրացել է աշխատողների կարողությունների համաձայն, այնուամենայնիվ, նկատվել է խթանում չպահանջող առաջադրանքների անտեսման դեպքերի թվի աճ<ref>{{cite journal |last1=Kishore |first1=Sunil |last2=Rao |first2=Raghunath Singh |last3=Narasimhan |first3=Om |last4=John |first4=George |title=Bonuses versus Commissions: A Field Study |url=https://archive.org/details/sim_jmr-journal-of-marketing-research_2013-06_50_3/page/n32 |journal=Journal of Marketing Research |date=June 2013 |volume=50 |issue=3 |pages=317–333 |doi=10.1509/jmr.11.0485 |s2cid=167436619 }}</ref>։

Դրամական խթանները սովորաբար ունենում են երկու տեսակի ազդեցություն, որոնք հայտնի են որպես «ստանդարտ ուղղակի գների ազդեցություն» և «անուղղակի հոգեբանական ազդեցություն» անվանումներով: Ստանդարտ ուղղակի գների ազդեցությունը խթանված վարքագիծն ավելի գրավիչ է դարձնում, իսկ անուղղակի հոգեբանական ազդեցությունը խթանված վարքագիծը պակաս գրավիչ է դարձնում՝ ղեկավարներից կարևոր տեղեկություններ փոխանցելով գործակալներին (աշխատողներին) որակի ակնկալիքների վերաբերյալ<ref name="Gneezy 191–210" />:

Գործակալները տեղեկատվություն են ստանում ինչպես խթանների չափի, այնպես էլ առկայության մասին: Օրինակ՝ համայնքի անդամներին միջուկային թափոնների աղբավայրի մոտ բնակվելու համար բարձր դրամական փոխհատուցում առաջարկելը ցույց է տալիս տեղադրման հետ կապված բարձր ռիսկերի առկայությունը, ինչը նվազեցնում է համայնքի անդամների պատրաստակամությունը ընդունել գործարանի տեղադրումը նույնիսկ բարձր դրամական խթանների առկայության դեպքում<ref>{{cite book |doi=10.15358/9783800650620-66 |chapter=8. Lokal unerwünschte Projekte (Mit FELIX OBERHOLZER-GEE) |title=Markt und Motivation |date=1997 |last1=Frey |first1=Bruno S. |pages=66–74 |isbn=978-3-8006-5062-0 }}</ref>։ Ի հակադրություն, հայտնի փորձի ընթացքում երեխաների խնամքի կենտրոնը 3 դոլար վճար էր սահմանել այն ծնողների համար, ովքեր ուշ են վերցր իրենց երեխաներին: Այս խթանը ծնողների կողմից ընդկալվել էր այսպես՝ փոքր տուգանքը ցույց է տալիս, որ ուշանալը այդքան էլ վատ չէ, և ուստի կարճ ժամկետում ուշացումների թիվն ավելացել էր: Այս տեղեկատվությունը պահպանվել էր նաև տուգանքը վերացնելուց հետո, և այն ծնողները, ովքեր տուգանվել էին, ավելի հակված էին իրենց երեխային ուշ վերցնելու, քան նրանք, ովքեր չէին ստացել այս տեղեկատվությունը<ref>{{cite book |first1=Uri |last1=Gneezy |first2=Aldo |last2=Rustichini |chapter=Incentives, Punishment, and Behavior |pages=572–589 |doi=10.2307/j.ctvcm4j8j.26 |jstor=j.ctvcm4j8j.26 |title=Advances in Behavioral Economics |date=2004 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11681-5 }}</ref>։

Այնուամենայնիվ, ընդհանուր առմամբ, երբ խթանները բավականաչափ բարձր են, ստանդարտ ուղղակի գների ազդեցությունը հակված է գերակշռել անուղղակի հոգեբանական ազդեցության նկատմամբ, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ խթաններն այնքան բարձր են, որ գործակալները բացասական պատկերացում են կազմում հանգամանքների վերաբերյալ<ref>{{cite journal |last1=Ariely |first1=Dan |last2=Gneezy |first2=Uri |last3=Loewenstein |first3=George |last4=Mazar |first4=Nina |title=Large Stakes and Big Mistakes |journal=Review of Economic Studies |date=April 2009 |volume=76 |issue=2 |pages=451–469 |doi=10.1111/j.1467-937X.2009.00534.x |hdl=10419/55603 |url=http://www.bostonfed.org/economic/wp/wp2005/wp0511.pdf |hdl-access=free }}</ref>։

