Դիտել Կենտավրոսի Պրոքսիմա էջի վիքիկոդը

{{Տեղեկաքարտ Աստղ}}
'''Կենտավրոսի Պրոքսիմա''' ({{lang-en|Proxima Centauri}}), փոքր, ցածրազանգված [[աստղ]], որն արեգակին ամենամոտ հայտնի աստղն է և գտնվում է [[Կենտավրոս (համաստեղություն)|Կենտավրոսի]] [[Համաստեղություններ|համաստեղությունում]]՝ [[արեգակ]]ից 4․244 [[լուսային տարի]] կամ 1․301 [[պարսեկ]] հեռավորության վրա։ [[Լատիներեն]] անվանումը նշանակում է «Կենտավրոսի ամենամոտ աստղը»։ Հայտնաբերվել է 1915 թվականին շոտլանդացի աստղագետ [[Ռոբերտ Թորբերն Էյթոն Ինես|Ռոբերտ Ինեսի]] կողմից։ 11.13 [[Տեսանելի աստղային մեծություն|տեսանելի աստղային մեծությամբ]] անզեն աչքի համար անտեսանելի է։ Հանդիսանում է [[Կենտավրոսի ալֆա]] համակարգի անդամ, կրում է '''Կենտավրոսի ալֆա''' '''C''' անունը և գտնվում է Կենտավրոսի ալֆա AB զույգից 2.18° դեպի հարավ-արևմուտք։ Ներկայումս գտնվում է այդ զույգից 12․950 [[աստղագիտական միավոր]] հեռավորության վրա, որի շուրջը [[Սիդերիկ պարբերություն|սիդերիկ պտույտի պարբերությունը]] կազմում է մոտավորապես 550,000 տարի։

Կենտավրոսի Պրոքսիման [[կարմիր թզուկ]] է, որի զանգվածը կազմում է արեգակի զանգվածի ութերորդ մասը, իսկ միջին [[խտություն]]ը 33 անգամ ավելին է արեգակի խտությունից։ [[Երկիր|Երկրին]] մոտ գտնվելու շնորհիվ ուղղակիորեն կարելի է չափել նրա անկյունային տրամագիծը, իսկ փաստացի տրամագիծը հավասար է արեգակի տրամագծի մեկ յոթերորդ մասին։ Թեև ունի շատ ցածր միջին [[լուսատվություն]], Պրոքսիման [[Բռնկվող աստղեր|բռնկվող աստղ]] է, որը մագնիսական ակտիվության պատճառով ենթարկվում է պայծառության պատահական կտրուկ աճերի։ Աստղի [[մագնիսական դաշտ]]ը ստեղծվում է [[կոնվեկցիա]]յի միջոցով, որի արդյունքում բռնկման ակտիվությունն առաջացնում է [[ռենտգենյան ճառագայթներ]]ի արտանետում, որը նման է արեգակի կողմից արտանետվողին։ Կոնվեկցիայի միջոցով Պրոքսիմայի միջուկում նյութերի խառնումն ու նրա՝ հարաբերականորեն ցածր էներգաարտադրության մակարդակը նշանակում են, որ Պրոքսիման ևս չորս տրիլիոն տարի լինելու է [[Հերցեպրունգ-Ռեսելի դիագրամ]]ի աստղ։

Կենտավրոսի Պրոքսիման ունի երկու հաստատված և մեկ չհաստատված մոլորակ։ [[Պրոքսիմա Կենտավրոսի b|Պրոքսիմա Կենտավրոսի b-ի]] գոյության մասին հայտարարվել է 2016 թվականի սկզբին․ այն աստղի շուրջը պտտվում է կոպիտ հաշվարկներով 0․05 աստղագիտական միավոր կամ 7․5 միլիոն կմ հեռավորության վրա, իսկ սիդերիկ պարբերությունը կազմում է մոտավորապես 11.2 երկրային օր։ Հաշվարկված զանգվածը առնվազն 1.17 անգամ գերազանցում է Երկրի զանգվածին<ref name="Suárez MascareñoFaria2020"/>, իսկ ջերմաստիճանն այնպիսին է, որ նրա մակերևույթի վրա ջուրը կարող է գոյություն ունենալ հեղուկ վիճակում, այսպիսով՝ այն գտնվում է Կենտավրոսի Պրոքսիմայի [[Բնակելիության գոտի|բնակելիության գոտում]], թեև, Կենտավրոսի Պրոքսիմայի կարմիր թզուկ ու բռնկվող աստղ լինելու հանգամանքով պայմանավորված, այնտեղ կյանքի գոյությունը կասկածի տակ է առնվում։ Երկրի զանգվածից մեծ զանգված ունեցող Պրոքսիմա c-ն, որը պտտվում է 1․5 աստղագիտական միավոր կամ 220 միլիոն կմ հեռավորությամբ և 1900 օր կամ 5․2 տարի սիդերիկ պարբերությամբ, հայտնաբերվել է 2019 թվականին ու հաստատվել 2020 թվականին՝ օգտագործելով 1995 թվականի արխիվային պատկերները․ երբևէ ուղղակիորեն պատկերված ամենամոտ մոլորակն է (և առաջինը)։ 2019 թվականին, օգտագործելով [[Շառավղային արագություն|շառավղային արագության]] տվյալները, արձանագրվել է 5․15 օր սիդերիկ պարբերությամբ լրացուցիչ ազդանշան։ Ազդանշանի հավանական բացատրությունների թվում են չբացահայտված էկզոմոլորակները կամ վիճակագրական աղմուկը<ref name="Suárez MascareñoFaria2020">{{Cite journal |last1=Suárez Mascareño |first1=A. |last2=Faria |first2=J. P. |last3=Figueira |first3=P. |last4=Lovis |first4=C. |last5=Damasso |first5=M. |last6=González Hernández |first6=J. I. |last7=Rebolo |first7=R. |last8=Cristiano |first8=S. |last9=Pepe |first9=F. |last10=Santos |first10=N. C. |last11=Zapatero Osorio |first11=M. R. |last12=Adibekyan |first12=V. |last13=Hojjatpanah |first13=S. |last14=Sozzetti |first14=A. |last15=Murgas |first15=F. |display-authors=2 |year=2020 |title=Revisiting Proxima with ESPRESSO |journal=Astronomy & Astrophysics |arxiv=2005.12114 |doi=10.1051/0004-6361/202037745 |issn=0004-6361 |doi-access=free |first16=M. |last16=Abreu}}</ref>
{{ref+|Եթե հաստատվի, որ այս ազդանշանի պատճառը մոլորակ է, 2020 թվականի օգոստոսի տվյալներով այն անվանվելու է Կենտավրոսի Պրոքսիմա d՝ համաձայն [[Միջազգային աստղագիտական միություն|Միջազգային աստղագիտական միության]] էկզոմոլորակների անվանման քաղաքականության։|Ն}}։

