Դիտել Նեպտուն էջի վիքիկոդը

{{Լավ հոդված}}
{{Այլ}}
{{Տեղեկաքարտ Աստղագիտական օբյեկտ
| անուն = Նեպտուն[[Պատկեր:Neptune symbol (black).svg|24px|♆]]
| այլ անուն = <small>Neptune</small>
| լատիներեն անուն = 
| պատկեր = Neptune Voyager2 color calibrated.png
| մակագրություն =
| հայտնաբերման տարեթիվ = 23 սեպտեմբեր [[1846]]<ref name="Hamilton">{{Cite web |last=Համիլտոն |first=Ջ. Կալվին |date=2001 թ․ օգոստոսի 4 |title=Նեպտուն |url=http://www.solarviews.com/eng/neptune.htm |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/610c0mQft?url=http://www.solarviews.com/eng/neptune.htm |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2007 թ․ օգոստոսի 13 |publisher=Արեգակնային համակարգի տեսարաններ}}</ref>
| հայտնաբերող = [[Ուրբեն Լե Վերյե]]<br />[[Յոհան Գալլե]]<br />[[Հենրիխ դ՛Արեստ]]<br />[[Ջոն Կուչ Ադամս]]
| տեսանելի մագնիտուդ =
| տեսանելի չափ = 
| համաստեղություն = 
| հեռավորություն = 4 503 443 661 [[կիլոմետր|կմ]] <br />(30,10366151 [[աստղագիտական միավոր|ա. մ.]])<ref name="horizons">{{Cite web |last=Յոմանս |first=Դոնալդ |date=2006 թ․ հուլիսի 13 |title=Հորիզոն համակարգ |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/?horizons |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610c1UtKH?url=http://ssd.jpl.nasa.gov/?horizons |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2007 թ․ օգոստոսի 8 |publisher=ՆԱՍԱ ՌՇԼ}}</ref>
| չափման կետ = [[Արեգակ]]ից
| արբանյակներ = [[Նեպտունի արբանյակներ|16]]
| պերիհելին = 4 452 940 833 կմ <br />(29,76607095 ա. մ.)
| ապոհելին = 4 553 946 490 կմ <br />(30,44125206 ա. մ.)
| մեծ կիսաառանցք = 4 503 443 661 կմ <br />(30,10366151 ա. մ.)
| էքսցենտրիսիտետ = 0,011214269
| սիդերիկ պարբերություն = 60 190 օր<ref name="fact2">{{Cite web |last=Մանսելլ |first=Կ. |author2=Հ. Սմիթ; Ս. Հարվի |date=2007 թ․ նոյեմբերի 13 |title=Նեպտուն, տվյալներ և թվեր |url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Neptune&Display=Facts |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610cCqcz9?url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Neptune |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2007 թ․ օգոստոսի 14 |publisher=ՆԱՍԱ}}</ref>
| սինոդիկ պարբերությունը = 367,49 օր<ref name="fact"/>
| ուղեծրային արագություն = 5,43 կմ/վ<ref name="fact">{{Cite web |last=Ոիլիամս |first=Դևիդ |date=2004 թ․ սեպտեմբերի 1 |title=Նեպտունի տվյալները |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/neptunefact.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610c2BTlB?url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/neptunefact.html |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2007 թ․ օգոստոսի 14 |publisher=ՆԱՍԱ}}</ref>
| թեքվածություն = 1,767975° (Խավարածրի նկատմամբ)<br />6,43° (Արեգակի հասարակածի նկատմամբ)
| ծագման անկյուն = 131,794310°<ref name="Seidelmann2007"/>
| պերիկենտրոնի արգումենտ = 265,646853°
| սեղմվածություն = 0,0171 ± 0,0013
| շառավիղ = 
| հասարակածային շառավիղ = 24 764 ± 15 կմ<ref name="Seidelmann2007">{{Cite journal |last=Քենեթ |first=Սեյդելման |author2=Բ. Ա. Արչինալ; Մ. Ֆ. Ա'Հերն և ընկ. |year=2007 |title=Քարտեզագրման կոորդինատների և պտտույտի տարրերի մասին ՄԱՄ/ՄԱԽ աշխատանքային խմբի հաշվետվությունը - 2006 |url=http://adsabs.harvard.edu/doi/10.1007/s10569-007-9072-y |journal=Երկնային մեխանիկա և դինամիկ աստղագիտություն |publisher=Սփրինգեր Նիդերլանդներ |volume=90 |pages=155-180 |issn=0923-2958 (Print) |accessdate=2008 թ․ մարտի 7}}</ref><ref name="1bar">
Գազային մոլորակի շառավիղը որոշված է, քանի որ մոլորակը դժվար է տարբերել իր մթնոլորտից։ Այդ պատճառով մոլորակի մակերևույթ է ընդունված այն տարածքը, որտեղ ճնշումը կազմում է 1 Բար։</ref>
| բևեռային շառավիղ = 24 341 ± 30 կմ<ref name="Seidelmann2007"/><ref name="1bar"/>
| մակերևույթի մակերես = 7,6408 × 10<sup>9</sup> կմ²<ref name="fact2"/><ref name="1bar"/>
| ծավալ = 6,254 × 10<sup>13</sup> կմ³<ref name="fact"/><ref name="1bar"/>
| զանգված = 1,0243 × 10<sup>26</sup> կգ<ref name="fact"/>
| միջին խտություն = 1,638 գ/սմ³<ref name="fact"/><ref name="1bar"/>
| մակերևութային ձգողություն = 11,15 մ/վ²<ref name="fact"/><ref name="1bar"/>
| պտույտի արագություն = 2,68 կմ/վ
| տիեզերական արագություն = 23,5 կմ/վ<ref name="fact"/><ref name="1bar"/>
| պտույտի պարբերություն = 0,6653 օր<ref>{{Cite journal |author=Էրիկ Կարկոշկա. |year=20 մայիս 2011 |title=Նեպտունի պտույտի պարբերությունը |url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0019103511001783 |language=en |publisher=Իկարուս}}</ref> <br />15 ժ 57 ր 59 վ
| առանցքի թեքում =28,32°<ref name="fact"/>
| ալբեդո = 0,29<ref name="fact"/>
| տարիք =
| քիմիական կազմ = 80±3,2 % - [[Ջրածին]] (H<sub>2</sub>) <br />19±3,2 % - [[Հելիում]] (He) <br />1,5±0,5 % - [[Մեթան]] (CH<sub>4</sub>)<br />~0,019 % - Ջրածնի դեյտերիդ (HD) <br />~0,00015 % - [[Էթան]] (CH<sub>3</sub>-CH<sub>3</sub>)
| մթնոլորտի ջերմաստիճան = 72&nbsp;[[Կելվին|Կ]]<ref name="fact"/>(մոտ -200°С)
| այլ տվյալներ = 
}}

'''Նեպտուն''' ([[լատիներեն|լատին.]] Neptune),  [[Արեգակնային համակարգ]]ի ութերորդ և ամենահեռու, ինչպես նաև չորրորդ ամենամեծ [[մոլորակ]]ն և երրորդ ըստ [[զանգված]]ի։ Նեպտունի զանգվածը 17,2 անգամ, իսկ հասարակածի տրամագծի մեծությունը 3,9 անգամ մեծ է Երկրից<ref name="OXFORD">{{Cite book |author=Սայմոն Միտտոն, Ժալկին Միտտոն՝ |title=Աստղագիտություն |publisher=Ռոսմեն |year=1998 |isbn=5-257-00345-7 |series=ՕՔՍՖՈՐԴ |place=Մոսկվա |page=78-79 |pages=160}}</ref>։
Մոլորակն անվանվել է [[Նեպտուն (դիցաբանություն)|հռոմեական ծովերի աստծո]] պատվին։ Նրա [[Աստղագիտական սիմվոլներ|աստղագիտական նշանն]] է [[Պատկեր:Neptune symbol (fixed width).svg|20px|♆]], [[Նեպտուն (դիցաբանություն)|Նեպտունի]] եռաժանին։

Հայտնաբերվելով [[1846|1846 թ]]վականի սեպտեմբերի 23-ին<ref name="Hamilton" />, Նեպտունը դարձավ երկրորդ մոլորակը, որը հայտնաբերվել էր [[մաթեմատիկա]]կան հաշվարկների շնորհիվ, այլ ոչ պարբերական դիտարկումների միջոցով։ [[Ուրան (մոլորակ)|Ուրանի]] ուղեծրի չկանխատեսված փոփոխությունների հայտնաբերումը ի հայտ բերեց անհայտ մոլորակի մասին տեսություն, որի [[ձգողության ուժ]]ի ազդեցությամբ էլ պետք է պայմանավորված լինեին այդ փոփոխությունները։ Նեպտունը հայտնաբերվեց կանխագուշակված դիրքի սահմաններում։ Շուտով հայտնաբերվեց նաև նրա առաջին արբանյակը՝ [[Տրիտոն (արբանյակ)|Տրիտոնը]], սակայն մնացած 12 արբանյակները, որոնք հայտնի են հիմա, չեն հայտնաբերվել մինչև [[XX դար]]։ Նեպտունին հասել է միայն մեկ տիեզերական սարք, «[[Վոյաջեր-2]]», որը անցել է մոլորակի մոտով [[1989]] թվականի [[օգոստոսի 25]]-ին։