=== Աշխատավարձի անհավասարություն ===

Այն դեպքում, երբ աշխատողները զգալիորեն ավելի քիչ են վարձատրվում, քան իրենց գործընկերները, արտադրողականությունը և հաճախելիությունը կարող են ընկնել: Աշխատավարձի անհավասարությունը կարող է վնասել սոցիալական մշակույթին, համախմբվածությանը և համագործակցությանը կազմակերպությունում և էապես փոխել դինամիկան աշխատավայրում: Զարգացող երկրներում, որտեղ տնտեսական ակտիվությունը մեծապես կախված է սոցիալական փոխազդեցություններից, այդ հետևանքները հատկապես անցանկալի են<ref name="Breza">{{cite report |doi=10.3386/w22491 |title=The Morale Effects of Pay Inequality |date=2016 |last1=Breza |first1=Emily |last2=Kaur |first2=Supreet |last3=Shamdasani |first3=Yogita |doi-access=free }}</ref>։ Առկա ապացույցները ցույց են տալիս, որ այդ հետևանքներից կարելի է խուսափել՝ հստակ հիմնավորելով աշխատողների վարձատրության անհավասարությունը: Աշխատողները հաճախ կարող են չհավատալ, որ նրանք աշխատում են ավելի ցածր մակարդակի վրա, քան իրենց գործընկերները, քանի դեռ նրանց չեն ներկայացվել անհերքելի ապացույցներ<ref>{{cite journal |last1=Fang |first1=Hanming |last2=Moscarini |first2=Giuseppe |title=Morale hazard |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-monetary-economics_2005-05_52_4/page/n54 |journal=Journal of Monetary Economics |date=May 2005 |volume=52 |issue=4 |pages=749–777 |doi=10.1016/j.jmoneco.2005.02.001 |s2cid=17801049 }}</ref>։ Հատկապես այն պայմաններում, երբ աշխատակիցները չեն վստահում իրենց ղեկավարներին, աշխատողները կարող են կասկածել ֆավորիտիզմի վրա, քանի դեռ նրանց ապացույցներ և հիմնավորումներ չեն տրամադրվել<ref name="Breza" />։

Մրցաշարաի տեսությունն օգտագործվում է բացատրելու համար, թե ինչու են գոյություն ունեն վարձատրության տարբեր մակարդակներ բիզնես հիերարխիայի տարբեր դերերում: Մրցաշարաի տեսության գաղափարն այն է, որ աշխատակիցները, ովքեր ջանք են գործադրում բիզնեսի առաջխաղացման համար, պարգևատրվում են ավելի բարձր, ոչ աստիճանական վարձատրության դրույքաչափով: Ավելի բարձր վարձատրության դրույքաչափի պարգևը խթանում է այնպիսի վարքագիծ, որը հանգեցնում է առաջխաղացման: Այս վարքագիծը հաճախ շահութաբեր է և, հետևաբար, իդեալական է բիզնեսի համար<ref>{{cite journal |last1=Lazear |first1=Edward P. |last2=Shaw |first2=Kathryn L. |title=Personnel Economics: The Economist's View of Human Resources |journal=The Journal of Economic Perspectives |date=2007 |volume=21 |issue=4 |pages=91–114 |doi=10.1257/jep.21.4.91 |jstor=30033753 |url=http://papers.nber.org/papers/w13653.pdf }}</ref>։ Մրցաշարերը կարող են լինել շատ արդյունավետ միջոց՝ արտադրողականությունը խթանելու համար: Տնտեսագիտության և կառավարման էմպիրիկ ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ մոտիվացիայի մրցաշարային կառուցվածքը բարձրացնում է աշխատողների և մենեջերների անհատական արդյունավետությունը աշխատավայրում<ref>{{Cite journal |last=Sheremeta |first=Roman M. |date=2016-10-01 |title=The pros and cons of workplace tournaments |url=https://wol.iza.org/articles/pros-and-cons-of-workplace-tournaments/long |journal=IZA World of Labor |language=en-US |doi=10.15185/izawol.302 |doi-access=free|hdl=10419/148527 |hdl-access=free }}</ref>։

Այնուամենայնիվ, ուսումնասիրությունները ցույց են տվել նաև, որ մրցաշարերը հետևողականորեն անբարենպաստ վիճակի մեջ են դնում որոշակի խմբերի, ինչպիսիք են կանայք<ref>{{cite journal |last1=Niederle |first1=M. |last2=Vesterlund |first2=L. |title=Do Women Shy Away From Competition? Do Men Compete Too Much? |journal=The Quarterly Journal of Economics |date=August 2007 |volume=122 |issue=3 |pages=1067–1101 |doi=10.1162/qjec.122.3.1067 |url=http://papers.nber.org/papers/w11474.pdf }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Gneezy |first1=U. |last2=Niederle |first2=M. |last3=Rustichini |first3=A. |title=Performance in Competitive Environments: Gender Differences |url=https://archive.org/details/sim_quarterly-journal-of-economics_2003-08_118_3/page/n270 |journal=The Quarterly Journal of Economics |date=August 2003 |volume=118 |issue=3 |pages=1049–1074 |doi=10.1162/00335530360698496 }}</ref>։ Կարիերայի առաջխաղացման համար մրցաշարի կառուցվածքային տարածվածությունը բացատրում է, թե ինչու են կանայք հաճախ ցածր ներկայացված բարձր պաշտոններում: Այլ հետազորտություններ ուսումնասիրել են ռիսկի չգնալու<ref>{{cite journal |last1=Borghans |first1=Lex |last2=Golsteyn |first2=Bart H. H. |last3=Heckman |first3=James J. |last4=Meijers |first4=Huub |title=Gender Differences in Risk Aversion and Ambiguity Aversion |journal=Journal of the European Economic Association |date=April 2009 |volume=7 |issue=2–3 |pages=649–658 |doi=10.1162/JEEA.2009.7.2-3.649 |url=http://www.nber.org/papers/w14713.pdf }}</ref>, հետադարձ կապի հանդեպ ունեցած հակարանքի<ref>{{cite journal |last1=Charness |first1=Gary |last2=Gneezy |first2=Uri |title=Strong Evidence for Gender Differences in Risk Taking |journal=Journal of Economic Behavior & Organization |date=June 2012 |volume=83 |issue=1 |pages=50–58 |doi=10.1016/j.jebo.2011.06.007 }}</ref>, չափազանց ինքնավստահության<ref>{{cite journal |last1=van Veldhuizen |first1=Roel |title=Gender Differences in Tournament Choices: Risk Preferences, Overconfidence, or Competitiveness? |journal=Journal of the European Economic Association |date=11 August 2022 |volume=20 |issue=4 |pages=1595–1618 |doi=10.1093/jeea/jvac031 |hdl=10419/261094 |hdl-access=free }}</ref>, կարողությունների ինքնագնահատման<ref>{{cite journal |last1=Heatherington |first1=Laurie |last2=Burns |first2=Andrea B. |last3=Gustafson |first3=Timothy B. |title=When Another Stumbles: Gender and Self-Presentation to Vulnerable Others |journal=Sex Roles |date=1998 |volume=38 |issue=11/12 |pages=889–913 |doi=10.1023/A:1018866307680 |s2cid=92980904 }}</ref>, բանակցային հմտություններ<ref>{{cite journal |last1=Bowles |first1=Hannah Riley |last2=Babcock |first2=Linda |last3=Lai |first3=Lei |title=Social incentives for gender differences in the propensity to initiate negotiations: Sometimes it does hurt to ask |journal=Organizational Behavior and Human Decision Processes |date=May 2007 |volume=103 |issue=1 |pages=84–103 |doi=10.1016/j.obhdp.2006.09.001 |s2cid=18202551 }}</ref> և ինքնագովազդի<ref>{{cite journal |last1=Levashina |first1=Julia |last2=Hartwell |first2=Christopher J. |last3=Morgeson |first3=Frederick P. |last4=Campion |first4=Michael A. |title=The Structured Employment Interview: Narrative and Quantitative Review of the Research Literature |journal=Personnel Psychology |date=March 2014 |volume=67 |issue=1 |pages=241–293 |doi=10.1111/peps.12052 }}</ref> գենդերային տարբերությունները՝ որպես լրացուցիչ բացատրություններ, որոնք կարող են նպաստել աշխատավարձի տարբերություններին՝ չնայած նույն արտադրողականությանը: Կառավարիչների ունակությունը կարող է կարևոր դեր ունենալ ընկերության գործունեության բարելավման գործում:

=== Խաղերի տեսություն ===
[[Խաղերի տեսություն]]ը հետազոտություն է, որտեղ անհատները ուսումնասիրում են գործակալների կողմից կատարվող տարբեր ընտրությունները՝ կապված նրանց անձնական նախապատվությունների, խթանների և օգուտների հետ<ref>{{cite book |last1=Barrow |first1=Robin |title=Plato and Education (RLE Edu K) |date=2012 |isbn=978-1-136-49475-8 |doi=10.4324/9780203140000}}</ref>։

==== Խաղերի տեսության հիմնական ենթադրությունները ====

# Հայտնիություն: Հայտնիությունը ենթադրություն է, որ խաղի մեջ ներկայացված տեղեկատվությունը հայտնի է խաղին մասնակցող բոլոր խաղացողներին<ref>{{Cite web |last=Brandenburger |first=Adam |date=23 April 2021 |title=The Role of Common Knowledge Assumptions in Game Theory |url=https://cet.econ.northwestern.edu/dekel/pdf/role-of-common-knowledge-assumptions-in-game-theory.pdf }}</ref>
# Ռացիոնալություն: Ռացիոնալ ենթադրությունը այնպիսի ենթադրություն է, երբ խաղացողները կարող են ճշգրիտ ներկայացված տեղեկատվության բոլոր վնասներն ու օգուտները գնահատել, այնուհետև որոշումներ կայացնել իրենց գնահատման հիման վրա<ref name="Ross 2021">{{Citation |last=Ross |first=Don |title=Game Theory |date=2021 |url=https://plato.stanford.edu/archives/fall2021/entries/game-theory/ |encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |editor-last=Zalta |editor-first=Edward N. |access-date=2023-04-23 |edition=Fall 2021 |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University}}</ref>։ Խաղերի տեսության տնտեսական ռացիոնալությունը այն ենթադրությունն է, որ խաղացողը գնահատում է ստացվելիք արդյունքները՝ ելնելով այն բանից, թե ինչն է իրեն առավելագույն օգուտ տալու: Հետագայում խաղացողը ինքը կարող է ընտրել արդյունքը, ինչպես նաև այն ուղիները, որոնք նրան առավելագույն օգուտ կտան<ref name="Ross 2021"/>։

===== Ռազմավարություններ՝ խաղերի տեսությունում =====

# Լավագույն արձագանք: Լավագույն արձագանքը այն ռազմավարությունն է (կամ ռազմավարությունները), որը տալիս է առավել բարենպաստ արդյունք խաղացողների համար, այն ենթադրությամբ, որ խաղացողներին տրվել են այլ ռազմավարություններ<ref>{{cite book |last1=Fudenberg |first1=Drew |title=Game Theory |url=https://archive.org/details/gametheory0000fude |last2=Tirole |first2=Jean |date=1991 |publisher=MIT Press |isbn=978-0-262-06141-4}}</ref>:
# Նեշի հավասարակշռություն: Նեշի հավասարակշռությունը այն ռազմավարությունն է, որտեղ խաղացողները չեն կարող ունենալ խթան շեղվելու իրենց ընտրություններից կամ վարքագծից<ref>{{cite book |doi=10.1016/B0-08-043076-7/02230-0 |chapter=Game Theory: Noncooperative Games |title=International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences |date=2001 |last1=Van Damme |first1=E. |pages=5873–5880 |isbn=978-0-08-043076-8 |chapter-url=https://research.tilburguniversity.edu/en/publications/ff518f2b-501f-4d99-817b-c2ba146d3d41 }}</ref>
# Գերիշխող ռազմավարություն։ Ռազմավարություն, որտեղ անկախ նրանից, թե ինչպես է խաղում խաղացող, գերիշխող ռազմավարությունը միշտ կգերազանցի նրան՝ ստեղծելով և սահմանելով արդյունք<ref>{{Cite web |title=Dominant Strategy |url=https://corporatefinanceinstitute.com/resources/capital-markets/dominant-strategy/ |access-date=2023-04-23 |website=Corporate Finance Institute |language=en-US}}</ref>։ Ուժեղ գերիշխող ռազմավարությունն այն ռազմավարությունն է, երբ ընտրված մյուս ռազմավարությունը միշտ հանգեցնում է ավելի վատ արդյունքի<ref name="builtin.com">{{Cite web |title=Dominated Strategy in Game Theory Explained {{!}} Built In |url=https://builtin.com/data-science/dominated-strategy-in-game-theory |access-date=2023-04-23 |website=builtin.com |language=en}}</ref>։ Թույլ գերիշխող ռազմավարությունն այն ռազմավարությունն է, որը հանգեցնում է ավելի ցածր կամ համարժեք արդյունքի՝ համեմատած այլընտրանքային ռազմավարությունների հետ<ref name="builtin.com"/>։