== Դիտարկում ==
1915 թվականին շոտլանդացի աստղագետ, [[Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն|Հարավաֆրիկյան Հանրապետության]] [[Յոհաննեսբուրգ]] քաղաքում գտնվող [[Յոհանեսբուրգի աստղադիտարան|աստղադիտարանի]] տնօրեն Ռոբերտ Ինեսը աստղ է հայտնագործել, որն ուներ նույն [[Աստղերի սեփական շարժումներ|շարժումը]], ինչ [[Կենտավրոսի ալֆա]]ն<ref name="Innes1915">{{Cite journal |last1=Innes |first1=R. T. A. |date=1915 թ․ հոկտեմբեր |title=A Faint Star of Large Proper Motion |journal=Circular of the Union Observatory Johannesburg |volume=30 |pages=235–236 |bibcode=1915CiUO...30..235I}} This is the original Proxima Centauri discovery paper.</ref><ref name=afrsky11_39>{{Cite journal |last=Glass |first=I. S. |date=2007 թ․ հուլիս |title=The discovery of the nearest star |journal=African Skies |volume=11 |page=39 |bibcode=2007AfrSk..11...39G}}</ref><ref name=Glass_2008>{{Cite book |last=Glass |first=I.S. |url=http://www.saao.ac.za/~isg/proxima.html |title=Proxima, the nearest star (other than the Sun) |date=2008 |publisher=Mons Mensa |location=Cape Town |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912173553/http://www.saao.ac.za/~isg/proxima.html |archive-date=2017 թ․ սեպտեմբերի 12 |url-status=dead |accessdate=2016 թ․ սեպտեմբերի 6}}</ref><ref>{{Cite web |last=Queloz |first=Didier |date=2002 թ․ նոյեմբերի 29 |title=How Small are Small Stars Really? |url=https://www.eso.org/public/news/eso0232/ |accessdate=2018 թ․ հունվարի 29 |publisher=European Southern Observatory |id=eso0232; PR 22/02}}</ref>։ Առաջարկել է այն անվանել ''Proxima Centauri''<ref name=aj39_913_20>{{Cite journal |last=Alden |first=Harold L. |date=1928 |title=Alpha and Proxima Centauri |journal=Astronomical Journal |volume=39 |issue=913 |pages=20–23 |bibcode=1928AJ.....39...20A |doi=10.1086/104871}}</ref> (փաստացի՝ ''Proxima Centaurus'')<ref name="Innes1917">{{Cite journal |last1=Innes |first1=R. T. A. |date=1917 թ․ սեպտեմբեր |title=Parallax of the Faint Proper Motion Star Near Alpha of Centaurus. 1900. R.A. 14 h 22m 55s.-0s 6t. Dec-62° 15'2 0'8 t |journal=Circular of the Union Observatory Johannesburg |volume=40 |pages=331–336 |bibcode=1917CiUO...40..331I}}</ref>։ 1917 թվականին [[Բարեհուսո հրվանդան]]ի մոտ գտնվող Արքայական աստղադիտարանում հոլանդացի աստղագետ [[Յոան Վուտե]]ն չափել է աստղի եռանկյունաչափական [[պարալաքս]]ը {{val|0.755|0.028|ul=″}} և հասկացել, որ Կենտավրոսի Պրոքսիման արեգակից ունի մոտավորապես նույն հեռավորությունը, ինչ Կենտավրոսի ալֆան։ Պարզվել է նաև, որ այն ժամանակ հայտնի ամենաթույլ [[Լուսատվություն|լուսատվությամբ]] աստղն է<ref name="Voûte1917">{{Cite journal |last=Voûte |first=J. |date=1917 |title=A 13th magnitude star in Centaurus with the same parallax as α Centauri |url=https://zenodo.org/record/1431901 |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=77 |issue=9 |pages=650–651 |bibcode=1917MNRAS..77..650V |doi=10.1093/mnras/77.9.650 |doi-access=free}}</ref>։ Կենտավրոսի Պրոքսիմայի պարալաքսի նույնչափ ճշգրիտ չափումներ է կատարել ամերիկացի աստղագետ [[Հարոլդ Ալդեն]]ը 1928 թվականին, որը հաստատել է Ինեսի տեսակետը, որ աստղն ավելի մոտ է և ունի {{val|0.783|0.005|u=″}} պարալաքս։

[[Պատկեր:PIA18003-NASA-WISE-StarsNearSun-20140425-2.png|thumb|left|Արեգակին ամենամոտ գտնվող աստղերը, այդ թվում և Կենտավրոսի Պրոքսիման]]

1951 թվականին ամերիկացի աստղագետ [[Հառլոու Շեփլի]]ն հայտարարել է, որ Կենտավրոսի Պրոքսիման [[Բռնկվող աստղեր|բռնկվող աստղ]] է։

2016 թվականին [[Միջազգային աստղագիտական միություն]]ն աշխատանքային խումբ է ձևավորել աստղերի անունների գրանցման ու միօրինականացման համար (WGSN)<ref name="WGSN">{{Cite web |title=IAU Working Group on Star Names (WGSN) |url=https://www.iau.org/science/scientific_bodies/working_groups/280/ |accessdate=2016 թ․ մայիսի 22 |publisher=International Astronomical Union}}</ref>, որը 2016 թվականի օգոստոսին հավանության է արժանացրել ''Proxima Centauri'' անունն այս աստղի համար և այն այժմ ընդգրկված է աստղանունների ցուցակում<ref name="IAU-LSN">{{Cite web |title=Naming Stars |url=https://www.iau.org/public/themes/naming_stars/ |accessdate=2018 թ․ մարտի 3 |publisher=International Astronomical Union}}</ref>։

Կենտավրոսի Պրոքսիմայի հարավային թեքման պատճառով այն կարելի է տեսնել միայն [[27-րդ հյուսիսային զուգահեռական]] [[աշխարհագրական լայնություն]]ից հարավ։ Նրա նման կարմիր թզուկները չափազանց աղոտ են անզեն աչքով տեսնելու համար։ Նույնիսկ Կենտավրոսի ալֆա A կամ B-ից Պրոքսիման կդիտվեր որպես հինգերորդ մեծության աստղ<ref>{{Cite web |title=Proxima Centauri UV flux distribution |url=http://sdc.cab.inta-csic.es/ines/Ines_PCentre/Demos/Fluxdist/pcentauri.html |accessdate=2007 թ․ հուլիսի 11 |publisher=ESA & The Astronomical Data Centre at CAB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kaler |first=Jim |title=Rigil Kentaurus |url=http://stars.astro.illinois.edu/sow/rigil-kent.html |accessdate=2008 թ․ օգոստոսի 3 |publisher=University of Illinois}}</ref>։ Նրա [[տեսանելի աստղային մեծություն]]ը հավասար է 11-ի, այսպիսով՝ առնվազն 8 սմ ոսպնյակային բացվածքով [[աստղադիտակ]] է անհրաժեշտ այն դիտարկելու համար նույնիսկ իդեալական պայմանների՝ պարզ, մութ երկնքի, առկայության դեպքում<ref>{{Cite book |last=Sherrod |first=P. Clay |title=A complete manual of amateur astronomy: tools and techniques for astronomical observations |last2=Koed |first2=Thomas L. |date=2003 |publisher=Courier Dover Publications |isbn=978-0-486-42820-8}}</ref>։