Նեպտունի կազմվածքը մոտ է Ուրանին, և այս երկու մոլորակները կազմվածքով տարբերվում են ավելի խոշոր հսկա մոլորակներից՝ Յուպիտերից և Սատուրնից։ Երբեմն, Ուրանն ու Նեպտունը դասում են առանձին կատեգորիայի՝ «սառցե հսկաների»<ref>{{Cite news |date=2010 թ․ սեպտեմբերի 3 |title=Սառցե հսկաների կազմվածքում պետք է լինի գերիոնացված ջրի հզոր շերտ |url=http://science.compulenta.ru/559921/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100905193254/http://science.compulenta.ru/559921/ |archive-date=2010 թ․ սեպտեմբերի 5 |accessdate=2011 թ․ հոկտեմբերի 9–ին |publisher=Կոմպյուլենտա}}</ref>։ Նեպտունի մթնոլորտը, Յուպիտերի և Սատուրնի մթնոլորտերի նման, կազմված է հիմնականում ջրածնից և հելիումից<ref name="Radzini">{{Cite book |author=Ջանլուկա Ռադզինի |title=Տիեզերք |publisher=ԱՍՏ, Աստրել |year=2002 |isbn=5-17-005952-3 |place=Մոսկվա |page=124-125 |pages=320}}</ref>, ածխաջրածինների հետքերով, և հնարավոր է ազոտով, սակայն պարունակում է նաև սառույցների ավելի մեծ մաս՝ ջրային, ամոնիակային, մեթանային։ Նեպտունի միջուկը, ինչպես և Ուրանինը,  կազմված է հիմնականում սառույցներից և լեռնային ապարներից<ref name="Podolak1995">{{Cite journal |last=Պոդոլակ |first=Մ. |author2=Ա. Վեյզման; Մ. Մարլի |year=1995 |title=Ուրանի և Նեպտունի համեմատական մոդելները |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1995P%26SS...43.1517P |journal=Մոլորակների և տիեզերքի գիտություններ |volume=43 |issue=12 |pages=1517-1522}}</ref>։ Մթնոլորտի արտաքին շերտերում մեթանի հետքերի առկայությունն էլ հենց հանդիսանում է մոլորակի կապույտ գույնի պատճառը<ref name="bluecolour">{{Cite web |last=Մանսել |first=Կիրկ |author2=Հերման Սմիթ; Սմանթա Հարվի։ |date=2007 թ․ նոյեմբերի 13 |title=Նեպտունի նկարագիրը |url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Neptune&Display=OverviewLong |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610c3vAlO?url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Neptune |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 20 |work=Արեգակնային համակարգի հետազոտություն |publisher=ՆԱՍԱ}}</ref>։

Նեպտունի մթնոլորտում փչում են ամենահզոր քամիներն [[Արեգակնային համակարգ]]ի մոլորակների միջև, որոշ գնահատականներով, նրանց արագությունը կարող է հասնել 2100 կմ/ժ<ref name="Suomi1991">{{Cite journal |last=Սուոմի |first=Վ. Ե. |author2=Ս. Ս. Լիմայե; Դ. Ռ. Ջոնսոն |year=1991 |title=Նեպտունի ուժեղ քամիները՝ հնարավոր մեխանիզմ |journal=Սայենս |publisher=ԱԱԱՍ (ԱՄՆ) |volume=251 |issue=4996 |pages=929-932}}</ref>։ «[[Վոյաջեր-2]]» սարքի թռիչքի ժամանակ [[1989]] թվականին Նեպտունի հարավային կիսագնդում հայտնաբերվեց այսպես կոչված [[Մեծ մութ հետք]]ը, որը նման է [[Յուպիտեր (մոլորակ)|Յուպիտեր]]ի վրա հայտնաբերված [[Մեծ կարմիր հետք]]ին։ Նեպտունի ջերմաստիճանը մթնոլորտի վերին շերտերում մոտ է −220&nbsp;°C<ref name="OXFORD"/><ref name="Radzini"/>: Մոլորակի կենտրոնում տարբեր գնահատականներով ջերմաստիճանը կազմում է 5400 [[Կելվին|Կ]]-ից<ref>{{Cite journal |last=Հաբբարդ |first=Վ. Բ. |year=1997 |title=Նեպտունի խորը քիմիան |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/275/5304/1279 |journal=Սայենս |volume=275 |issue=5304 |pages=1279-1280 |pmid=9064785 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 19}}</ref> մինչև 7000 - 7100&nbsp;°C<ref>{{Cite book |author=Վ. Լ. Պանտելեև |url=http://lnfm1.sai.msu.ru/grav/russian/lecture/geophiz/node42.html |title=երկրի և մոլորակների ֆիզիկան. դասախոսությունների շարք |publisher=Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան Մոսկվայի պետական համալսարան, Ֆիզիկայի ֆակուլտետ |year=2001 |place=Մոսկվա}}</ref><ref>{{Cite book |author=Վլադիմիր Ժարկով |url=http://www.scgis.ru/russian/cp1251/h_dgggms/1-2003/scpub-3_chap-2.pdf |title=Մոլորակների և արբանյակների գեոֆիզիկական հետազոտությունները |publisher=ԵՖՄԻ ՌԳԱ |year=2002 |place=Մոսկվա}}</ref>, որը համեմատելի է [[Արեգակ]]ի մակերևույթի և հայտնի մոլորակների մեծամասնության միջուկի ջերմաստիճանի հետ։ Նեպտունը ունի թույլ հատվածավորված [[Մոլորակների օղակներ|օղակների համակարգ]], հնարավոր է, որ հայտնաբերվել էր դեռ 1960-ական թվականներին, սակայն հավաստիորեն հաստատվել է միայն «Վոյաջեր-2» կայանի միջոցով 1989 թվականին<ref name=ring1>{{Cite news |last=Ուիլֆորդ |first=Ջոն. |date=1982 թ․ հունիսի 10 |title=Տվյալները ցույց են տալիս Նեպտունի շուրջ երկու օղակներ |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?sec=technology&res=950DE3D71F38F933A25755C0A964948260&n=Top/News/Science/Topics/Space |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 29 |publisher=Նյու Յորք Թայմս}}</ref>։

1948 թվականին Նեպտուն մոլորակի հայտնաբերման պատվին առաջարկվեց անվանել 93 համարի տակ նոր հայտնաբերված քիմիական տարրը ''[[Նեպտունիում]]''<ref>{{Cite book |url=https://books.google.am/books?id=BJzFQwAACAAJ |title=Արշաթ - Նիլսբորիում և շարունակությունը |publisher="Նաուկա" |year=1983 |editor=Ի. Վ. Պետրյանով-Սոկոլով |series=Քիմիական տարրերի հանրամատչելի գրադարան |volume=2 |place=Մոսկվա |pages=570 |chapter=Նեպտունիում}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։

[[2011]] թվականի հուլիսի 12-ին լրացել է ուղիղ մեկ նեպտունային տարի կամ 164,79 երկրային տարի, այն պահից երբ հայտնաբերվել է Նեպտունը՝ [[1846]] թվականի սեպտեմբերի 23<ref name=NASA-20110712>{{Cite news |date=2011 թ․ հուլիսի 12 |title=Նեպտունի ծննդյան լուսանկարները Հաբբլի միջոցով |url=http://www.nasa.gov/mission_pages/hubble/science/neptune-circuit.html |accessdate=2011 թ․ հուլիսի 18 |publisher=ՆԱՍԱ |language=en}}</ref><ref name=bbc-20110712>{{Cite news |last=Հադսոն |first=Ալեքս |date=2011 թ․ հուլիսի 11 |title=Նեպտուն, ծնունդտ շնորհավոր |url=http://www.bbc.co.uk/russian/science/2011/07/110711_neptune_one_year.shtml |accessdate=2011 թ․ հուլիսի 12 |publisher=BBC Ռուսաստան}}</ref>։

== Հայտնաբերման պատմություն ==
Համաձայն էսքիզների, [[Գալիլեո Գալիլեյ]]ը դիտարկել է Նեպտունը դեռ [[1612]] թվականի դեկտեմբերի 28-ին, և հետո [[1613]] թվականի հունվարի 29-ին։ Սակայն երկու դեպքերում էլ Գալիլեյը կարծել է, թե այս մոլորակն անշարժ աստղ է<ref>{{Cite book |last=Հիրշֆիլդ |first=Ալան |title=Պարալաքս. Տիեզերքի չափման մրցավազք |publisher=Հենրի Հոլտ |year=2001 |isbn=0-8050-7133-4 |location=Նյու Յորք}}</ref>։ Այդ պատճառով Նեպտունի հայտնաբերումը չեն վերագրում Գալիլեյին։

Առաջին դիտարկման ընթացքում [[1612]] թվականի դեկտեմբերին Նեպտունը գտնվում էր իր ուղեծրի հանգրվանի կետում, և հենց այդ օրը սկսում էր իր հետադարձ շարժումը։ Տեսանելի հետադարձ շարժում է դիտարկվում, երբ Երկիրը վազանցում է իր ուղեծրով արտաքին մոլորակը։ Քանի որ Նեպտունը գտնվում էր իր հանգրվանի կետի մոտակայքում, նրա շարժումը երկնակամարով չափազանց դանդաղ էր, որպեսզի Գալիլեյը կարողանար այն նկատեր իր փոքր աստղադիտակով<ref>{{Cite book |last=Լիտման |first=Մարկ |title=Հեռավոր մոլորակներ. Արտաքին Արեգակնային համակարգի հայտնաբերումները |author2=Ե. Մ. Ստենդիշ |publisher=Կուրիեր Դովեր Փաբլիքեյշնս |year=2004 |isbn=0-4864-3602-0}}</ref>։