===== Խաղերի օրինակներ՝ խաղերի տեսության մեջ =====

# Բանտարկյալի երկընտրանք։ Բանտարկյալի երկընտրանքի խաղը տնտեսագետներին պատկերացում է տալիս անհատների միջև վեճերի և խմբային խթանների մասին, որոնք հանգեցնում են օպտիմալից ցածր արդյունքների<ref>{{Cite web |last=Kingston |first=Michael |date=4 Nov 2022 |title=Dominated Strategy in Game Theory Explained |url=https://builtin.com/data-science/dominated-strategy-in-game-theory |access-date=23 Apr 2023}}</ref>։
# Միաժամանակյա խաղ: Միաժամանակյա խաղը խաղ է, որտեղ խաղացողները միաժամանակ որոշումներ են կայացնում<ref>{{cite journal |last1=Sun |first1=Chia-Hung |title=Simultaneous and sequential choice in a symmetric two-player game with canyon-shaped payoffs |journal=The Japanese Economic Review |date=April 2020 |volume=71 |issue=2 |pages=191–219 |doi=10.1007/s42973-019-00011-0 |s2cid=220505322 }}</ref>։

== Պահանջարկի վերլուծություն և կանխատեսում ==

Պահանջարկի կանխատեսումն օգնում է ղեկավարությանը կանխատեսել ապագա վաճառքներն ու եկամուտները, ինչը հիմք է հանդիսանում գործառնական և շուկայավարման որոշումներ կայացնելու, ինչպես նաև ապագա ֆինանսական պլանավորման համար<ref name=":0">{{cite book |last1=McGuigan |first1=James R. |title=Managerial Economics: Applications, Strategies and Tactics |last2=Moyer |first2=R. Charles |last3=Harris |first3=Frederick H. deB |date=2016 |publisher=Cengage Learning |isbn=978-1-305-50638-1}}</ref>։ Պահանջարկի կանխատեսման գործընթացը հաճախ օգտագործվում է բիզնես վերլուծության բաժնի կողմից, մասնավորապես կանխատեսող վերլուծության բաժնի, պատմական տվյալների և այլ վերլուծական տեղեկատվության հետ կապված, ճշգրիտ գնահատական ստանալու համար: Օրինակ, օգտագործելով ընկերության կապիտալ ծախսերի և դրամական միջոցների հոսքի գնահատումը, ղեկավարները կարող են կանխատեսումներ ստեղծել, որոնք կարող են օգնել ֆինանսական պլանավորմանը և բարելավել ընկերության ֆինանսական առողջությունը<ref>{{Cite web |url=https://www.demandcaster.com/demand-forecasting-an-industry-guide/ |access-date=2022-05-03 |language=en-US|title=Demand Forecasting: An Industry Guide }}</ref>։

Պահանջարկի արդյունավետ կառավարումը հաշվի է առնում այն գործոնները, որոնք գտնվում են ինչպես ընկերության վերահսկողության տակ, այնպես էլ դրանից դուրս, ինչպիսիք են տնօրինվող եկամուտը, մրցակցությունը, գները, գովազդը և հաճախորդների սպասարկումը<ref name=":0" />։

Սպառողի ընտրությունը մեծ ազդեցություն ունի պահանջարկի վերլուծության վրա, քանի որ յուրաքանչյուր սպառող ձգտում է առավելագույնս բավարարել իրեն՝ հաշվի առնելով իր անձնական բյուջեի սահմանափակումները<ref name=":0" />։

Արտադրության ծախսերն ուղղակիորեն ազդում են ընկերության շահութաբերության վրա: Շահույթը առավելագույնի հասցնելու համար ընկերությունները որոշում են ընկերության համար թողարկվող արտադրանքի նվազագույն մակարդակը, որի դեպքում սահմանային ծախսերը հավասար են լինում սահմանային եկամուտին: Ծախսերի ամենատարածված տեսակներն են<ref>{{Cite web |url=https://www.investopedia.com/terms/p/production-cost.asp |access-date=2022-05-03 |title=Production costs |language=en-US}}</ref>․
*[[Հաստատուն ծախսեր|Ֆիքսված ծախսեր]]
*[[Փոփոխուն ծախսեր]]
*Սահմանային ծախսեր
*Միջին ընդհանուր ծախսեր
*Չվերականգնվող ծախսեր
Կարճաժամկետ և երկարաժամկետ ծախսերի ազդեցությունը կարևոր է որոշակի ընկերությունում արտադրության ծավալը որոշելու համար: Ենթադրվում է, որ որոշ ծախսեր կարճաժամկետ կտրվածքով ֆիքսված են և, այդպիսով, համարվում են «ֆիքսված ծախսեր»: Այսպիսով, արտադրության ծախսերը որոշվում են փոփոխուն ծախսերով: Այնուամենայնիվ, երկարաժամկետ հեռանկարում բոլոր ծախսերը համարվում են փոփոխուն, ինչը թույլ է տալիս ավելի մեծ ճկունություն ունենալ ծախսերը կառավարելու համար՝ առավելագույն շահույթ ստանալու նպատակով<ref name=":7" />։