2018 թվականին գերբռնկում է արձանագրվել Կենտավրոսի Պրոքսիմայի վրա, որը երբևէ դիտարկված ամենահզոր բռնկումն է եղել։ Հաշվարկվել է, որ նմանատիպ բռնկումներ տեղի են ունենում տարվա մեջ մինչև հինգ անգամ, բայց այնքան կարճատև են (միայն մի քանի րոպե), որ նախկինում երբևէ չեն արձանագրվել<ref name=howard>{{Cite journal |last1=Howard |first1=Ward S. |last2=Tilley |first2=Matt A. |last3=Corbett |first3=Hank |last4=Youngblood |first4=Allison |last5=Loyd |first5=R. O. Parke |last6=Ratzloff |first6=Jeffrey K. |last7=Law |first7=Nicholas M. |last8=Fors |first8=Octavi |last9=Del Ser |first9=Daniel |last10=Shkolnik |first10=Evgenya L. |last11=Ziegler |first11=Carl |last12=Goeke |first12=Erin E. |last13=Pietraallo |first13=Aaron D. |last14=Haislip |first14=Joshua |year=2018 |title=The First Naked-eye Superflare Detected from Proxima Centauri |journal=The Astrophysical Journal |volume=860 |issue=2 |pages=L30 |arxiv=1804.02001 |bibcode=2018ApJ...860L..30H |doi=10.3847/2041-8213/aacaf3}}</ref>։

2020 թվականի ապրիլի 22-ին և 23-ին [[Նոր հորիզոններ (ավտոմատ միջմոլորակային կայան)|Նոր հորիզոններ]] ավտոմատ միջմոլորակային կայանը լուսանկարել է ամենամոտ գտնվող երկու աստղերին՝ Կենտավրոսի Պրոքսիմային ու [[Առյուծ (համաստեղություն)|Առյուծ համաստեղության]] Վուլֆ 359-ին։ Երկրից կատարված լուսանկարների հետ համեմատելուց հետո չափվելու է դրանց պարալաքսը<ref>{{Cite web |date=2020 թ․ հունվարի 29 |title=Seeing Stars in 3D: The New Horizons Parallax Program |url=http://pluto.jhuapl.edu/News-Center/News-Article.php?page=20200129 |access-date=2020 թ․ մայիսի 25 |website=pluto.jhuapl.edu}}</ref>։

== Ֆիզիկական հատկանիշներ ==
Կենտավրոսի Պրոքսիման [[կարմիր թզուկ]] է, քանի որ այն պատկանում է [[Հերցեպրունգ-Ռեսելի դիագրամ]]ի գլխավոր հաջորդականությանը և ունի M5.5 [[Սպեկտրային դասակարգում|սպեկտրալ դասակարգում]]։ M5.5-ը նշանակում է, որ այն տեղակայված է M տիպի ցածրազանգված աստղերի շարքի վերջում<ref name="ESO2003">{{Cite news |author=Kervella, Pierre |author2=Thevenin, Frederic |date=2003 թ․ մարտի 15 |title=A family portrait of the Alpha Centauri system: VLT interferometer studies the nearest stars |url=https://www.eso.org/public/news/eso0307/ |accessdate=2016 թ․ մայիսի 10 |publisher=European Southern Observatory}}</ref>։ [[Բացարձակ աստղային մեծություն]]ը 10 պարսեկ հեռավորությունից դիտելիս կազմում է 15.5<ref name="abs_mag">{{Cite journal |last=Kamper |first=K. W. |author2=Wesselink, A. J. |date=1978 |title=Alpha and Proxima Centauri |journal=Astronomical Journal |volume=83 |pages=1653–1659 |bibcode=1978AJ.....83.1653K |doi=10.1086/112378}}</ref>։ Ընդհանուր լուսատվությունը բոլոր [[Ալիքի երկարություն|ալիքների երկարությամբ]] հավասար է արեգակի լուսատվության 0.17% -ին<ref name=lbol>See Table 1, {{Cite journal |last=Doyle |first=J. G. |last2=Butler |first2=C. J. |date=1990 |title=Optical and infrared photometry of dwarf M and K stars |url=https://archive.org/details/sim_astronomy-and-astrophysics_1990-08_235_1-2/page/335 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=235 |pages=335–339 |bibcode=1990A&A...235..335D}} and p. 57, {{Cite book |last=Peebles |first=P. J. E. |url=https://archive.org/details/principlesofphys00pjep |title=Principles of physical cosmology |date=1993 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-01933-8 |location=Princeton, New Jersey}}</ref>, չնայած աչքի համար ընկալելի տեսանելի [[լույս]]ի ալիքների երկարությամբ դիտարկելիս այդ թիվը կազմում է ընդամենը 0.0056%<ref>{{Cite book |last=Binney |first=James |url=https://archive.org/details/galacticdynamics0000binn |title=Galactic dynamics |author2=Scott Tremaine |date=1987 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-08445-9 |location=Princeton, New Jersey |page=[https://archive.org/details/galacticdynamics0000binn/page/8 8]}}</ref>։ Ճառագայթային հզորության ավելի քան 85%-ը [[ինֆրակարմիր ճառագայթներ]] են<ref>{{Cite journal |last=Leggett |first=S. K. |date=1992 |title=Infrared colors of low-mass stars |journal=Astrophysical Journal Supplement Series |volume=82 |issue=1 |pages=351–394, 357 |bibcode=1992ApJS...82..351L |doi=10.1086/191720}}</ref> և ունի աստղաբծերի կանոնավոր ակտիվության ցիկլ<ref>{{Cite news |last=Pulliam |first=Christine |date=2016 թ․ հոկտեմբերի 12 |title=Proxima Centauri Might Be More Sunlike Than We Thought |url=http://insider.si.edu/2016/10/proxima-centauri-might-sunlike-thought/ |access-date=2020 թ․ հուլիսի 7 |work=Smithsonian Insider}}</ref>։

[[Պատկեր:Alpha centauri size.png|250px|մինի|ձախից|Արեգակի, Կենտավրոսի ալֆայի, Կենտավրոսի բետայի ու Կենտավրոսի Պրոքսիմայի համեմատական չափսերը (ձախից աջ)]]
[[Պատկեր:Alpha, Beta and Proxima Centauri (1).jpg|250px|մինի|ձախից|Երկու պայծառ կետերը Կենտավրոսի ալֆա համակարգն ու Կենտավրոսի բետան են (ձախից աջ)։ Կարմիր շրջանակի մեջ վերցված աստղը Կենտավրոսի Պրոքսիման է։]]
Գլխավոր հաջորդականության ցածրազանգված աստղերն ունեն ավելի մեծ միջին [[խտություն]], քան խոշորազանգված աստղերը<ref>{{Cite book |last=Zombeck |first=Martin V. |url=https://archive.org/details/handbookspaceast00zomb_781 |title=Handbook of space astronomy and astrophysics |date=2007 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-78242-5 |edition=Third |location=Cambridge, UK |pages=[https://archive.org/details/handbookspaceast00zomb_781/page/n122 109] |url-access=limited}}</ref> և Կենտավրոսի Պրոքսիմայի միջին խտությունը արեգակի {{convert|1.411e3|kg/m3|g/cm3|abbr=on}} միջին խտության դիմաց կազմում է  {{convert|47.1e3|kg/m3|g/cm3|abbr=on}}։