[[1821]] թվականին [[Ալեկսիս Բուվար]]ը հրատարակեց Ուրանի աստղագիտական աղյուսակները<ref>{{Cite book |last=Bouvard |first=A. |title=Tables astronomiques publiées par le Bureau des Longitudes de France |publisher=Bachelier |year=1821 |location=Paris}}</ref>։
Ավելի ուշ կատարված հետազոտությունները ցույց տվեցին Ուրանի իրական շարժման շեղումը աղյուսակներից։ Մասնավորապես, անգլիացի աստղագետ [[Թոմաս Հասսի]]ն սեփական դիտարկումների հիման վրա ի հայտ բերեց Ուրանի ուղեծրի անոմալիաներ և ենթադրեց, որ նրանք կարող են պայմանավորված լինել արտաքին մոլորակի առկայությամբ։ [[1834]] թվականին Հասսին այցելեց Բուվարին Փարիզում և քննարկեց նրա հետ այս անոմալիաների խնդիրը։ Բուվարը համաձայնեց Հասսիի տեսության հետ և խոսք տվեց կատարել ենթադրյալ մոլորակի որոնման համար անհրաժեշտ հաշվարկներ, եթե դրա համար ժամանակ գտնի, սակայն հետագայում այս խնդրով չի զբաղվել։ [[1843]] թվականին, [[Ջոն Կուչ Ադամս]]ը հաշվարկեց ենթադրյալ ութերորդ մոլորակի ուղեծիրը, Ուրանի ուղեծրի բացատրելու համար։ Նա անմիջապես ուղարկեց իր հաշվարկները թագավորական աստղագետ սեռ [[Ջորջ Էյրի]]ին, ով իր հերթին պահանջեց Ադամսին բացատրություն ներկայացնել։ Ադամսը սկսեց գրել պատասխանը, բայց անհայտ պատճառով այդպես էլ չուղարկեց պատասխանը և հետագայում չէր պնդում այս ուղղությամբ լուրջ աշխատանքի վրա<ref>{{Cite web |last=Օ'Քոնոր |first=Ջոն |author2=Էդմունդ Ռոբերտսոն |date=2006 թ․ մարտ |title=Ջոն Կուչ Ադամսի հաշվարկը Նեպտունի հայտնագործման համար |url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Extras/Adams_Neptune.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610c4tx23?url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Extras/Adams_Neptune.html |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 18 |publisher=Սենթ Էնդրյուսի համալսարան}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Ադամս |first=Ջ. Ք. |date=1846 թ․ նոյեմբերի 13 |title=Ուրանի շարժման անկանոնությունների բացատրությունը, ավելի հեռու մոլորակի կողմից ազդեցության տեսությունը |url=http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=1846MNRAS...7..149A&db_key=AST&data_type=HTML&format=&high=42c888df4622238 |journal=Թագավորական աստղագիտական միության ամսական նոթեր |publisher=Բլեքուել Փաբլիշինգ |volume=7 |pages=149 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 18}}</ref>։
[[Պատկեր:Urbain Le Verrier.jpg|մինի|upright|ձախից||[[Ուրբեն Լե Վերյե]], մաթեմատիկոս, ով հայտնաբերել է Նեպտունը «գրչի սայրին»]]
[[Ուրբեն Լե Վերյե]]ն անկախ Ադամսից 1845-1846 թվականներին կատարեց սեփական հաշվարկներ։ Հունիսին, ծանոթանալով Լևերյեի կողմից հրատարակված գնահատականի հետ, և պարզելով, որ այս գնահատականը նման է Ադամսի հաշվարկներին, Էյրին համոզեց [[Քեմբրիջի աստղադիտարան]]ի տնօրեն [[Ջեյմս Չելլիս]]ին սկսել մոլորակի որոնումները, որոնք անարդյունք շարունակվում էին օգոստոսի և սեպտեմբերի ընթացքում<ref name="MNRAS7">{{Cite journal |last=Էյրի |first=Գ. Բ. |date=1846 թ․ նոյեմբերի 13 |title=Ուրանից դուրս մոլորակի հայտնաբերման հետ պատմականորեն կապված որոշ հանգամանքների նկարագրություն |url=http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=1846MNRAS...7..121A&db_key=AST&data_type=HTML&format=&high=42c888df4622238 |journal=Թագավորական աստղագիտական միության ամսական նոթեր |publisher=Բլեքուել Փաբլիշինգ |volume=7 |pages=121-144 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 18}}
</ref><ref>{{Cite journal |last=Չելլիս |first=Ջ. |date=1846 թ․ նոյեմբերի 13 |title=Ուրանից դուրս մոլորակի հայտնաբերման համար Քեմբրիջի աստղադիտարանում կատարված դիտարկումների նկարագրություն |url=http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=1846MNRAS...7..145C&db_key=AST&data_type=HTML&format=&high=42c888df4622238 |journal=Թագավորական աստղագիտական միության ամսական նոթեր |publisher=Բլեքուել Փաբլիշինգ |volume=7 |pages=145-149 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 18}}</ref>։ Իրականում, Չելլիսը երկու անգամ դիտարկել էր Նեպտունը, սակայն այն պատճառով, որ հետաձգել էր արդյունքների ուսումնասիրությունը ավելի ուշ ժամանակի վրա, նրան չհաջողվեց ժամանակին բացահայտել որոնվող մոլորակը<ref name="MNRAS7"/><ref>{{Cite journal |last=Գալլե |first=Յո. Գ. |date=1846 թ․ նոյեմբերի 13 |title=Լևերյեի կողմից Բեռլինում մոլորակի հայտնագործության նկարագրությունը |url=http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=1846MNRAS...7..153G&db_key=AST&data_type=HTML&format=&high=42c888df4622238 |journal=Թագավորական աստղագիտական միության ամսական նոթեր |publisher=Բլեքուել Փաբլիշինգ |volume=7 |pages=153 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 18}}</ref>։

Այդ ընթացքում, Լևերյեին հաջողվեց համոզել [[Բեռլինյան աստղադիտարան]]ի աստղագետ [[Յոհան Գալլե]]ին զբաղվելու մոլորակի որոնումներով։ Աստղադիտարանի ուսանող [[Հենրիխ դ՛Արեստ]]ն առաջարկեց Գալլեին համեմատել վերջերս նկարված երկնքի քարտեզը առկա երկնքի պատկերի հետ, Լևերյեի կանխագուշակած տեղում, որպեսզի մոլորակի շարժումը նկատելիլինի աստղերի ֆոնի վրա։ Մոլորակը հայտնաբերվեց առաջին իսկ գիշերը, մոտ մեկ ժամվա որոնումների արդյունքում։ Աստղադիտարանի տնօրեն [[Յոհան Էնկե]]ի հետ, երկու գիշերների ընթացքում նրանք շարունակեցին մոլորակի դիտարկումները, արդյունքում նրանց հաջողվեց տեսնել նրա շարժումը աստղերի համեմատ, և համոզվել, որ դա իրականում նոր մոլորակ է<ref>{{Cite book |author=Լ. Տ. Էլկինս-Տանտոն |url=https://archive.org/details/uranusneptuneplu00elki |title=Ուրանը, Նեպտունը, Պլուտոնը և արտաքին Արեգակնային համակարգը |publisher=Չելսի Հաուզ |year=2006 |isbn=0-8160-5197-6 |series=Արեգակնային համակարգ |place=Նյու Յորք |pages=[https://archive.org/details/uranusneptuneplu00elki/page/64 64]}}</ref>։ Նեպտունը հայտնաբերվեց [[1846]] թվականի սեպտեմբերի 23-ին, Լևերյեի կողմից կանխագուշակված կոորդինատներից 1°-ի սահմաններում, և մոտ 12° Ադամսի հաշվածից։

Հայտնաբերումից հետո վիճաբանություն տեղի ունեցավ անգլիացիների և ֆրանսիացիների միջև Նեպտունի հայտնաբերումը իրենցը համարելու համար։ Ի վերջո, նրանք համաձայնության եկան, և որոշում ընդունվեց համարել Ադամսին և Լևերյեին համահայտնաբերողներ։ [[1998]] թվականին նորից գտնվեցին այսպես կոչված «Նեպտունի թղթերը» ([[Գրինվիչի աստղադիտարան]]ի պատմական նշանակություն ունեցող փաստաթղթեր), որոնք օրենքին հակառակ սեփականացվել էին աստղագետ [[Օլին Էգգեն]]ի կողմից և պահպանվում էին նրա մոտ համարյա երեք տասնամյակ, և գտնվեցին միայն նրա մահվանից հետո<ref name="Neptdisc">{{Cite web |last=Կոլերստրյոմ |first=Նիկ |year=2001 |title=Նեպտունի հայտնաբերումը՝ Համատեղ կանխատեսման Բրիտանական դեպքը |url=http://www.ucl.ac.uk/sts/nk/neptune/index.htm |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051111190351/http://www.ucl.ac.uk/sts/nk/neptune/ |archivedate=2005 թ․ նոյեմբերի 11 |accessdate=2007 թ․ մարտի 19 |publisher=Լոնդոնի համալսարանային քոլեջ}}</ref>։
Փաստաթղթերի ուսումնասիրումից հետո, որոշ պատմաբաններ հիմա ընդունում են, որ Ադամսը արժանի չէ Լևերյեի հետ հավասար իրավունք ունենալու համարվել Նեպտունի հայտնաբերող։ Ինչը, կասկածի էր ենթարկվում և ավելի վաղ, օրինակ՝ [[Դենիս Ռոուլինզ]]ը դեռևս [[1966]] թվականից։ [[1992]] թվականին «Dio» ամսագրում տպված իր հոդվածում<ref>[http://www.dioi.org DIO, Գիտության պատմության միջազգային ամսագիր]</ref> նա անվանեց բրիտանացիների պահանջները, համարել Ադամսի իրավահավասարությունը հայտնաբերման գործում, գողություն<ref>{{Cite web |author=Դենիս Ռոուլինզ |year=1992 |title=Նեպտունի գաղտնիքը՝ Բրիտանական աստղագիտության հայտնագործությունը հայտնագործությունից հետո |url=http://www.dioi.org/vols/w23.pdf |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610c5d88H?url=http://www.dioi.org/vols/w23.pdf |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2008 թ․ մարտի 10 |work=Դիո |format=PDF}}</ref>։ «Ադամսը կատարել է որոշ հաշվարկներ, սակայն նա մի փոքր համոզված չէր այն բանում, թե որտեղ է գտնվում Նեպտունը», - ասել է Նիկոլաս Կոլեստրյոմը [[Լոնդոնի համալսարանական քոլեջ]]ից [[2003]] թվականին<ref>{{Cite web |author=Քրիստին ՄակԳուրտի |year=2003 |title=Նեպտունի դիտարկումների կորսված տառերը |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/2936663.stm |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610c6qfIY?url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/2936663.stm |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2008 թ․ մարտի 10 |work=BBC News}}</ref>։