== Շահութաբերության կառավարում ==

Շահութաբերության կառավարումը հասկանալն է, թե ինչն է ընկերությունը շահութաբեր դարձնում և ինչ կարելի է անել դրա շահութաբերությունը բարձրացնելու համար<ref>{{Cite web |url=https://www2.deloitte.com/ch/en/pages/financial-services/solutions/cost-and-profitability-management.html |access-date=2022-05-02| website=Deloitte |language=en-US|title=Cost and Profitability management &#124; Deloitte Switzerland &#124; Financial Services &#124; Banking &#124; Services }}</ref>։ Այն համատեղում է ֆինանսներն ու վաճառքները և նպատակ ունի օպտիմալացնել ընկերության վաճառքից ստացված եկամուտները և սահմանային ծախսերը: Շահույթի կառավարումը հիմնված է տեխնոլոգիական առաջընթացի վրա, քանի որ ընկերությունները պետք է արագ արձագանքեն արագ փոփոխվող շուկային և իմանան իրենց ապրանքների և ծառայությունների իրական տնտեսական արժեքը: Ղեկավարությունը պետք է համագործակցություն հաստատի ընկերության տարբեր ստորաբաժանումների միջև, ինչպիսիք են վաճառքի, շուկայավարման և ֆինանսների թիմերը, որպեսզի թիմերը հասկանան համակարգված ջանքերի կարևորությունը: Շահութաբերության ճիշտ պլանավորումը և կառավարումը բիզնեսի արդյունավետ կառավարման բանալին է<ref>{{Cite web |url=https://www.ventanaresearch.com/focus/officeoffinance/profitabilitymanagement |title=profitability management |access-date=2022-05-03 |language=en-US}}</ref>։

== Կապիտալի կառավարում ==

Կապիտալի կառավարումը ընկերության ակտիվների և պարտավորությունների պլանավորումն է, մոնիտորինգը և վերահսկումը, մասնավորապես՝ դրամական միջոցների հոսքը պահպանելու համար՝ ընկերության կարճաժամկետ և երկարաժամկետ ֆինանսական պարտավորությունները կատարելու համար: Կապիտալի պատշաճ կառավարումը կարևոր է ընկերության ֆինանսական բարեկեցության համար, հարստության կառավարման միջոցով ռեսուրսների արդյունավետ բաշխմամբ, ընկերությունները կարող են բարելավել իրենց դրամական միջոցների հոսքերը և շահութաբերությունը: Կապիտալի կառավարումը ենթադրում է ընկերության ներսում տարբեր ցուցանիշների ուսումնասիրություն, որոնցից ամենակարևորն են<ref>{{Cite web |access-date=2022-05-03 |title=Working capital management |url=https://www.investopedia.com/terms/w/workingcapitalmanagement.asp |language=en-US |website=Investopedia}}</ref>․

*Կապիտալի համարժեքության հարաբերակցություն
*Պաշարների շրջանառության հարաբերակցությունը
*Հավաքման գործակից

Հետ վերադարձի տոկոսադրույքը և կապիտալի արժեքը (այսինքն՝ տոկոսադրույքը) կապիտալի կառավարման կարևոր գործոններ են<ref name=":3">{{Cite web |date=2015-05-08 |title=Scope of Managerial Economics |url=https://www.economicsdiscussion.net/business-economics/scope-of-managerial-economics/7122 |access-date=2022-03-22 |website=Economics Discussion |language=en-US}}</ref>։

== Մակրոտնտեսության և միկրոտնտեսության հետևանքները ==

Որոշումներ կայացնելիս կառավարչական տնտեսագիտությունն օգտագործվում է կազմակերպության հետ կապված միկրո և մակրոտնտեսական միջավայրերը վերլուծելու համար: Միկրոտնտեսագիտությունն ուսումնասիրում է առանձին ֆիրմաների գործողությունները, որոնք ուղղված են օգտակարությունը առավելագույնի հասցնելուն, մինչդեռ մակրոտնտեսագիտությունն ուսումնասիրում է տնտեսության գործողություններն ու վարքագիծը որպես ամբողջություն<ref name="MSQ">{{cite web |title=Managerial Economics and Micro Economics |url=https://www.managementstudyguide.com/managerial-micro-economics.htm |access-date=22 April 2021 |website=MSG}}</ref>։ Այսպիսով, տնտեսության երկու ոլորտներն էլ ազդում են կառավարման տնտեսական համակարգերի զարգացման վրա:

=== Մակրոտնտեսագիտություն ===
Ինչ վերաբերում է մակրոտնտեսական միտումներին, ապա կառավարման տնտեսագիտության մեջ կարևոր նշանակություն ունեն այնպիսի ոլորտների կանխատեսումն ու վերլուծությունը, ինչպիսիք են արտադրության ծավալը, գործազրկությունը, գնաճը և սոցիալական խնդիրները<ref>{{cite web |last1=Hall |first1=Mary |title=Explaining the World Through Macroeconomic Analysis |url=https://www.investopedia.com/insights/macroeconomic-analysis/ |website=Investopedia |access-date=22 April 2021}}</ref>։ Դա բացատրվում է նրանով, որ մակրոտնտեսագիտության այս ոլորտները թույլ են տալիս ընդհանուր պատկերացում կազմել համաշխարհային շուկայի վիճակի մասին, որի ըմբռնումը կարող է չափազանց կարևոր լինել ղեկավարների համար<ref>{{cite web |last1=Johnston |first1=Kevin |title=The Effects of Macro and Microeconomics in Decision Making |url=https://smallbusiness.chron.com/effects-macro-microeconomics-decision-making-35035.html |website=Chron |access-date=22 April 2021}}</ref>։ 
կառավարչական տնտեսագիտությունն օրինակ, որն օգտագործում է մակրոտնտեսական սկզբունքները, այն ղեկավարն է, ով նախընտրում է նոր աշխատակիցնեև վարձել, քան հին աշխատաակիցներին վերապատրաստել<ref name=":4">{{Cite journal |last1=Bloom |first1=Nicholas |last2=Van Reenen |date=2010 |title=Why Do Management Practices Differ across Firms and Countries? |url=https://learn-ap-southeast-2-prod-fleet01-xythos.content.blackboardcdn.com/5fd17f67f4120/5687725?X-Blackboard-Expiration=1651503600000&X-Blackboard-Signature=p%2BBF4FsSrMc%2FBtBRQ5Hl8HV7ZUjrWL7fkw%2FHucKUnzA%3D&X-Blackboard-Client-Id=149017&response-cache-control=private%2C%20max-age%3D21600&response-content-disposition=inline%3B%20filename%2A%3DUTF-8%27%27jep.24.1.203.pdf&response-content-type=application%2Fpdf&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEHkaDmFwLXNvdXRoZWFzdC0yIkYwRAIgFXyQBkol7mgbwfsVfZ3eX7gKKqqRxTK%2Bikjk%2Bl2EoIkCIBOkfTgmpEfUzfJgo9i%2BhaRrdFBxjv0XzN0ExE7nTHwcKuEECEIQABoMNTU2OTAzODYxMzYxIgwV2%2FPN4bNND4wphA4qvgSLhfGtONuz0XsOC%2BwLnNTkZ8LBc3CZDM69G%2BB0qeFNV74ObzJYskGxQ%2Fds%2FUVv7C3S4cJcfhIi8fbYooK31J%2FE8Gadp1%2F4UpnAw15L4A33P43R9UIOA1gjJEsZ%2BqpmkFNxhswn4is4oMYLuiQma4ONigvDoEDx020LwkQkSLbI%2BMcj1YehQcGxDjmZrtuseXrDrWZbL1qcAvwvr2TGGbbVm%2Fa3sCeJRWPaIm5kpIIwNugiB8A7jZQNaExVYb8mE0xKJWdx5JnROJ%2Fd9bwJbJ69qOrXNUg47lYK1FzU8YykpJi7jRlyDt3c0ycHTX9Lk67vdVf1c77NaVsGGj8NcnZV3xBi6MdWXcFK3%2B3Jbvj8rddRarhkLXZkAFEiLvybpb25oXEVVtoHyWhip6Ur7bOiR9PoXhiWFVEND9puLILNbl1rBseheNR1h8BAcXPPgHaMDbOfhnpZWJgi4RhxpWZkdFHDClrZ%2FFKI8n%2F5mYdZO33%2F1F0ZCpyBhMbFWOM6TsjtapYozQLwmLn1xYbWeC2eeWtzmGdSK14kYhuiFjyqIqJzgrfjgmoPod78ljtYT0npOOabN4ubjHu4haj8b1QUg4%2F5ftNgYEDa51mo9U0ki%2BheVENwSjyHnbCUWa2KZjZMn4%2FXof0CIk2COrsgOpOaTg4YsHdz3bXbE8vUfL7ZcGeinTGhi1n4Y4Zig02X%2Fr9JdChLgnYtC7mAsW6yqo%2Bf0uA%2Fjvh7YvzuEA9dR89uDhBkZ%2FmpRZo5bLUSgIuUMOrDvpMGOqoB1qte91zVYHv%2FLUrj84paKtkJloPfMTNv%2FUMdcNEloZkKNk6fSjVW9uTsBM0GlnYOdfDocIqbSiAFNwMIVLuhbd8m5yW0Ow1PRQjdKMHqF0zypj2maML2EfgVayCEdQntmaqkdqo6KScat63ymt4cxloa0BeeSxsllKERvrYktJdIKxaJgmsxSNPUXhaZwwsdqpdV7IIuUFKG3JMxmzFAXvAN71%2FCGZ7o78A%3D&X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Date=20220502T090000Z&X-Amz-SignedHeaders=host&X-Amz-Expires=21600&X-Amz-Credential=ASIAYDKQORRYRVD64UUN%2F20220502%2Fap-southeast-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Signature=941f7fd7c2f13b36b9cd5bc422e238779d98a4719a5078e2acae091dabb6e4d1  |journal=Journal of Economic Perspectives |volume=24 |pages=203–224|doi=10.1257/jep.24.1.203 |doi-access=free }}</ref>։ Երկրի քաղաքական կառուցվածքը (ավտորիտար կամ ժողովրդավարական), քաղաքական կայունությունը և մասնավոր հատվածի նկատմամբ վերաբերմունքը նույնպես կարող են ազդել կազմակերպությունների աճի և զարգացման վրա<ref>{{cite web |last1=Bondarenko |first1=Peter |title=Macroeconomics |url=https://www.britannica.com/topic/macroeconomics |website=Britannica |access-date=22 April 2021}}</ref>։ Դա կարելի է տեսնել այն ազդեցությունից, որը կարող են ունենալ պետական քաղաքականության տարբեր միջոցառումներ կառավարման որակի վրա<ref name=":4" />։ Մասնավորապես, Նկատվել է, որ ապրանքային շուկաներում մրցակցության քաղաքականությունը էական ազդեցություն է ունենում երկրներում կոլեկտիվ կառավարման պրակտիկայի վրա՝ նվազեցնելով, կամ աջակցելով վատ կառավարվող ընկերություններին<ref name=":4" />։ Համապատասխան շուկաների և դրանց տարբեր պայմանների հստակ ըմբռնումը կառավարման տնտեսագետի համար կենսական նշանակություն ունի, քանի որ նույնիսկ շուկայի անկայունության և տատանումների պայմաններում նպատակն է միշտ ընկերությանը ուղղորդել դեպի շահույթ<ref name=":3" />։