1998 թվականին կատարված [[Էլեկտրամագնիսական ճառագայթում|Էլեկտրամագնիսական ճառագայթման]] տատանումների ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ Կենտավրոսի Պրոքսիման պտույտ է գործում յուրաքանչյուր 83.5 օրը մեկ<ref name="McArthur1998">{{Cite journal |author=Benedict, G. F. |author2=McArthur, B. |last3=Nelan |first3=E. |last4=Story |first4=D. |last5=Whipple |first5=A. L. |last6=Shelus |first6=P. J. |last7=Jefferys |first7=W. H. |last8=Hemenway |first8=P. D. |last9=Franz |first9=Otto G. |name-list-style=vanc |date=1998 |title=Photometry of Proxima Centauri and Barnard's Star using Hubble Space Telescope fine guidance sensor 3: a search for periodic variations |url=https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_1998-07_116_1/page/429 |journal=The Astronomical Journal |volume=116 |issue=1 |pages=429–439 |arxiv=astro-ph/9806276 |bibcode=1998AJ....116..429B |doi=10.1086/300420}}</ref>։ Քրոմոսֆերայի ցուցիչների դինամիկայի շարքի հետագա վերլուծությունը 2002 թվականին արձանագրել է պտույտի ավելի երկար ժամանակահատված՝ {{val|116.6|0.7}}&nbsp;օր<ref>{{Cite journal |last1=Suárez Mascareño |first1=A. |last2=Rebolo |first2=R. |last3=González Hernández |first3=J. I. |last4=Esposito |first4=M. |date=2015 թ․ սեպտեմբեր |title=Rotation periods of late-type dwarf stars from time series high-resolution spectroscopy of chromospheric indicators |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=452 |issue=3 |pages=2745–2756 |arxiv=1506.08039 |bibcode=2015MNRAS.452.2745S |doi=10.1093/mnras/stv1441}}</ref>, որը սակայն դուրս է մղվել հօգուտ {{val|82.6|0.1}}&nbsp;օրվա։ Կենտավրոսի Պրոքսիմայի զանգվածով կարմիր թզուկը մնալու է գլխավոր հաջորդականության մեջ մոտ չորս տրիլիոն տարի, և քանի որ հելիումի համամասնությունն աճում է ջրածնի այրման շնորհիվ, աստղը դառնակու է ավելի փոքր ու ավելի տաք՝ աստիճանաբար վերածվելով այսպես կոչված [[կապույտ թզուկ]]ի։ Այս փուլից հետո այն դառնալու է ավելի պայծառ՝ հասնելով արեգակի պայծառության 2.5%-ին ու մի քանի միլիարդ տարի ջերմացնելու է իր շուրջը պտտվող ցանկացած մարմնի։ Երբ ջրածինն սպառվի, Կենտավրոսի Պրոքսիման վերափոխվելու է [[սպիտակ թզուկ]]ի (առանց [[կարմիր հսկա]] փուլն անցնելու) և կայուն կերպով կորցնելու է մնացած ջերմային էներգիան<ref name="adams">{{Cite conference |last=Adams |first=Fred C. |author2=Laughlin, Gregory |author3=Graves, Genevieve J. M. |title=Red dwarfs and the end of the main sequence |url=http://www.astroscu.unam.mx/rmaa/RMxAC..22/PDF/RMxAC..22_adams.pdf |publisher=Revista Mexicana de Astronomía y Astrofísica |pages=46–49 |accessdate=2008 թ․ հունիսի 24 |work=Gravitational collapse: from massive stars to planets |archive-date=2019-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711072446/http://www.astroscu.unam.mx/rmaa/RMxAC..22/PDF/RMxAC..22_adams.pdf |url-status=dead }}</ref>։

=== Հեռավորություն և շարժում ===
Կենտավրոսի Պրոքսիման մոտավորապես 4․244 լուսային տարի (1․301 պարսեկ կամ 268․400 աստղագիտական միավոր) հեռու է արեգակից։ Երկրային դիտակետից նայելիս այն Կենտավրոսի ալֆայից բաժանված է 2.18 աստիճանով<ref name=apj121>{{Cite journal |last1=Kirkpatrick |first1=J. D. |last2=Davy |first2=J. |last3=Monet |first3=David G. |last4=Reid |first4=I. Neill |last5=Gizis |first5=John E. |last6=Liebert |first6=James |last7=Burgasser |first7=Adam J. |name-list-style=vanc |year=2001 |title=Brown dwarf companions to G-type stars. I: Gliese 417B and Gliese 584C |url=https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2001-06_121_6/page/3235 |journal=The Astronomical Journal |volume=121 |issue=6 |pages=3235–3253 |arxiv=astro-ph/0103218 |bibcode=2001AJ....121.3235K |doi=10.1086/321085}}</ref>, որը հավասար է լիալուսնի անկյունային տրամագծի չորս անգամ բազմապատիկին<ref>{{Cite web |last=Williams |first=D. R. |date=2006 թ․ փետրվարի 10 |title=Moon Fact Sheet |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/moonfact.html |accessdate=2007 թ․ հոկտեմբերի 12 |series=Lunar & Planetary Science |publisher=NASA}}</ref>։ Պրոքսիման նաև ունի համեմատաբար մեծ [[Աստղերի սեփական շարժումներ|սեփական շարժումներ]] և տարվա մեջ երկնքում շարժվում է 3.85&nbsp;{{comment|արքվայրկյան|անկյունային չափման միավոր, որը հավասար է 1/3600 աստիճանի}}<ref>{{Cite conference |last1=Benedict |first1=G. F. |last2=Mcarthur |first2=B. |last3=Nelan |first3=E. |last4=Story |first4=D. |last5=Jefferys |first5=W. H. |last6=Wang |first6=Q. |last7=Shelus |first7=P. J. |last8=Hemenway |first8=P. D. |last9=Mccartney |first9=J. |title=Astrometric stability and precision of fine guidance sensor #3: the parallax and proper motion of Proxima Centauri |url=http://clyde.as.utexas.edu/SpAstNEW/Papers_in_pdf/%7BBen93%7DEarlyProx.pdf |pages=380–384 |accessdate=2007 թ․ հուլիսի 11 |first10=Wm. F. |first11=R. |first12=O. G. |first13=L. W. |last10=Van Altena |last11=Duncombe |last12=Franz |last13=Fredrick |work=Proceedings of the HST calibration workshop}}</ref>։ [[Շառավղային արագություն]]ը դեպի արեգակը հավասար է 22.2&nbsp;կմ/վ։

[[Պատկեր:Near-stars-past-future-en.svg|right|thumb|upright=1.2|Ամենամոտ աստղերի հեռավորությունները 20,000 տարի առաջ մինչև 80,000 տարի մեզնից հետո։ Կենտավրոսի Պրոքսիման դեղինն է]]