=== Անվանում ===
Հայտնաբերումից մի որոշ ժամանակ անց Նեպտունը նշվում էր պարզապես, որպես «Ուրանից դուրս գտնվող մոլորակ» կամ որպես «Լևերյեի մոլորակ»։ Առաջինը, ով առաջարկեց պաշտոնապես անվանել մոլորակը, Հալլեն էր, որ առաջարկեց անվանել մոլորակը «Յանուս»։ Անգլիայում Չայլզը առաջարկեց այլ անվանում՝ «Օվկիանոս»։ Պնդելով, որ ինքը իրավունք ունի անվանելու իր կողմից հայտնաբերված մոլորակը, Լևերյեն առաջարկեց անվանել այն Նեպտուն, սխալմամբ պնդելով, որ այդ անվանումը հաստատվել է ֆրանսիական [[երկայնությունների բյուրո]]յի կողմից։ Հոկտեմբերին նա փորձում էր անվանել մոլորակը իր անունով՝ «Լևերյե», և ստացավ աջակցություն այս հարցում աստղադիտարանի տնօրեն [[Ֆրանսուա Արագո]]յի կողմից, սակայն այս նախաձեռնությունը հանդիպեց զգալի դիմակայության Ֆրանսիայից դուրս։ Ֆրանսիական հրատարակությունները շատ արագ ետ բերեցին Հերշել անվանումը Ուրանի համար, նրա հայտնաբերող [[Ուիլիամ Հերշել]]ի անունով, և Լևերյե նոր մոլորակի համար<ref>{{Cite journal |last=Ջինջերիչ |first=Օուեն |year=1958 |title=Ուրանի և Նեպտունի անվանումը |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1958ASPL....8....9G |journal=Խաղաղօվկիանոսյան աստղագիտական միության տեղեկատվական թերթիկները |volume=8 |pages=9-15 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 19}}</ref>։

[[Պուլկովյան աստղադիտարան]]ի տնօրեն [[Վասիլի Ստրուվե (աստղագետ)|Վասիլի Ստրուվե]]ն նախընտրություն տվեց «Նեպտուն» անվանմանը։ Իր ընտրության պատճառների մասին նա հայտարարեց Կայսերական գիտությունների ակադեմիայի համաժողովի ժամանակ Պետերբուրգում [[1846]] թվականի դեկտեմբերի 29-ին<ref>{{Cite journal |last=Հայնդ |first=Ջ. Ռ. |year=1847 |title=Քեմբրիջի աստղադիտարանի կողմից հրատարակված երկրորդ հաշվետվությունը նոր մոլորակի (Ներպտունի) մասին |url=http://articles.adsabs.harvard.edu/full/seri/AN.../0025/0000164.000.html |journal=Astronomische Nachrichten |volume=25 |pages=309 |doi=10.1002/asna.18470252102 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 18|issn = 0004-6337}} Սմիթսոնյան/ՆԱՍԱ-ի աստղաֆիզիկական տվյալների համակարգ (ԱՏՀ)</ref>։ Այս անվանումը ստացավ աջակցությու ոչ միայն Ռուսաստանում և շուտով դարձավ համընդհանուր ընդունված միջազգային անվանում մոլորակի համար։

[[Հռոմեական դիցաբանություն]]ում [[Նեպտուն (դիցաբանություն)|Նեպտունը]] ծովի աստվածն է և համապատասխանում է հունական [[Պոսեյդոն]]ին<ref name="USGS">{{Cite web |last=Բլյու |first=Ջենիֆեր |date=2008 թ․ դեկտեմբերի 17 |title=Մոլորակների և արբանյակների անունները և հայտնաբերողները |url=http://planetarynames.wr.usgs.gov/append7.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610c8g3sc?url=http://planetarynames.wr.usgs.gov/Page/Planets |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 18 |publisher=ԱՄՆԵԾ}}</ref>։

=== Կարգավիճակ ===
Իր հայտնաբերման օրից մինչև [[1930]] թվականը Նեպտունը մնում էր [[Արեգակ]]ից ամենահեռու գտնվող հայտնի մոլորակը։ [[Պլուտոն]]ի հայտնաբերումից հետո, Նեպտունը դարձավ նախավերջին մոլորակը, բացառությամբ [[1979]]-[[1999]] թվականները, երբ Պլուտոնը գտնվում էր Նեպտունի ուղեծրի ներսում<ref>{{Cite web |author=Թոնի Լոնգ |year=2008 |title=21 հունվար 1979՝ Նեպտունը շարժվում է Պլուտոնի ուղեծրից դուրս |url=http://www.wired.com/science/discoveries/news/2008/01/dayintech_0121 |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/611TxEZiX?url=http://www.wired.com/science/discoveries/news/2008/01/dayintech_0121 |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 18 |accessdate=2008 թ․ մարտի 13 |work=wired.com}}</ref>։ Սակայն [[Կոյպերի գոտի|Կոյպերի գոտու]] հետազոտությունները կատարված [[1992]] թվականին բերեցին նրան, որ բազմաթիվ աստղագետներ սկսեցին քննարկել Պլուտոնի մոլորակի կարգավիճակում մնալու հարցը, փոխարենը համարել նրան Կոյպերի գոտու մարմին<ref>{{Cite web |author=Վեյսման, Պաուլ Ռ. |title=Կոյպերի գոտին |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1995ARA&A..33..327W |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610cAVaH4?url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1995ARA |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2006 թ․ հոկտեմբերի 4 |work=Աստղագիտության և աստղաֆիզիկայի տարեկան վերլուծություններ}}</ref><ref>{{Cite web |year=1999 |title=Պլուտոնի կարգավիճակը՝ Պարզաբանում |url=http://www.iau.org/STATUS_OF_PLUTO.238.0.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071214043704/http://www.iau.org/STATUS_OF_PLUTO.238.0.html |archive-date=2007 թ․ դեկտեմբերի 14 |accessdate=2006 թ․ մայիսի 25 |work=Միջազգային աստղագիտական միություն, մամլո հաղորդագրություն}}</ref>։ [[2006]] թվականին [[Միջազգային աստղագիտական միություն]]ը ընդունեց [[Միջազգային աստղագիտական միության XXVI-րդ գլխավոր վեհաժողով|«մոլորակ» եզրի նոր սահմանում]] և դասակարգեց Պլուտոնը որպես [[գաճաճ մոլորակ]], այսպիսով նորից դարձրեց Նեպտունը Արեգակնային համակարգի Արեգակից ամենահեռու գտնվող մոլորակ<ref>{{Cite news |date=2006 թ․ օգոստոսի 24 |title=ՄԱՄ 2006 թվականի գլխավոր վեհաժողով՝ Որոշում 5 և 6 |url=http://www.iau.org/static/resolutions/Resolution_GA26-5-6.pdf |publisher=ՄԱՄ |format=PDF}}</ref>։

=== Նեպտունի մասին պատկերացումների փոփոխություն ===
Դեռևս [[1960]]-ական թվականներին Նեպտունի մասին պատկերացումները որոշակիորեն տարբերվում էին այսօրվանից։ Չնայած համեմատաբար ճշգրիտ կերպով հայտնի էին նրա Արեգակի շուրջ պտտման սիդերիկ և սինոդիկ պարբերությունները, միջին հեռավորությունը Արեգակից, հասարակածի թեքումը ուղեծրի հարթության նկատմամբ, կային նաև ավելի մեծ սխալանքով չափված ցուցանիշներ։ Մասնավորապես զանգվածը գնահատվում էր 17,26 երկրային զանգված 17,15-ի փոխարեն, հասարակածային շառավիղը 3,89 երկրային 3,88-ի փոխարեն։ Պտույտի պարբերությունը սեփական առանցքի շուրջ գնահատվում էր 15 ժամ 8 րոպե, 15 ժամ 58 րոպեի փոխարեն, ինչը ամենանշանակալի տարբերությունն էր այսօրվա և այն ժամանակի տվյալների միջև<ref>{{Cite book |author=Բ. Ա. Վորոնցով-Վելյամինով |title=Աստղագիտություն. 10-րդ դասարանի դասագիրք |publisher=Պրոսվեշենիյե |year=1970 |location=Մոսկվա |page=140-141 |pages=145}}</ref>։

Որոշ փաստերում հետագայում ևս կային անճշտություններ։ Ի սկզբանե, մինչև Վոյաջեր-2-ի թռիչքը, ենթադրվում էր, որ Նեպտունի մագնիսական դաշտը ունի նույնպիսի կառուցվածք, ինչպես և [[Երկիր]]ը կամ [[Սատուրն (մոլորակ)|Սատուրնը]]։ Վերջին տեղեկությունների համաձայն Նեպտունի մագնիսական դաշտը ունի այսպես կոչված «թեքված պտուտակի» տեսք։ Նեպտունի աշխարհագրական և մագնիսական բևեռները (եթե ենթադրենք նրա դաշտը որպես դիպոլային համարժեք) իրար հանդեպ ավելին քան 45° անկյան տակ են գտնվում։ Այսպիսով, մոլորակի պտույտի ժամանակ, նրա մագնիսական դաշտը կոն է կառուցում<ref>{{Cite web |last=Կսանֆոմալիտի |first=Լեոնիդ Վասիլևիչ |date=1991 թ․ փետրվար |title=Նեպտունը, նրա օղակները և արբանյակները |url=http://epizodsspace.narod.ru/bibl/ziv/1991/2/nep.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610cBCeLH?url=http://epizodsspace.narod.ru/bibl/ziv/1991/2/nep.html |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2010 թ․ հունիսի 1 |publisher=Արտասահմանյան տիեզերագնացություն}}</ref>։