'''Կառավարչական տնտեսագիտությունն ունի միկրոտնտեսության բաղադրիչներ'''

Կառավարիչները ուսումնասիրում և ղեկավարում են կազմակերպությունների ներքին միջավայրը, ինչպես նաև աշխատում են կազմակերպության շահութաբերության և երկարաժամկետ գործունեության վրա: Այս ասպեկտը վերաբերում է միկրոտնտեսագիտության ուսումնասիրությանը: կառավարչական տնտեսագիտությունը զբաղվում է առանձին կազմակերպությունների առջև ծառացած խնդիրներով, ինչպիսիք են կազմակերպության հիմնական նպատակները, արտադրանքի պահանջարկը, կազմակերպության որոշումները գների և արտադրության ծավալի վերաբերյալ, առկա զեղչերը, ռեսուրսների և հումքի մատակարարումը, կազմակերպության արտադրանքի նպատակային կամ պոտենցիալ սպառողները և այլն<ref name="distanceeducationju.in"/>։

=== Միկրոտնտեսագիտություն ===

Մակրոտնտեսագիտությունը սերտորեն կապված է կառավարման տնտեսության հետ այնպիսի ոլորտների միջոցով, ինչպիսիք են սպառողի պահանջարկը և առաջարկը, եկամուտների ստեղծումը և ծախսերի մինիմալացումը<ref name="MSQ" />։ կառավարչական տնտեսագիտությունը ներառում է միկրոտնտեսական մեթոդների կիրառում և օգտագործում է տնտեսական տեսություններ և մեթոդներ բիզնեսը վերլուծելու և կառավարելու համար: Ավելին, կառավարչական տնտեսագիտությունը համատեղում է տնտեսական գործիքներն ու մեթոդները կառավարման խնդիրները լուծելու համար<ref>{{cite journal |last1=Muh. Fahrurrozi |first1=ozi |last2=Purnama putra |first2=putra |last3=Tiris Sudrartono |first3=Sudrartono |last4=Eka Hendrayani |first4=Hendrayani |last5=Lisawanto |first5=Lisawanto |title=Managerial Economics in Managerial Decision Making |journal=Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry |date=5 June 2021 |volume=12 |url=https://eprints.hamzanwadi.ac.id/4737/ }}</ref>։

Միկրոտնտեսագիտությունը նաև պատկերացում է տալիս ձեռնարկության տրամադրության տակ առկա ռեսուրսների առավել արդյունավետ բաշխման մասին<ref>{{cite web |title=Microeconomics |url=https://corporatefinanceinstitute.com/resources/knowledge/economics/microeconomics/ |website=Corporate Finance Institute |access-date=22 April 2021}}</ref>։ 
Այս միկրոտնտեսական տեսությունները և մեթոդնեերը օգտագործվում են կառավարման տնտեսագիտության մեջ՝ բիզնեսի վերաբերյալ որոշումներ կայացնելու համար: Հասկանալով միկրոտնտեսագիտության սկզբունքները՝ ղեկավարները կարող են լավ տեղեկացված լինել՝ ընկերության վերաբերյալ ճշգրիտ որոշումներ կայացնելու համար<ref name="MSQ" />։

==կառավարչական տնտեսագիտությունը՝ գործնականում==

Կառավարման տեսանկյունից տնտեսական կառավարման տեխնիկան օգտակար է բազմաթիվ ոլորտներում, որոնք կապված են բիզնեսի որոշումների կայացման հետ, որոնք առավել հաճախ կարող են ներառել․