Բոլոր հայտնի աստղերից Կենտավրոսի Պրոքսիման արեգակին ամենամոտ աստղն է եղել մոտավորապես 32,000&nbsp;տարի և այդպիսին լինելու է ևս 25,000&nbsp;տարի, որից հետո Կենտավրոսի ալֆա A-ն և B-ն յուրաքանչյուր 79.91 տարին մեկ հաջորդելու են միմյանց որպես արեգակին ամենամոտ աստղեր։ 2001 թվականին Ջ․ Գարսիա-Սանչեսը կանխատեսել էր, որ Պրոքսիման արեգակին ամենաշատը կմոտենա մոտավորապես 26,700&nbsp;տարի հետո, հասնելով 3․11 լուսային տարի կամ 0․95 պարսեկ հեռավորության<ref name=aaa379>{{Cite journal |last=García-Sánchez |first=J. |author2=Weissman, P. R. |author3=Preston, R. A. |author4=Jones, D. L. |author5=Lestrade, J.-F. |author6=Latham, D. W. |author7=Stefanik, R. P. |author8=Paredes, J. M. |date=2001 |title=Stellar encounters with the solar system |url=http://www.aanda.org/articles/aa/pdf/2001/44/aah2819.pdf |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=379 |issue=2 |pages=634–659 |bibcode=2001A&A...379..634G |doi=10.1051/0004-6361:20011330}}</ref>։ 2010 թվականին կատարված Վ․ Բոբիլևի ուսումնասիրությունը կանխատեսել է մոտեցում 2․90 լուսային տարվա կամ 0․89 պարսեկ հեռավորությամբ մոտավորապես 27,400&nbsp;տարի հետո<ref name=al36_3_220>{{Cite journal |last=Bobylev |first=V. V. |date=2010 թ․ մարտ |title=Searching for stars closely encountering with the solar system |journal=Astronomy Letters |volume=36 |issue=3 |pages=220–226 |arxiv=1003.2160 |bibcode=2010AstL...36..220B |doi=10.1134/S1063773710030060}}</ref>, որին հաջորդել է 2014 թվականի Ք․ Ա․ Լ․ Բեյլեր-Ջոնսի ուսումնասիրությունը՝ կանխատեսելով 3․07 լուսային տարվա կամ 0․94 պարսեկ մոտեցում կոպիտ հաշվարկներով 26,710&nbsp;տարի հետո<ref>{{Cite journal |last1=Bailer-Jones |first1=C. A. L. |date=2015 թ․ մարտ |title=Close encounters of the stellar kind |journal=Astronomy & Astrophysics |volume=575 |pages=13 |arxiv=1412.3648 |bibcode=2015A&A...575A..35B |doi=10.1051/0004-6361/201425221 |id=A35}}</ref>։ Կենտավրոսի Պրոքսիման պտտվում է [[Ծիր Կաթին]]ով [[գալակտիկական կենտրոն]]ից 27-31 լուսային տարի (8․3-9․5 պարսեկ) հեռավորության վրա 0․07 ուղեծրային [[էքսցենտրիսիտետ]]ով<ref>{{Cite journal |last=Allen |first=C. |last2=Herrera |first2=M. A. |date=1998 |title=The galactic orbits of nearby UV Ceti stars |journal=Revista Mexicana de Astronomía y Astrofísica |volume=34 |pages=37–46 |bibcode=1998RMxAA..34...37A}}</ref>։

[[Պատկեր:Orbital plot of Proxima Centauri.jpg|thumb|left|Կենտավրոսի Պրոքսիմայի ուղեծրային սխեման Երկրից դիտելիս]]

Կենտավրոսի Պրոքսիմայի հայտնագրծումից ի վեր այն համարվել է Կենտավրոսի ալֆա [[Կրկնակի աստղ|կրկնակի կաստղի]] իսկական ուղեկիցը։ Պրոքսիման և Կենտավրոսի ալֆան ձգողականությամբ կապված են։ Կենտավրոսի ալֆա AB {{comment|բարիկենտրոնի|մարմնի բոլոր կետերի դիրքերի միջին թվաբանականը}} շուրջը Պրոքսիմայի սիդերիկ պտույտի պարբերությունը կազմում է {{val|547000|6600|4000}} տարի {{val|0.5|0.08}} էքսցենտրիսիտետով։ Ներկայումս Պրոքսիման Կենտավրոսի ալֆա AB բարիկենտրոնից 12․947 ± 260 աստղագիտական միավոր հեռավորության վրա է, որը նրա ուղեծրի ամենահեռավոր կետն է։

Վեց առանձին աստղեր, երկու կրկնակի աստղեր և մեկ եռակի աստղ տիեզերքում ընդհանուր շարժում ունեն Կենտավրոսի Պրոքսիմայի ու Կենտավրոսի ալֆա համակարգի հետ։ Այդ աստղերի տիեզերական արագությունները գտնվում են Կենտավրոսի ալֆայի [[Պեկուլյար արագություն|պեկուլյար արագության]] 10&nbsp;կմ/վ սահմանում։ Այսպիսով՝ նրանք կարող են ձևավորել աստղերի շարժվող խմբեր, որը կվկայեր ընդհանուր ծագման մասին<ref>{{Cite journal |last=Johnston |first=Kathryn V. |last2=Hernquist |first2=Lars |last3=Bolte |first3=Michael |year=1996 |title=Fossil signatures of ancient accretion events in the halo |journal=The Astrophysical Journal |volume=465 |pages=278 |arxiv=astro-ph/9602060 |bibcode=1996ApJ...465..278J |doi=10.1086/177418}}</ref>, ինչպես [[աստղակույտեր]]ի դեպքում է։

== Մոլորակային համակարգ ==
{{OrbitboxPlanet begin
| name = Proxima Centauri
| table_ref=<ref name=Guillem2016>{{Cite journal |last1=Anglada-Escudé |first1=Guillem |last2=Amado |first2=Pedro J. |last3=Barnes |first3=John |last4=Berdiñas |first4=Zaira M. |last5=Butler |first5=R. Paul |last6=Coleman |first6=Gavin A. L. |last7=de la Cueva |first7=Ignacio |last8=Dreizler |first8=Stefan |last9=Endl |first9=Michael |last10=Giesers |first10=Benjamin |last11=Jeffers |first11=Sandra V. |last12=Jenkins |first12=James S. |last13=Jones |first13=Hugh R. A. |last14=Kiraga |first14=Marcin |last15=Kürster |first15=Martin |date=2016 թ․ օգոստոսի 25 |title=A terrestrial planet candidate in a temperate orbit around Proxima Centauri |url=http://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso1629/eso1629a.pdf |journal=Nature |volume=536 |issue=7617 |pages=437–440 |arxiv=1609.03449 |bibcode=2016Natur.536..437A |doi=10.1038/nature19106 |pmid=27558064 |first16=Marίa J. |first17=Christopher J. |first18=Nicolás |first19=Julien |first20=Richard P. |first21=José L. |first22=Aviv |first23=Sijme-Jan |first24=Ansgar |first25=Eloy |first26=Cristina |first27=Luis F. |first28=John P. |first29=Yiannis |first30=Mikko |first31=Mathias |last16=López-González |last17=Marvin |last18=Morales |last19=Morin |last20=Nelson |last21=Ortiz |last22=Ofir |last23=Paardekooper |last24=Reiners |last25=Rodríguez |last26=Rodrίguez-López |last27=Sarmiento |last28=Strachan |last29=Tsapras |last30=Tuomi |last31=Zechmeister}}</ref><ref name="KervellaArenou2020">{{Cite journal |last1=Kervella |first1=Pierre |last2=Arenou |first2=Frédéric |last3=Schneider |first3=Jean |year=2020 |title=Orbital inclination and mass of the exoplanet candidate Proxima c |journal=Astronomy & Astrophysics |volume=635 |pages=L14 |arxiv=2003.13106 |bibcode=2020A&A...635L..14K |doi=10.1051/0004-6361/202037551 |issn=0004-6361}}</ref><ref name="BenedictMcArthur2020">{{Cite journal |last1=Benedict |first1=G. Fritz |last2=McArthur |first2=Barbara E. |date=2020 թ․ հունիսի 16 |title=A Moving Target—Revising the Mass of Proxima Centauri c |url=https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2515-5172/ab9ca9 |journal=Research Notes of the AAS |volume=4 |issue=6 |doi=10.3847/2515-5172/ab9ca9 |accessdate=2020 թ․ հունիսի 17}}</ref>
}}
{{OrbitboxPlanet
| exoplanet = [[Proxima Centauri b|b]]
| mass_earth = {{Val|1.173|0.087|0.090|p=≥&nbsp;}}
| period = {{Val|11.18418|0.00068|0.00074}}
| semimajor = {{Val|0.04857|0.00029|0.00029}}
| radius_earth = 0.8–1.5<ref name=BA2017>{{Cite journal |last1=Bixel |first1=A. |last2=Apai |first2=D. |date=2017 թ․ փետրվարի 21 |title=Probabilistic Constraints on the Mass and Composition of Proxima b |journal=The Astrophysical Journal Letters |volume=836 |issue=2 |pages=L31 |arxiv=1702.02542 |bibcode=2017ApJ...836L..31W |doi=10.3847/2041-8213/aa5f51 |issn=2041-8205 |hdl=10150/623234}}</ref>
| eccentricity  = {{Val|0.109|0.076|0.068}}
| inclination =
}}
{{OrbitboxPlanet
| exoplanet = [[Proxima Centauri c|c]]
| mass_earth = {{Val|7|1}}
| period = {{Val|1928|20}}
| semimajor = {{Val|1.489|0.049}}
| radius_earth =
| eccentricity = {{Val|0.04|0.01}}
| inclination ={{Val|133|1}}
}}
{{Orbitbox end}}