== Ֆիզիկական տվյալներ ==
[[Պատկեր:Neptune, Earth size comparison true color.jpg|մինի|upright|Երկրի և Նեպտունի չափերի համեմատությունը]]
[[Պատկեր:Average distance between Neptune and the Sun (HY).jpg|ձախից|մինի|upright=1.25|Նեպտունի միջին հեռավորությունը Արեգակից]]
Ունենալով 1,0243{{e|26}}&nbsp;[[կիլոգրամ|կգ]]<ref name="fact" /> զանգված Նեպտունը հանդիսանում է միջանկյալ օղակ [[Երկիր|Երկրի]] և մեծ [[գազային հսկա]]ների միջև։ Նրա զանգվածը 17 անգամ գերազանցում է Երկրինը, սակայն կազմում է [[Յուպիտեր (մոլորակ)|Յուպիտերի]] զանգվածի միայն 1/19 մասը<ref name="mass">Երկրի զահգվածը կազմում է 5,9736{{e|24}}&nbsp;կգ, այսինքն զանգվածների հարաբերությւոնը ստացվում է՝
:<math>\begin{smallmatrix}\frac{M_{Neptun}}{M_{Earth}}
\ =\ \frac{1,02 \times 10^{26}}{5,97 \times 10^{24}}
\ =\ 17,09\end{smallmatrix}</math>
Ուրանի զանգվածը կազմում է 8,6810{{e|25}}&nbsp;կգ, հարաբերությունը Երկրի հետ է՝
:<math>\begin{smallmatrix}\frac{M_{Uranus}}{M_{Earth}}
\ =\ \frac{8,68 \times 10^{25}}{5,97 \times 10^{24}}
\ =\ 14,54\end{smallmatrix}</math>
Յուպիտերի զանգվածը՝ 1,8986{{e|27}}&nbsp;կգ, հարաբերություն Նեպտունի հետ՝
:<math>\begin{smallmatrix}\frac{M_{Jupiter}}{M_{Neptune}}
\ =\ \frac{1,90 \times 10^{27}}{1,02 \times 10^{26}}
\ =\ 18,63\end{smallmatrix}</math>
Տես այստեղ՝ {{Cite web |last=Ուիլյամս |first=Դևիդ Ռ. |date=2007 թ․ նոյեմբերի 29 |title=Մոլորակների փաստերը - Մետրական համակարգում |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/ |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610cCDGk4?url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/ |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2008 թ․ մարտի 13 |publisher=ՆԱՍԱ}}</ref>։ Նեպտունի հասարակածային շառավիղն է 24&nbsp;764&nbsp;կմ<ref name="Seidelmann2007" />, ինչը համարյա 4 անգամ գերազանցում է Երկրինը։ Նեպտունը և [[Ուրան (մոլորակ)|Ուրան]] համարվում են գազային հսկա մոլորակների ենթադաս, որը անվանում են «սառցե հսկաներ» իրենց համեմեատաբար փոքր չափերի և ցնդող նյութերի մեծ պարունակության պատճառով<ref>{{Cite journal |last=Բոս |first=Ալան Պ. |year=2002 |title=Գազային և սառցե հսկա մոլորակների ձևավորումը |journal=Երկրի և մոլորակային գիտությունների նամակներ |volume=202 |issue=3 - 4 |pages=513 - 523 |doi=10.1016/S0012-821X(02)00808-7}}</ref>։ Էկզոմոլորակների որոնման ժամանակ Նեպտունը օգտագործվում է որպես [[մետոնիմ]]՝ հայտնաբերված։ [[Էկզոմոլորակ]]ները, որոնք մոտ են զանգվածով անվանում են «Նեպտուններ»<ref>{{Cite news |last=Լովիս |first=Ս. |author2=Մեյոր, Մ.; Էլիբերտ Յ.; Բենց Վ. |date=2006 թ․ մայիսի 18 |title=Նեպտունների եռյակը և նրանց գոտին |url=http://www.eso.org/public/outreach/press-rel/pr-2006/pr-18-06.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091023084127/http://www.eso.org/public/outreach/press-rel/pr-2006/pr-18-06.html |archive-date=2009 թ․ հոկտեմբերի 23 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 25 |publisher=Եվրոպական հարավային աստղադիտարան}}</ref>, նույնպես մետոնիմ է օգտագործվում Յուպիտերը («Յուպիտերներ»)։

=== Ուղեծիրը և պտույտ ===
[[Պատկեր:Neptune Orbit.gif|մինի|Արեգակի շուրջ Նեպտունի մեկ պտույտի ընթացքում մեր մոլորակը կատարում է 164,79 պտույտ:]]
Նեպտունի և Արեգակի միջին հեռավորությունը կազմում է 4,55 միլիարդ կմ (մոտ 30,1 Երկրի և Արեգակի միջին հեռավորություն, կամ 30,1 ա.&nbsp;մ.), և մեկ ամբողջական պտույտը Արեգակի շուրջ նրա մոտ կազմում է 164,79 երկրային տարի։ Երկրի և Նեպտունի միջև հեռավորությունը կազմում է 4,3-ից մինչև 4,6 միլիարդ կմ<ref>http://festival.1september.ru/articles/579779/ Մոլորակների և արհեստական արբանյակների շարժումը, Նեպտուն բաժին</ref>։ [[2011]] թվականի հուլիսի 12-ին Նեպտուն ավարտեց իր առաջին պտույտը իր հայտնաբերման պահից ի վեր [[1846]] թվականին<ref>{{Cite web |last=Մանսել |first=Կ. |author2=Սմիթ, Հ.; Հարվի, Ս. |date=2007 թ․ նոյեմբերի 13 |title=Նեպտուն, փաստեր և թվեր |url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Neptune&Display=Facts |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610cCqcz9?url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Neptune |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2007 թ․ օգոստոսի 14 |publisher=ՆԱՍԱ}}</ref><ref name="Horizons2011">{{Cite web |author=Անանուն |date=2007 թ․ փետրվարի 9 |title=Հորիզոնների տվյալները Նեպտունի մասին 2010-2011 |url=http://home.comcast.net/~kpheider/nept2011.txt |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610cEXYfC?url=http://home.comcast.net/~kpheider/nept2011.txt |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 25}} - Թվային արժեքները հաշվարկված են «Horizons On-Line Ephemeris System» համակարգով, ստեղծված Solar System Dynamics խմբի կողմից։</ref>։ Երկրից այն երևում էր այլ կերպ, քան հայտնաբերման օրը, սրա պատճառն այն է, որ Երկրի պտույտի պարբերությունը Արեգակի շուրջ (365,25 օր) բազմապատիկ չէ Նեպտունի պտույտի պարբերությանը։ Մոլորակի էլիպտիկ ուղեծիրը թեքված է 1,77° անկյան տակ Երկրի ուղեծրի հարթության նկատմամբ։ Էքսցենտրիսիտետի առկայության պատճառով, կազմում է 0,011, Նեպտունի և Արեգակի միջև հեռավորությունը փոփոխվում է 101 միլիոն կիլոմետրով, [[Ապոկենտրոն և պերիկենտրոն|պերիհելիի]] և [[Ապոկենտրոն և պերիկենտրոն|ապոհելիի]] միջև տարբերությունը, այսինքն ամենամոտ և ամենահեռու գտնվող ուղեծրի կետերի միջև<ref name="horizons"/>։ Նեպտունի առանցքի թեքումը կազմում է 28,32°<ref>{{Cite web |last=Ուիլյամս |first=Դևիդ Ռ. |date=2005 թ․ հունվարի 6 |title=Մոլորակների փաստեր |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/planetfact.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610cFZWVe?url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/planetfact.html |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 28 |publisher=ՆԱՍԱ}}</ref>, ինչը նման է Երկրի և Մարսի թեքման աստիճաններին։ Դրա արդյունքում, մոլորակը ունի Երկրին նման եղանակային փոփոխություններ։ Սակայն, քանի որ Նեպտունի ուղեծրային պարբերությունը շատ երկար է ամեն եղանակը ձգվում է քառասուն տարի<ref name="villard"/>։

Նեպտունի սիդերիկ պտույտի պարբերությունը հավասար է 16,11 ժամի<ref name="fact2" />։ Երկրի նման (23°) առանցքի թեքման պատճառով, նրա սիդերիկ պտույտի պարբերության ընթացքում տեղի ունեցող փոփոխությունները նրա երկար տարվա ընթացքում նշանակալի չեն։ Այն պատճառով, որ Նեպտունը չունի պինդ մակերևույթ, նրա մթնոլորտը ենթարկվում է դիֆերենցիալ պտույտի։ Լայն հասարակածային գոտին պտտվում է մոտավորապես 18&nbsp;ժամ պարբերությամբ, ինչը ավելի դանդաղ է քան մոլորակի 16,1-ժամանոց մագնիսական դաշտի պտույտը։ Ի հակադրություն հասարակածային շրջանների, բևեռային շրջաններում մթնոլորտը պտտվում է 12&nbsp;ժամի ընթացքում։ Բոլոր Արեգակնային համակարգի մոլորակների մոտ այսպիսի պտույտի տեսակը առավել վառ արտահայտված է Նեպտունի մոտ<ref>{{Cite journal |last=Հաբարդ |first=Վ. Բ. |author2=Նելիս, Վ. Ջ.; Միտչել, Ա. Ս.; Հոլմս, Ն. Ս.; ՄակՔենդլս, Պ. Ս.; Լիմայե, Ս. Ս. |year=1991 |title=Նեպտունի ներքին կառուցվածքը. Համեմատություն Ուրանի հետ |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/253/5020/648 |journal=Science |volume=253 |issue=5020 |pages=648-651 |doi=10.1126/science.253.5020.648 |pmid=17772369 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 28}}</ref>։ Սա հանգեցնում է քամիների ուժեղ լայնությունային տեղաշարժի<ref name="apj125">{{Cite journal |last=Մաքս |first=Ս. Ե. |author2=Մակինտոշ, Բ. Ա.; Գիբարդ, Ս. Գ.; Գավել, Դ. Տ.; Ռոե, Հ. Գ.; դե Պատեր, Ի.; Ղեզ, Ա. Մ.; Ակտոն, Դ. Ս.; Լայ, Օ.; Ստոմսկի, Պ.; Վիզինովիչ, Պ. Լ. |year=2003 |title=Կեկի աստղադիտակների ադապտիվ օպտիկայի միջոցով դիտարկված Նեպտունի ամպերը |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2003AJ....125..364M |journal=Աստղագիտական ամսագիր |volume=125 |issue=1 |pages=364-375 |doi=10.1086/344943 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 27}}</ref>։