* Ռիսկերի վերլուծություն - տարբեր մոդելներ օգտագործվում են ռիսկերի և ասիմետրիկ տեղեկատվության քանակական գնահատման և ռիսկերի կառավարման որոշումների կայացման կանոններում դրանց օգտագործման համար<ref>{{cite web |first1=Michael R. |last1=Greenberg |first2=Louis |last2=Anthony |title=INTRODUCTION TO SPECIAL ISSUE: ECONOMICS OF RISK ANALYSIS |url=https://onlinelibrary.wiley.com/page/journal/15396924/homepage/virtual_issue__economics_of_risk_analysis.htm }}</ref>։
* Արտադրության վերլուծություն - միկրոտնտեսական մեթոդներն օգտագործվում են<ref>{{cite journal |last1=Kurz |first1=Heinz D. |last2=Salvadori |first2=Neri |title=Production Theory: an Introduction |journal=The Indian Economic Journal |date=June 2000 |volume=47 |issue=4 |pages=15–29 |doi=10.1177/0019466220000402 }}</ref> արտադրության արդյունավետությունը վերլուծելու, արտադրության գործոնների օպտիմալ բաշխումը, ծախսերը, մասշտաբի տնտեսությունները և ընկերության ծախսերի գործառույթը գնահատելու համար:
* Գնագոյացման վերլուծություն - միկրոտնտեսական տեխնիկան օգտագործվում է գնագոյացման տարբեր որոշումների վերլուծության մեջ<ref>{{cite web |title=Pricing Analytics The three-minute guide |url=https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/global/Documents/Deloitte-Analytics/dttl-analytics-us-da-pricinganalytics3minguide.pdf |website=Deloitte |access-date=22 April 2021}}</ref>։
* Կապիտալ ներդրումների բյուջետավորում - ներդրումների տեսությունը օգտագործվում է ընկերության կապիտալի ձեռքբերման որոշումներն ուսումնասիրելու ժամանակ<ref>{{cite web |last1=Kenton |first1=Will |title=Capital Budgeting |url=https://www.investopedia.com/terms/c/capitalbudgeting.asp |website=Investopedia |access-date=22 April 2021}}</ref>։

== Տես նաև ==
{{columns-list|colwidth=22em|
* [[Բիզնես տնտեսագիտություն]]
* [[Կառավարում]]
* [[Ֆինանսների կառավարում]]
}}

== Ամսագրեր ==
* [https://www.springer.com/economics/economic+theory/journal/10614 ''Computational Economics'']. [https://www.springer.com/economics/economic+theory/journal/10614?changeHeader Aims and scope].
* [https://web.archive.org/web/20160413202932/http://www.blackwellpublishing.com/journal.asp?ref=1058-6407 ''Journal of Economics & Management Strategy'']. [https://web.archive.org/web/20140220021442/http://www.kellogg.northwestern.edu/research/journals/jems/ Aims and scope.]
* [http://onlinelibrary.wiley.com/journal/10.1002/(ISSN)1099-1468 ''Managerial and Decision Economics'']

==Ծանոթագրություններ==
{{reflist}}

==Գրականություն==
* {{Cite book |last=Mankiw |first=N. Gregory |title=A Quick Refresher Course in Macroeconomics |date=February 1990 |location=Cambridge, MA|doi=10.3386/w3256 |s2cid=56101250 |doi-access=free }}
* Mankiw. (2021). ''Macroeconomics'' (11th ed.). Worth Publishers, Incorporated.
* {{cite book |last1=Perloff |first1=Jeffrey M. |title=Microeconomics |url=https://archive.org/details/microeconomics0000perl_g0m3 |date=2018 |publisher=Pearson |isbn=978-1-292-21562-4 }}
* Eastin, R. V., PhD & Arbogast, G. L., CFA. ''Demand and Supply Analysis: Introduction.'' University of Southern California. https://www.cfainstitute.org/-/media/documents/support/programs/cfa/prerequisite-economics-material-demand-and-supply-analysis-intro.pdf.
* Whelan, J. & Msefer, K. (1996). ''Economic Supply & Demand.'' MIT. https://ocw.mit.edu/courses/15-988-system-dynamics-self-study-fall-1998-spring-1999/c0478ac5a8d6aa657cd82812fb91ce75_economics.pdf.
* Levin, J. & Milgrom, P. (2004). ''Production Theory.'' Stanford University. https://web.stanford.edu/~jdlevin/Econ%20202/Producer%20Theory.pdf.
* Mckenzie (ND). ''Price Elasticity of Demand.'' Binghamton. https://www2.math.binghamton.edu/lib/exe/fetch.php/people/mckenzie/revised_price_elasticity_of_demand.pdf.
* Manki, G. ''Principles of Microeconomics.'' 2nd Ed. http://www.mim.ac.mw/books/Mankiw%27s%20Principles%20of%20Microeconomics%202nd%20ed.pdf.
* Burkey, M. L. (2008). ''A brief introduction to marginal analysis for the micro-economics principles course.'' Munich Personal RePEc Archive. https://mpra.ub.uni-muenchen.de/36230/1/MPRA_paper_36230.pdf.
* Gujarati, D. N. (2003). ''Basic Econometrics.'' 4th Ed. McGraw-Hill Higher Education. http://www.uop.edu.pk/ocontents/gujarati_book.pdf.
* Alan Hughes (1987). "managerial capitalism," ''The New Palgrave: A Dictionary of Economics'', v. 3, pp.&nbsp;293–96.
* Edward Lazear (2008). "personnel economics," ''The New Palgrave Dictionary of Economics''. 2nd Edition. [http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_P000327&q=Managerial%20economics&topicid=&result_number=2 Abstract.]
* Keith Weigelt (2006). ''Managerial Economics''
* Elmer G. Wiens [http://www.egwald.ca/economics/econpage.php3 The Public Firm with Managerial Incentives]
* Khan Ahsan (2023). "Managerial Economics and Economic Analysis", 4th edition, PAK Publications & Educations, Lahore, Pakistan.
*arya sri."managerial economics ":MEFA․  (2015).
* https://web.archive.org/web/20111112021324/http://www.edushareonline.in/Management/eco%20new.pdf
* http://www.swlearning.com/economics/hirschey/managerial_econ/chap01.pdf
{{Արտաքին հղումներ}}

[[Կատեգորիա:Կառավարում]]
[[Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն]]
[[Կատեգորիա:Մաթեմատիկական մոդելավորում]]
[[Կատեգորիա:Բիզնես]]