{| class="wikitable" style="float:right; text-align:center;"
|+Հավանական աստղերի զանգվածային սահմաններն ըստ շառավղային արագության<ref name="aaa488">{{Cite journal |last1=Endl |first1=M. |last2=Kürster |first2=M. |name-list-style=yes |date=2008 |title=Toward detection of terrestrial planets in the habitable zone of our closest neighbor: Proxima Centauri |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=488 |issue=3 |pages=1149–1153 |arxiv=0807.1452 |bibcode=2008A&A...488.1149E |doi=10.1051/0004-6361:200810058}}</ref>
! [[Սիդերիկ պարբերություն|Սիդերիկ]] 
[[Սիդերիկ պարբերություն|պարբերություն]]

(օրեր)
! Հեռավորություն<br />(ա․մ․)
! Առավելագույն 
զանգված{{ref+|Փաստացի սա ''m'' sin ''i'' վերին սահմանն է, որտեղ ''i''-ն կլոր ուղեծրում ուղեծրի նորմալի ու տեսողության գծի միջև ընկած անկյունն է։ Եթե մոլորակային ուղեծրերը մոտ են Երկրից դիտարկողին, կամ էքսցենտրիկ ուղեծրում են, ապա զանգվածեղ մոլորակները կարող են խուսափել շառավղային արագության մեթոդով հայտնաբերվելուց։|Ն}}

([[Earth mass|M{{sub|⊕}}]])
|-
| 3.6–13.8
| 0.022–0.054
| 2–3
|-
| <&nbsp;100
| <&nbsp;0.21
| 8.5
|-
| <&nbsp;1000
| <&nbsp;1
| 16
|}

[[Պրոքսիմա Կենտավրոսի b|Կենտավրոսի Պրոքսիմա b-ն]], նույն ինքը՝ Կենտավրոսի ալֆա Cb-ն, պտտվում է աստղի շուրջը կոպիտ հաշվարկներով 7․5 մլն․ կմ կամ 0.05 աստղագիտական միավոր (<math>7.5 \times 10^6</math> կմ) հեռավորությամբ 11.2 երկրային օր սիդերիկ պարբերությամբ։ Նրա հաշվարկված զանգվածը առնվազն 1.3 անգամ ավելին է Երկրի զանգվածից։ Պրոքսիմա b-ի միջին ջերմաստիճանը գտնվում է այն միջակայքում, որի պայմաններում ջուրը նրա մակերևույթին կարող է գոյություն ունենալ հեղուկ վիճակում, այսպիսով՝ այն գտնվում է Կենտավրոսի Պրոքսիմայի [[Բնակելիության գոտի|բնակելիության գոտում]]<ref name="NYT-20160824">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=2016 թ․ օգոստոսի 24 |title=One star over, a planet that might be another Earth |url=https://www.nytimes.com/2016/08/25/science/earth-planet-proxima-centauri.html |accessdate=2016 թ․ օգոստոսի 24 |work=[[New York Times]]}}</ref><ref name="telegraph20160824">{{Cite news |last1=Knapton |first1=Sarah |date=2016 թ․ օգոստոսի 24 |title=Proxima b: Alien life could exist on 'second Earth' found orbiting our nearest star in Alpha Centauri system |url=https://www.telegraph.co.uk/science/2016/08/24/proxima-b-alien-life-could-exist-on-second-earth-found-orbiting/ |accessdate=2016 թ․ օգոստոսի 24 |work=The Telegraph |publisher=Telegraph Media Group}}</ref>։

Կենտավրոսի Պրոքսիմա b [[էկզոմոլորակ]]ի առաջին նշանները հայտնաբերվել են 2013 թվականին ֆինլանդացի աստղագետ Միքո Թուոմիի կողմից [[Միացյալ Թագավորություն|Միացյալ Թագավորության]] Հերթֆորդշիրի համալսարանում արխիվային տվյալներն ուսումնասիրելիս<ref name="prd">{{Cite web |date=2016 թ․ օգոստոսի 24 |title=Proxima b is our neighbor&nbsp;... better get used to it! |url=https://palereddot.org/proxima-b-is-our-closest-neighbor-better-get-used-to-it/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513054609/https://palereddot.org/proxima-b-is-our-closest-neighbor-better-get-used-to-it/ |archive-date=2020 թ․ մայիսի 13 |access-date=2016 թ․ օգոստոսի 24 |work=Pale Red Dot}}</ref><ref>Aron, Jacob. August 24, 2016. [https://www.newscientist.com/article/mg23130884-100-proxima-b-closest-earth-like-planet-discovered-right-next-door/ Proxima b: Closest Earth-like planet discovered right next door]. ''New Scientist''. Retrieved August 24, 2016.</ref>։ Հնարավոր հայտնագործությունը հաստատելու համար աստղագետների մի թիմ 2016 թվականի հունվարին նախաձեռնել է «Pale Red Dot»{{ref+|«Pale Red Dot»-ը ({{lang-hy|Թույլ կարմիր կետ}}) հղում է «[[Գունատ կապույտ կետ]]»-ին, որը [[Վոյաջեր-1]]-ի կողմից արված Երկրի հեռավոր լուսանկարն է։|Ն}} նախագիծը<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ հունվարի 15 |title=Follow a Live Planet Hunt! |url=https://www.eso.org/public/announcements/ann16002/ |accessdate=2016 թ․ օգոստոսի 24 |publisher=European Southern Observatory}}</ref>։ 2016 թվականի օգոստոսի 24-ին ամբողջ աշխարհից հավաքված 31 գիտնականներից բաղկացած թիմը<ref>{{Cite news |last=Feltman |first=Rachel |date=2016 թ․ օգոստոսի 24 |title=Scientists say they've found a planet orbiting Proxima Centauri, our closest neighbor |url=https://www.washingtonpost.com/news/speaking-of-science/wp/2016/08/24/scientists-may-have-found-a-planet-orbiting-proxima-centauri-our-closest-star/ |work=The Washington Post}}</ref> [[Մարիա թագուհու համալսարան, Լոնդոն|Լոնդոնի Մարիա թագուհու համալսարանի]] ներկայացուցիչ Գուիլեմ Անգլադա-Էսկուդեի ղեկավարությամբ հաստատել է Կենտավրոսի Պրոքսիմա b-ի գոյությունը<ref name="spacecom">{{Cite web |last1=Mathewson |first1=Samantha |date=2016 թ․ օգոստոսի 24 |title=Proxima b By the Numbers: Possibly Earth-Like World at the Next Star Over |url=http://www.space.com/33837-earth-like-planet-proxima-centauri-numbers.html |access-date=2016 թ․ օգոստոսի 25 |work=Space.com}}</ref>։