=== Ուղեծրային ռեզոնանսներ ===
{{հիմնական|Ռեզոնանսային տրանսնեպտունային մարմիններ|Ուղեծրային ռեզոնանս}}
{{տես նաև|Կոյպերի գոտի}}
[[Պատկեր:Կոյպերի գոտին և ուղեծրային ռեզոնանսները.svg|աջից|մինի|250px|Պատկերի վրա ցույց են տրված Նեպտունի հետ ուղեծրային ռեզոնանսները Կոյպերի գոտում՝ 2:3 ռեզոնանս ([[Պլուտինո]]), «[[Քյուբիվանո]]», ուղեծրերով, որոնց վրա Նեպտունը նշանակալի ազդեցություն չունի, և 1:2 ռեզոնանս ([[Ռեզոնանսային տրանսնեպտունային մարմիններ#Ռեզոնանս 1:2 («տուտինո», պտույտի պարբերությունը մոտ 330 տարի)|Տուտինո]])]]
Նեպտուն զգալիորեն ազդում է նրանից բավականին հեռու գտնվող Կոյպերի գոտու վրա։ [[Կոյպերի գոտի]]ն դա սառցե փոքր մոլորակների օղակ է, որը նման է աստերոիդների գոտուն [[Մարս (մոլորակ)|Մարսի]] և [[Յուպիտեր (մոլորակ)|Յուպիտերի]] միջև, սակայն այն շատ ավելի ձգված է։ Այն տարածվում է սկսած Նեպտունի ուղեծրից (30 ա.&nbsp;մ.) մինչև 55 աստղագիտական միավոր Արեգակից<ref>{{Cite journal |last=Ստերն |first=Ս. Ալան |author2=Քոլվել, Ջոշուա Ե. |year=1997 |title=!Էջվորտի-Կոյպերի գոտու բախումային էրոզիան և 30-50 ա.մ. Կոյպերի գոտու մարմինները |url=http://www.iop.org/EJ/abstract/0004-637X/490/2/879 |journal=Աստղագիտական ամսագիր |volume=490 |pages=879-882 |doi=10.1086/304912 |accessdate=2010 թ․ հունվարի 13}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Նեպտունի [[Գրավիտացիա|ձգողության ուժը]] առավել նշանակալի ազդեցություն ունի Կոյպերի գոտու վրա (այդ թվում նրա կառուցվածքի ձևավորման գործում), որը համեմատելի է Յուպիտերի ձգողության դաշտի ազդեցության հետ [[աստերոիդների գոտի|աստերոիդների գոտու]] վրա։ Արեգակնային համակարգի գոյության ընթացքում Կոյպերի գոտու որոշ հատվածներ ապակայունացվել են Նեպտունի ազդեցության տակ, և գոտու կառուցվածքում առաջացել են ճեղքեր։ Որպես օրինակ կարելի է բերել 40 - 42 ա.&nbsp;մ. ընկած շրջանը<ref>{{Cite web |last=Պետի |first=Ժան Մարկ |author2=Մորբիդելի, Ալեսսանդրո; Վալսեչի, Ջիովանի Բ. |year=1998 |title=Խոշոր ցրված պլանետեզեմալները և փոքր մարմիններից կազմված գոտիների գրգռումները |url=http://www.oca.eu/morby/papers/6166a.pdf |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/610cGEFFc?url=http://www.oca.eu/morby/papers/6166a.pdf |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2007 թ․ հունիսի 23 |format=PDF}}</ref>։

Մարմինների ուղեծրերը, որոնք կարող են պահպանվել այս գոտում բավարար երկար ժամանակի ընթացքում, որոշվում են այսպես կոչված դարավոր ռեզոնանսներով Նեպտունի հետ։ Որոշ ուղեծրերի համար այս ժամանակը համեմատական է Արեգակնային համակարգի գոյության ժամանակի հետ<ref>{{Cite web |title=Տրանսնեպտունային մարմիններ |url=http://www.astronet.ru/db/msg/1176733/node4.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610cGzCqu?url=http://www.astronet.ru/db/msg/1176733/node4.html |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2009 թ․ նոյեմբերի 27}}</ref>։ Այս ռեզոնանսները ի հայտ են գալիս, երբ մարմնի պտույտի պարբերությունը Արեգակի շուրջ հարաբերվում է Նեպտունի պտույտի պարբերությանը ամբողջ թվերով, օրինակ՝ 1:2 կամ 3:4։ Այսպիսով մարմինները փոխադարձ հավասարակշռում են իրենց ուղեծրերը։ Եթե, օրինակ, մարմինը կատարի իր պտույտը Արեգակի շուրջ երկու անգամ ավելի դանդաղ քան Նեպտունը, ապա նա կանցնի իր ուղեծրի ուղիղ կեսը, երբ Նեպտունը կվերադառնա իր սկզբնական դիրքը։

Կոյպերի գոտու առավել խիտ «բնակեցված» մասը ներառում է ավելին քան 200 հայտնի մարմիններ, որոնք գտնվում են Նեպտունի հետ 2:3 ռեզոնանսում<ref>{{Cite web |title=Տրանսնեպտունային մարմինների ցանկ |url=http://www.minorplanetcenter.org/iau/lists/TNOs.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610cIRqkZ?url=http://www.minorplanetcenter.org/iau/lists/TNOs.html |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2010 թ․ դեկտեմբերի 29 |publisher=Փոքր մոլորակների կենտրոն}}</ref>։ Այս մարմինները կատարում են մեկ պտույտ Նեպտունի ամեն 1½ պտույտի դիմաց և կոչվում են «պլուտինոներ», քանի որ նրանց մեջ է գտնվում Կոյպերի գոտու խոշորագույն հայտնի մարմիններից մեկը՝ [[Պլուտոն]] գաճաճ մոլորակը<ref>{{Cite web |last=Ջուիտ |first=Դևիդ |date=2004 թ․ փետրվար |title=Պլուտինոներ |url=http://www.ifa.hawaii.edu/faculty/jewitt/kb/plutino.html |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20000304165629/http://www.ifa.hawaii.edu/faculty/jewitt/kb/plutino.html |archivedate=2000 թ․ մարտի 4 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 28 |publisher=Հավայիի համալսարան}}</ref>։
Չնայած Նեպտունի և Պլուտոնի ուղեծրերը հատվում են, 2:3 ռեզոնանսը թույլ չի տալիս նրանց բախվելու իրար<ref>{{Cite journal |last=Վարադի |first=Ֆ. |year=1999 |title=3:2 ուղեծրային ռեզոնանսով պարբերական ուղեծրեր և նրանց կայունությունը |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1999AJ....118.2526V |journal=Աստղագիտական ամսագիր |volume=118 |pages=2526-2531 |doi=10.1086/301088 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 28}}</ref>։
Մյուս ավելի քիչ «բնակեցված» հատվածներում գոյություն ունեն այլ ռեզոնանսներ 3:4, 3:5, 4:7 և 2:5<ref>{{Cite book |author=Ջոն Դևիս |title=Պլուտոնից հետո. Հետազոտելով Արեգակնային համակարգի արտաքին սահմանները |publisher=Քեմբրիջի համալսարանի հրատարակչություն |year=2001 |pages=104}}</ref>:

Նեպտունի ձգողական հաստատունության շրջաններում, [[Լագրանժի կետ]]երում (L<sub>4</sub> և L<sub>5</sub>), կապված պահում է բազմաթիվ [[Նեպտունի տրոյացի աստերոիդներ|տրոյացի աստերոիդներ]]։ Նեպտունի տրոյացիները գտնվում են նրա հետ 1:1 ռեզոնանսի մեջ։ Տրոյացիները չափազանց հաստատուն են իրենց ուղեծրերում և հետևաբար Նեպտունի կողմից նրանց որսալու վարկածը անհավանական է թվում, ավելի հավանական է, որ նրան ձևավորվել են միասին<ref>{{Cite journal |last=Չիանգ |first=Ե. Ի. |author2=Ջորդան, Ա. Բ.; Միլիս, Ռ. Լ.; Մարկ Վ. Բույե; Վասերման Լ. Հ.; Էլիոտ, Ջ. Լ.; Կերն, Ս. Դ.; Թրիլինգ, Դ. Ե.; Միչ, Կ. Ջ.; Վագներ, Ռ. Մ. |year=2003 |title=Ռեզոնանսները Կոյպերի գոտում. 5:2 և տրոյացիների ռեզոնանսների օրինակները |url=http://www.iop.org/EJ/abstract/1538-3881/126/1/430 |journal=Աստղագիտական ամսագիր |volume=126 |pages=430-443 |doi=10.1086/375207 |accessdate=2010 թ․ հունվարի 13}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։