Կենտավրոսի Պրոքսիմա c-ն սուպեր-երկիր ({{lang-en|Super-Earth}}) մոլորակ է, որն ունի Երկրի զանգվածը 7 անգամ գերազանցող զանգված և պտտվում է 1․5 աստղագիտական միավոր կամ 220 մլն․ կմ հեռավորության վրա յուրաքանչյուր 1․900 օրը կամ 5․2 տարին մեկ։ Եթե Պրոքսիմա b-ն լիներ այդ աստղի Երկիրը, ապա Պրոքսիմա c-ն համարժեք կլիներ Նեպտունին։ Կենտավրոսի Պրոքսիմայից այսքան հեռու գտնվելով՝ անհնար է, որ այն բնակեցված լինի, քանի որ ունի մոտավորապես 39 Կ․ ցածր միջին ջերմաստիճան։ Մոլորակի գոյության մասին առաջին անգամ հաղորդել են իտալացի աստղաֆիզիկոս Մարիո Դամասոն և իր գործընկերները 2019 թվականի ապրիլին<ref name="ProximaC">{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=2019 թ․ ապրիլի 12 |title=Possible 2nd Planet Spotted Around Proxima Centauri |url=https://www.space.com/proxima-centauri-possible-second-exoplanet.html |accessdate=2019 թ․ ապրիլի 12 |work=Space.com}}</ref><ref name="SA-20190412">{{Cite magazine |last=Billings |first=Lee |date=2019 թ․ ապրիլի 12 |title=A Second Planet May Orbit Earth's Nearest Neighboring Star |url=https://www.scientificamerican.com/article/a-second-planet-may-orbit-earths-nearest-neighboring-star/ |magazine=Scientific American |accessdate=2019 թ․ ապրիլի 12}}</ref>։ 2020 թվականին մոլորակի գոյությունը հաստատվել է։

=== Բնակելիություն ===
[[Պատկեր:Pale Red Dot.jpg|thumb|[[Պրոքսիմա Կենտավրոսի b|Պրոքսիմա Կենտավրոսի b-ն]] Կենտավրոսի Պրոքսիմայի շուրջ երկրանման էկզոմոլորակների միջազգային ուսումնասիրությունների թիրախ է]]

Նախքան [[Պրոքսիմա Կենտավրոսի b|Պրոքսիմա Կենտավրոսի b-ի]] հայտնագործումը «Այլմոլորակային աշխարհներ''»'' հեռուստատեսային վավերագրական ֆիլմը վարկած է առաջ քաշել, որ հնարավոր է բնակելի մոլորակի գոյությունը Կենտավրոսի Պրոքսիմայի ուղեծրի շրջակայքում և այլ կարմիր թզուկների վրա։ Այդ մոլորակը կարող էր գտնվել Կենտավրոսի Պրոքսիմայի բնակելիության գոտում, մոտավորապես 0․023-0․054 աստղագիտական միավոր նրանից հեռու, և կունենար 3.6–14&nbsp;օր սիբերիկ պարբերություն<ref>{{Cite conference |last1=Endl |first1=M. |last2=Kuerster |first2=M. |last3=Rouesnel |first3=F. |last4=Els |first4=S. |last5=Hatzes |first5=A. P. |last6=Cochran |first6=W. D. |date=June 18–21, 2002 |editor1-last=Deming |editor1-first=Drake |title=Extrasolar terrestrial planets: can we detect them already? |location=Washington, DC |pages=75–79 |arxiv=astro-ph/0208462 |bibcode=2003ASPC..294...75E |work=Conference Proceedings, Scientific Frontiers in Research on Extrasolar Planets}}</ref>։ Այս գոտում գտնվող մոլորակը աստղի հետ կունենար համաժամանակյա պտույտներ։ Եթե այս ենթադրական մոլորակի ուղեծրային էքսցենտրիսիտետը ցածր լիներ, Կենտավրոսի Պրոքսիման քիչ կշարժվեր նրա երկնքում, իսկ մակերեսին հիմնականում կլիներ հավերժական կա՛մ ցերեկ, կա՛մ գիշեր։ Մթնոլորտի առկայությունը կծառայեր աստղի կողմից լուսավորվող կողմից դեպի մոլորակի հեռավոր անկյունը էներգիայի վերաբաշխման համար<ref name=tarter>{{Cite journal |author=Tarter |author2=Jill C. |last3=Mancinelli |first3=Rocco L. |last4=Aurnou |first4=Jonathan M. |last5=Backman |first5=Dana E. |last6=Basri |first6=Gibor S. |last7=Boss |first7=Alan P. |last8=Clarke |first8=Andrew |last9=Deming |first9=Drake |name-list-style=vanc |date=2007 |title=A reappraisal of the habitability of planets around M dwarf stars |journal=Astrobiology |volume=7 |issue=1 |pages=30–65 |arxiv=astro-ph/0609799 |bibcode=2007AsBio...7...30T |doi=10.1089/ast.2006.0124 |pmid=17407403}}</ref>։

Այլ գիտնականներ, հատկապես Երկրի եզակիության վարկածի կողմնակիցները<ref>{{Cite book |last=Ward |first=Peter D. |url=https://archive.org/details/rareearthwhycomp0000ward |title=Rare Earth: why complex life is uncommon in the universe |last2=Brownlee |first2=Donald |date=2000 |publisher=Springer Publishing |isbn=978-0-387-98701-9}}</ref>, անհամաձայնություն են արտահայտել, որ կարմիր թզուկներում հնարավոր է կյանքի գոյությունը։ Այս աստղի բնակելիության գոտում գտնվող ցանկացած [[էկզոմոլորակ]] հավանաբար կգտնվեր աստղի հետ համաժամանակյա պտույտի մեջ, որի արդյունքում կունենար համեմատաբար ավելի թույլ մոլորակային [[մագնիսական մոմենտ]], որն էլ իր հերթին կառաջացներ ուժեղ մթնոլորտային քայքայում՝ Կենտավրոսի Պրոքսիմայի [[Պլազմա (ֆիզիկա)|պլազմային]] արտանետումների կողմից<ref name="Khodachenko">{{Cite journal |author=Khodachenko |author2=Maxim L. |last3=Lammer |first3=Helmut |last4=Grießmeier |first4=Jean-Mathias |last5=Leitner |first5=Martin |last6=Selsis |first6=Franck |last7=Eiroa |first7=Carlos |last8=Hanslmeier |first8=Arnold |last9=Biernat |first9=Helfried K. |name-list-style=vanc |date=2007 |title=Coronal Mass Ejection (CME) activity of low mass M stars as an important factor for the habitability of terrestrial exoplanets. I. CME impact on expected magnetospheres of earth-like exoplanets in close-in habitable zones |journal=Astrobiology |volume=7 |issue=1 |pages=167–184 |bibcode=2007AsBio...7..167K |doi=10.1089/ast.2006.0127 |pmid=17407406}}</ref>։