=== Ներքին կառուցվածք ===
Նեպտունի ներքին կառուցվածքը նման է Ուրանին։ Մթնոլորտը կազմում է մոլորակի ընդհանուր զանգվածի մոտ 10 - 20 %, և հեռավորությունը մակերևույթից մինչև մթնոլորտի վերջը կազմում է միջուկից մակերևույթի հեռավորության 10 - 20 %։ Միջուկին մոտ ճնշումը կարող է հասնել 10 ԳՊա։ Մթնոլորտի ներքին շերտերում գտնվել են [[մեթան]]ի, [[ամոնիակ]]ի և [[ջուր|ջրի]] զանգվածեղ խտացումներ<ref name="hubbard"/>։
[[Պատկեր:Neptune diagram.svg|325px|մինի|ձախից|Նեպտունի ներքին կառուցվածքը.<br />1. Վերին մթնոլորտ, վերին ամպեր<br />2. Մթնոլորտ, կազմված ջրածնից, հելիումից և մեթանից<br />
3. Մանտիա, կազմված ջրից, ամոնիակից և մեթանային սառույցից<br />
4. Քարա-սառցային միջուկ]]
Աստիճանաբար այդ մութ և ավելի տաք շրջանը խտանում է և դառնում գերտաքացած հեղուկ մանտիա, որտեղ ջերմաստիճանները հասնում են 2000 - 5000 [[Կելվին|Կ]]։ Նեպտունի մանտիայի զանգվածը գերազանցում է երկրայինը 10 - 15 անգամ, տարբեր գնահատականներով, և հարուստ է ջրով, ամոնիակով, մեթանով և այլ միացություններով<ref name="Hamilton"/>։ Համընդհանուր ընդունված մոլորակագիտական եզրաբանության, այդ մանտիան անվանում են սառցե, նույնիսկ այն դեպքում, որ այն չափազանց տաք և խիտ հեղուկ է։ Այդ հեղուկը, որն ունի բարձր էլեկտրահաղորդականություն, երբեմն անվանում են ջրային ամոնիակի օվկիանոս<ref name="Atreya2006">{{Cite journal |last=Աթրեյա |first=Ս. |author2=Իգլեր, Պ.; Բեյնիս, Կ. |year=2006 |title=Ջրային-ամոնիակային իոնացված օվկիանոս Ուրանի և Նեպտունի վրա |url=http://www.cosis.net/abstracts/EGU06/05179/EGU06-J-05179-1.pdf |format=pdf |journal=Գեոֆիզիկական հետազոտությունների համառոտագրեր |volume=8 |pages=05179 |access-date=2012-11-26 |archive-date=2012-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120205194205/http://www.cosis.net/abstracts/EGU06/05179/EGU06-J-05179-1.pdf |url-status=dead }}</ref>։
7000 կմ խորության վրա պայմանները այնպիսին են, որ մեթանը քայքայվում է ադամանդի բյուրեղների, որոնք «ընկնում» են միջուկի վրա<ref>{{Cite journal |last=Կեռ |first=Ռիչարդ Ա. |year=1999 |title=Նեպտունը կարող է տրոհել մեթանը ադամանդների |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/286/5437/25a |journal=Սայենս |volume=286 |issue=5437 |pages=25 |doi=10.1126/science.286.5437.25a |accessdate=2007 թ․ փետրվարի 26}}</ref>։
Համաձայն վարկածներից մեկի, գոյություն ունի մի ամբողջ «ադամանդային հեղուկի» օվկիանոս<ref>{{Cite journal |author1=Ջ. Հ. Էգերտ, Դ. Գ. Հիկս, Պ. Մ. Սելյերս, Դ. Կ. Բրեդլի, Ռ. Ս. ՄակՈւիլիամս, Ռ. Ժանլոզ, Ջ. Ե. Միլեր, Տ. Ռ. Բոեհլի և Գ. Վ. Քոլինզ |year=2010 |title=Ադամանդի հալման ջերմաստիճանը գերբարձր ճնշման պայմաններում |url=http://www.nature.com/nphys/journal/v6/n1/full/nphys1438.html |journal=Բնական ֆիզիկա}}</ref>։
Նեպտունի միջուկը կազմված է [[երկաթ]]ից, [[նիկել]]ից և [[սիլիկատներ]]ից և, ինչպես ենթադրում են ունի 1,2 անգամ Երկրի միջուկին գերազանցող զանգված<ref name="pass43">{{Cite journal |last=Պոդոլակ |first=Մ. |author2=Վեյզման, Ա.; Մարլի, Մ. |year=1995 |title=Ուրանի և Նեպտունի համեմատական մոդելները |journal=Մոլորակային և տիեզերական գիություններ |volume=43 |issue=12 |pages=1517-1522 |doi=10.1016/0032-0633(95)00061-5}}</ref>։ Միջուկում ճնշումը հասնում է 7 [[Բար (չափման միավոր)|մեգաբարի]], այսինքն մոտ 7 միլիոն անգամ ավելին, քան Երկրի մակերևույթի մոտ։ Ջերմաստիճանը կենտրոնում հնարավոր է, որ հասնում է 5400 [[Կելվին|Կ]]<ref name="hubbard"/><ref>{{Cite web |last=Նեթելման |first=Ն. |author2=Ֆրենչ, Մ.; Հոլստ, Բ.; Ռեդմեր, Ռ. |title=Յուպիտերի, Սատուրնի և Նեպտունի ներքին մոդելները |url=https://www-new.gsi.de/informationen/wti/library/plasma2006/PAPERS/TT-11.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227062528/https://www-new.gsi.de/informationen/wti/library/plasma2006/PAPERS/TT-11.pdf |archive-date=2008 թ․ փետրվարի 27 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 25 |publisher=Ռոքսթոկի համալսարան |format=PDF}}</ref>։

=== Մագնիսոլորտ ===
Նեպտուն հիշեցնում է Ուրանը, [[մագնիսոլորտ]]ով և [[մագնիսական դաշտ]]ով, որը ուժեղ թեքված է մոլորակի պտույտի առանցքի հանդեպ 47°-ով, ինչպես նաև այն հանգամանքով, որ մագնիսոլորտը տարածվում է շառավղից 0,55 մասի վրա (մոտ 13&nbsp;500 կմ)։ Մինչև Նեպտունի մոտ «[[Վոյաջեր-2]]» ԱՄԿ-ի հասնելը գիտնականները ենթադրում էին, որ Ուրանի թեքված մագնիսոլորտը շեղված պտույտի արդյունք է։ Սակայն, այժմ, երկու մոլորակների մագնիսական դաշտերի համեմատումից հետո, գիտնականները ենթադրում են, որ մագնիսոլորտի այդպիսի տարօրինակ ուղղվածությունը տարածությունում կարող է պայմանավորված լինել ներքին շրջաններում տեղի ունեցող մակընթացություններով։ Այսպիսի դաշտ կարող է առաջանալ այս երկու մոլորակների բարակ գնդաձև էլեկտրոհաղորդիչ շերտերում (ամոնիակի, ջրի և մեթանի ենթադրյալ համակցությունը) հեղուկի ջերմային տեղաշարժերի արդյունքում<ref name="elkins-tanton">Էլկինս-Թանտոն (2006)։ 79-83.</ref>, ինչը աշխատեցնում է [[հիդրոմագնիսական դինամո]]ն<ref>{{Cite journal |last=Ստենլի |first=Սաբին |author2=Բլոքսհամ, Ջերեմի |date=2004 թ․ մարտի 11 |title=Կոնվեկտիվ շրջանի երկրաչափությունը որպես Ուրանի և Նեպտունի տարօրինակ մագնիսական դաշտերի պատճառ |journal=Նեյչր |volume=428 |pages=151-153 |doi=10.1038/nature02376}}</ref>։
Նեպտունի հասարակածային մակերևույթի վրա մագնիսական դաշտը գնահատվում է 1,42 μ[[Տեսլա (չափման միավոր)|Տ]], 2,16{{e|17}}&nbsp;Տմ³ [[մագնիսական մոմենտ]]ի ընթացքում։ Նեպտունի մագնիսական դաշտը ունի բարդ երկրաչափություն, որը ներառում է համեմատաբար մեծ ազդակներ, ներառյալ ուժեղ քվադրուպոլային մոմենտ, որը կարող է հզորությամբ գերազանցել դիպոլայիը։ Ի հակադրություն դրա, [[Երկիր|Երկրի]], [[Յուպիտեր (մոլորակ)|Յուպիտերի]] և [[Սատուրն (մոլորակ)|Սատուրնի]] համեմատաբար փոքր քվադրուպոլային մոմենտը և նրանց դաշտերը ավելի քիչ են շեղված բևեռային առանցքից<ref name="science4936">{{Cite journal |last=Նես |first=Ն. Ֆ. |author2=Աքունա, Մ. Հ.; Բուրլագա, Լ. Ֆ.; Քոներնի, Ջ. Ե. Պ.; Լիպինգ, Ռ. Պ.; Նյուբաուեր, Ֆ. Մ. |year=1989 |title=Մագնիսական դաշտերը Նեպտունի վրա |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/246/4936/1473?ck=nck |journal=Սայենս |volume=246 |issue=4936 |pages=1473-1478 |doi=10.1126/science.246.4936.1473 |pmid=17756002 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 25}}
</ref><ref>{{Cite web |last=Ռասել |first=Ս. Տ. |author2=Լահման, Ջ. Գ. |year=1997 |title=Նեպտուն. Մագնիսական դաշտը և մագնիսոլորտը |url=http://www-ssc.igpp.ucla.edu/personnel/russell/papers/nep_mag.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610exQQPp?url=http://www-ssc.igpp.ucla.edu/personnel/russell/papers/nep_mag.html |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2006 թ․ օգոստոսի 10 |publisher=Քալիֆոռնիայի համալսարան, Լոս Անժելես}}</ref>։
Նեպտունի առաջնային հարվածային ալիքը, որտեղ մագնիսոլորտը սկսում է դանդաղեցնել արեգակնային քամին, անցնում է 34,9 մոլորակի շառավիղների հեռավորության վրա։ [[Մագնիսոդադար]]ը, որտեղ մագնիսոլորտի ճնշումը հավասարակշռում է արեգակնային քամին, գտնվում է 23-26,5 Նեպտունի շառավիղների հեռավորության վրա։ Մագնիսոլորտի պոչը ձգվում է մոտ 72 շառավիղ հեռավորության վրա, և շատ հավանական է, որ շատ ավելի հեռու<ref name="science4936"/>։