== Հետագա ուսումնասիրություն ==
[[Պատկեր:Sol View from AlpCenA1.png|right|thumb|Արեգակի տեսքը Կենտավրոսի ալֆա համակարգից՝ օգտագործելով «Սելեստիա» [[Աստղագիտություն|աստղագիտական]] [[համակարգչային ծրագիր]]ը]]

Քանի որ Կենտավրոսի Պրոքսիման գտնվում է Երկրին մոտ, այն առաջարկվել է որպես թռիչքային նպատակակետ միջաստղային ճամփորդությունների համար<ref name=gilster>{{Cite book |last=Gilster |first=Paul |url=https://archive.org/details/centauridreamsim00gils |title=Centauri dreams: imagining and planning |date=2004 |publisher=Springer |isbn=978-0-387-00436-5}}</ref>։ Այն ներկայումս շարժվում է Երկրի ուղղությամբ 22.2&nbsp;կմ/վ արագությամբ։ 26,700 տարի հետո, երբ այն կմոտենա մինչև 3.11&nbsp;լուսային տարի, կսկսի հեռանալ։

Եթե օգտագործվեն ոչ միջուկային, սովորական շարժիչ տեխնոլոգիաներ, ապա դեպի Կենտավրոսի Պրոքսիմա և իր մոլորակներ թռիչքի համար տիեզերանավից կպահանջվեն հազարավոր տարիներ<ref>{{Cite journal |last=Crawford |first=I. A. |date=1990 թ․ սեպտեմբեր |title=Interstellar Travel: A Review for Astronomers |journal=Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society |volume=31 |pages=377–400 |bibcode=1990QJRAS..31..377C}}</ref>։ Օրինակ՝ «Վոյաջեր-1-ը», որն այժմ թռչում է 17 կմ/վ արագությամբ<ref>{{Cite web |title=Spacecraft escaping the Solar System |url=http://www.heavens-above.com/SolarEscape.aspx |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 25 |work=Heavens Above}}</ref>, կարող է այնտեղ հասնել 73,775 տարվա ընթացքում։ Միջուկային շարժիչներով տեխնոլոգիաներն այդ ժամանակը կկրճատեն մինչև մեկ դար։

«Breakthrough Starshot» նախագիծը նպատակ ունի հասնել Կենտավրոսի ալֆային 21-րդ դարի առաջին կեսում<ref>{{Cite journal |last=Merali |first=Zeeya |date=2016 թ․ մայիսի 27 |title=Shooting for a star |journal=Science |volume=352 |issue=6289 |pages=1040–1041 |doi=10.1126/science.352.6289.1040 |pmid=27230357}}</ref>։ Փորձեր են արվելու թռչել Կենտավրոսի Պրոքսիմայի մոտով՝ լուսանկարներ անելու և մոլորակի մթնոլորտային պայմանների մասին տվյալներ հավաքելու համար։ Հավաքված տեղեկությունը Երկիր հասնելու համար պահանջվելու է 4.22 տարի<ref name="Popkin2017">{{Cite journal |last=Popkin |first=Gabriel |date=2017 թ․ փետրվարի 2 |title=What it would take to reach the stars |journal=Nature |volume=542 |issue=7639 |pages=20–22 |bibcode=2017Natur.542...20P |doi=10.1038/542020a |pmid=28150784 |doi-access=free}}</ref>։

Կենտավրոսի Պրոքսիմայից Արեգակը կունենար 0.4 մեծությամբ պայծառ աստղի տեսք [[Կասիոպեա (համաստեղություն)|Կասիոպեա համաստեղությունում]], ճիշտ այնպիսին, ինչպիսին [[Ախերնար]]ն է երևում [[Երկիր|Երկրից]]{{ref+|Արեգակի կոորդինատները տրամագծորեն հակառակ կլինեին Կենտավրոսի Պրոքսիմային α={{RA|02|29|42.9487}}, δ={{DEC|+62|40|46.141}}-ում։ Արեգակի բացարձակ աստղային մեծությունը 4․83 է, այսպիսով՝  0.77199-ի ''π'' պարալաքսում ''m'' տեսանելի աստղային մեծությունը տրված է 4.83 − 5(log<sub>10</sub>(0.77199) + 1) = 0.40։|Ն}}։

== Նշումներ ==
{{ծանցանկ|group="Ն"}}

== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանտուփ}}

== Արտաքին հղումներ ==
*{{Cite web |date=2008 թ․ հուլիսի 1 |title=Proxima Centauri: The Nearest Star to the Sun |url=https://chandra.harvard.edu/photo/2004/proxima/ |accessdate=2008 թ․ հուլիսի 1 |publisher=Harvard University |agency=Chandra X-ray Observatory}}
* {{Cite web |last=James |first=Andrew |date=2008 թ․ մարտի 11 |title=Voyage to Alpha Centauri |url=http://www.southastrodel.com/PageAlphaCen006.htm |accessdate=2008 թ․ օգոստոսի 5 |series=The Imperial Star – Alpha Centauri |publisher=Southern Astronomical Delights}}
* {{Cite web |title=Alpha Centauri 3 |url=http://www.solstation.com/stars/alp-cent3.htm |accessdate=2008 թ․ օգոստոսի 5 |work=SolStation}}
* {{Cite web |title=O Sistema Alpha Centauri |url=http://www.uranometrianova.pro.br/astronomia/AA002/alphacen.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190444/http://www.uranometrianova.pro.br/astronomia/AA002/alphacen.htm |archive-date=2016 թ․ մարտի 3 |accessdate=2008 թ․ հունիսի 25 |work=Astronomia & Astrofísica |language=Portuguese}}
* {{Cite web |title=Image of Proxima Centauri |url=http://www.wikisky.org/?ra=14.495264&de=-62.67948000000001&zoom=8&show_grid=1&show_constellation_lines=1&show_constellation_boundaries=1&show_const_names=0&show_galaxies=1&show_box=1&box_ra=14.495264&box_de=-62.67948&box_width=50&box_height=50&img_source=DSS2 |accessdate=2017 թ․ հուլիսի 1 |work=Wikisky}}
* {{Cite web |title=Proxima Centauri |url=http://www.constellation-guide.com/proxima-centauri/ |accessdate=2016 թ․ օգոստոսի 25 |website=Constellation-guide.com}}
* {{Cite web |date=2016 թ․ օգոստոսի 24 |title=Planet Found in Habitable Zone Around Nearest Star |url=http://www.eso.org/public/news/eso1629/ |accessdate=2016 թ․ սեպտեմբերի 6 |publisher=European Southern Observatory}}
* {{Cite news |last=Wall |first=Mike |date=2016 թ․ ապրիլի 24 |title=Found! Potentially Earth-Like Planet at Proxima Centauri Is Closest Ever |url=https://www.space.com/33834-discovery-of-planet-proxima-b.html |work=Space.com}}

{{Արտաքին հղումներ}}

{{DEFAULTSORT:Կենտավրոսի Պրոքսիմա}}
[[Կատեգորիա:1915 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ]]
[[Կատեգորիա:Աստղագիտություն]]
[[Կատեգորիա:Փոփոխական աստղեր]]