== Մթնոլորտ և կլիմա ==
=== Մթնոլորտ ===
Նեպտունի մթնոլորտի վերին շերտերում հայտնաբերվել են [[ջրածին]] և [[հելիում]], որոնք կազմում են մոտավորապես 80 և 19 % այս բարձրության վրա<ref name="hubbard">{{Cite journal |last=Հաբարդ |first=Վ. Բ. |year=1997 |title=Նեպտունի խորքային քիմիան |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/275/5304/1279 |journal=Սայենս |volume=275 |issue=5304 |pages=1279-1280 |doi=10.1126/science.275.5304.1279 |pmid=9064785 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 19}}</ref>։ Ինչպես նաև այստեղ դիտարկվում են [[մեթան]]ի հետքեր։ Նկատելի մեթանի կլանման շերտեր են հանդիպում 600 նմ-ից բարձր ալիքի երկարություններում կարմիր և ինֆրակարմիր [[սպեկտր]]ի մասերում։ Ինչպես և Ուրանի դեպքում, մեթանի կողմից լույսի կլանումը հանդիսանում է կաևոր առանձնահատկություն, որը և տալիս է Նեպտունի մթնոլորտին կապտավուն երանգ, չնայած Նեպտունի վառ լառուրը տարբերվում է Ուրանի չափավոր ակվամարինային գույնից<ref>{{Cite web |last=Քրիսպ |first=Դ. |author2=Համել, Հ. Բ. |date=1995 թ․ հունիսի 14 |title=Նեպտունի դիտարկումները Հաբբլ տիեզերական աստղադիտակով |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1995/09/image/a/ |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610cJK0UZ?url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1995/09/image/a/ |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2007 թ․ ապրիլի 22 |publisher=Հաբբլի նորությունների կենտրոն}}</ref>։ Քանի որ Նեպտունի մթնոլորտում մեթանի պարունակությունը այնքան չի տարբերվում Ուրանի մթնոլորտից, ենթադրվում է, որ գոյություն ունի նաև ինչ-որ, առայժմ անհայտ մթնոլորտի մասնիկ, որը և առաջացնում է մթնոլորտի այս կապույտ գույնը<ref name="bluecolour"/>։ Նեպտունի մթնոլորտը բաժանվում է 2 հիմնական շրջանների, ավելի ցածր գտնվող [[տրոպոսֆերա]]ն, որտեղ ջերմաստիճանը նվազում է բարձրության հետ, և ստրատոսֆերա, որտեղ ջերմաստիճանը բարձրության հետ, հակառակը, ավելանում է։ Նրանց միջև սահմանը, [[տրոպոդադար]]ը, գտնվում է 0,1 բար ճնշման մակարդակի վրա<ref name="atmo">{{Cite web |last=Լունին |first=Ջոնաթան Ի. |year=1993 |title=Ուրանի և Նեպտունի մթնոլորտները |url=http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?1993ARA%26A..31..217L&data_type=PDF_HIGH&whole_paper=YES&type=PRINTER&filetype=.pdf |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610cKG6cV?url=http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?1993ARA&A..31..217L |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2008 թ․ մարտի 10 |publisher=Լուսնային և մոլորակային աստղադիտարան, Արիզոնայի համալսարան |format=PDF}}</ref>։ [[Ստրատոսֆերա]]ն փոխվում է [[ջերմոլորտ]]ով 10<sup>−4</sup> - 10<sup>−5</sup> միկրոբարից ցածր ճնշման մակարդակում։ [[Ջերմոլորտ]]ն աստիճանաբար անցնում է [[էկզոսֆերա]]յի։ Նեպտունի տրոպոսֆերայի մոդելները թույլ են տալիս հասկանալ, որ կախված բարձրությունից, այն բաղկացած է փոփոխական կազմության ամպերից։ Վերին մակարդակի ամպերը գտնվում են մեկից ցածր բար ճնշման գոտում, որտեղ ջերմաստիճանը օժանդակում է մեթանի խտացմանը։ [[Պատկեր:Neptune clouds.jpg|մինի|աջից|«[[Վոյաջեր-2]]» ԱՄԿ-ից կատարված լուսանկարում երևում է ամպերի ուղղահայաց ռելիեֆը]]
1 և 5 բար ճնշումների միջակայքում ձևավորվում են [[ամոնիակ]]ի և [[Ածխաջրածիններ|ածխաջրածնի]] ամպեր։ Ավելին քան 5 բար ճնշման դեպքում ամպերը կարող են կազմված լինել ամոնիակից, ամոնիակի սուլֆիդից, ածխաջրածնից և ջրից։ Ավելի խորը, մոտավորապես 50 բար ճնշման պայմաններում, կարող են գոյություն ունենալ ջրային սառույցից կազմված ամպեր, մոտ 0&nbsp;°C ջերմաստիճանի պայմաններում։ Նույնպես, չի բացառվում, որ տվյալ շրջանում կարող են գոյություն ունենալ ամոնիակի և ածխաջրածնի ամպեր<ref name="elkins-tanton"/>։ Նեպտունի բարձր ամպերը դիտարկվել են նրանց կողմից նետված շողքերով անթափանց ներքին ամպային շերտերի վրա։ Նրանց մեջ առանձնանում են ամպային շերտեր, որոնք պարուրում են մոլորակը հաստատուն լայնության վրա։ Այս ծայրամասային խմբերի մոտ լայնությունը հասնում է 50-150 կմ, իսկ իրենք ամպերը գտնվում են 50-110 կմ ավելի բարձր, քան հիմնական ամպերի շերտը<ref name="apj125"/>։ Նեպտունի սպեկտրի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ենթադրել, որ նրա ավելի ներքև գտնվող ստրատոսֆերան մշուշված է ուլտրամանուշակագույն [[ֆոտոլիզ]]ի արդյունքներիի խտացման պատճառով, այնպիսիք, ինչպիսին են [[էթան]]ը և [[ացետիլեն]]ը<ref name="hubbard"/><ref name="atmo" />։ Ստրատոսֆերայում նույնպես հայտնաբերվել են [[ցիանական թթու|ցիանոջրածնի]] և [[շմոլ գազ]]ի հետքեր<ref name="atmo" /><ref name="Encrenaz2003">{{Cite journal |last=Էնկրենազ |first=Թերենս |year=2003 |title=Հսկա մոլորակների և Տիտանի դիտարկումները. ինչ մենք սովորեցինք |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2003P%26SS...51...89E |journal=Մոլորակային տիեզերական գիտություններ |volume=51 |pages=89-103 |doi=10.1016/S0032-0633(02)00145-9}}</ref>։ Նեպտունի ստրատոսֆերան ավելի տաք է, քան Ուրանինը, [[ածխաջրածիններ]]ի ավելի մեծ պարունակության պատճառով<ref name="atmo"/>։
Չպարզված պատճառներով, մոլորակի ջերմոլորտը ունի անհասկանալի բարձր ջերմաստիճան, մոտ 750 [[Կելվին|Կ]]<ref name="Broadfoot19989">{{Cite journal |last=Բրոդֆուտ |first=Ա. Լ. |author2=Աթրեյա, Ս. Կ.; Բերտուքս, Ջ. Լ. և ընկ. |year=1999 |title=Նեպտունի և Տրիտոնի ուլտրամանուշակագույն սպեկտրոմետրով կատարված դիտարկումները |url=http://www-personal.umich.edu/~atreya/Articles/1989_Voyager_UV_Spectrometer.pdf |format=pdf |journal=Սայենս |volume=246 |pages=1459-1456 |doi=10.1126/science.246.4936.1459 |pmid=17756000}}</ref><ref name="Herbert1999">{{Cite journal |last=Հերբերտ |first=Ֆլոյդ |author2=Սանդել, Բիլլ Ռ. |year=1999 |title=Ուրանի և Նեպտունի ուլտրամանուշակագույն դիտարկումները |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1999P%26SS...47.1119H |journal=Մոլորակային տիեզերական գիտություններ |volume=47 |pages=1119-1139 |doi=10.1016/S0032-0633(98)00142-1}}</ref>։ Այսպիսի բարձր ջերմաստիճան ունենալու համար մոլորակը չափազանց հեռու է գտնվում Արեգակից, որպեսզի այն կարողանար այսպես տաքացնել ջերմոսֆերան իր ուլտրամանուշակագույն ճառագայթմամբ։ Հնարավոր է, որ այս երևույթը հանդիսանում է մոլորակի մագնիսական դաշտի իոնների և մթնոլորտի փոխազդեցության հետևանք։ Համաձայն մեկ այլ վարկածի, տաքացման մեխանիզմի հիմք է հանդիսանում մոլորակի ներքին շրջաններից ծագող գրավիտացիայի ալիքները, որոնք ցրվում են մթնոլորտում։ Ջերմոսֆերան պարունակում է շմոլ գազի և ջրի հետքեր, որոնք այնտեղ են հասել, հավանաբար արտաքին աղբյուրներից, այնպիսիք, ինչպիսին են երկնաքարերը և փոշին<ref name="elkins-tanton"/><ref name="Encrenaz2003"/>։

=== Կլիմա ===
Նեպտունի և [[Ուրան (մոլորակ)|Ուրանի]] միջև տարբերություններից մեկը նրա օդերևութաբանական ակտիվության մակարդակն է. «[[Վոյաջեր-2]]», որ անցել էր Ուրանի մոտով [[1986]] թվականին, գրանցեց մթնոլորտի ծայր աստիճան ցածր ակտիվություն։ Ի հակադրություն Ուրանի, Նեպտունը ցուցադրեց նկատելի եղանակային փոփոխություններ «Վոյաջեր-2» նրա մոտով անցման ժամանակ [[1989]] թվականին<ref name="spot" />։
[[Պատկեր:Neptune storms.jpg|մինի|ձախից|[[Մեծ մութ հետք]]ը (վերևում), Սկուտերը (սպիտակ ամպիկ կենտրոնում)<ref name="scooter">{{Cite web |last=Լավոյ |first=Սյու |date=1998 թ․ հունվարի 8 |title=PIA01142: Նեպտունի սկուտերը |url=http://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA01142 |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610eyY0eu?url=http://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA01142 |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2006 թ․ մարտի 26 |publisher=ՆԱՍԱ}}</ref>, և [[Փոքր մութ հետք]]ը (ներքևում)]]
Նեպտունի վրա եղանակը բնորոշվում է չափազանց շարժուն պտտահողմերի համակարգով, որտեղ քամիների արագությունները հասնում են համարյա գերձայնային արագությունների (մոտ 600 մ/վ)<ref>{{Cite journal |last=Սուոմի |first=Վ. Ե. |author2=Լիմայե, Ս. Ս.; Ջոնսոն, Դ. Ռ. |year=1991 |title=Նեպտունի արագ քամիները. Հնարավոր մեխանիզմ |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/251/4996/929 |journal=Սայենս |volume=251 |issue=4996 |pages=929-932 |doi=10.1126/science.251.4996.929 |pmid=17847386 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 25}}</ref>։ Հաստատուն ամպերի շարժմանը հետևելիս գրանցվել է քամու փոփոխություն 20 մ/վ արևելյան ուղղությունից 325 մ/վ արևմտյան ուղղության<ref name="Hammel1989">{{Cite journal |last=Համել |first=Հ. Բ. |author2=Բիբի, Ռ. Ֆ.; Դե Յոնգ, Ե. Մ.; Հանսեն, Ս. Ջ.; Հովել, Ս. Դ.; Ինգերսոլ, Ա. Պ.; Ջոնսոն, Տ. Վ.; Լիմայե, Ս. Ս.; Մեգալհես, Ջ. Ա.; Պոլակ, Ջ. Բ.; Սրոմովսկի, Լ. Ա.; Սոումի, Վ. Ե.; Սվիֆթ, Ս. Ե. |year=1989 |title=Նեպտունի քամու արագությունները նկատված Վոյաջեր 2-ի լուսանկարներում |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1989Sci...245.1367H |journal=Սայենս |volume=245 |pages=1367-1369 |doi=10.1126/science.245.4924.1367 |pmid=17798743 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 27}}</ref>։
Վերին ամպային շերտում քամիների արագությունները տարբերվում են 400 մ/վ հասարակածի մոտ մինչև 250 մ/վ բևեռներում<ref name="elkins-tanton"/>։ Նեպտունի վրա քամիների մեծամասնությունը փչում են մոլորակի իր առանցքի շուրջ պտույտին հակադարձ ուղղությամբ<ref name="burgess2">Բյուրջես (1991)։ 64-70.</ref>։ Քամիների ընդհանուր սխեման ցույց է տալիս, որ բարձր լայնություններում քամիների ուղղությունը համընկնում է մոլորակի պտույտի ուղղությանը, իսկ ցածր լայնություններում հակադարձ է նրան։ Օդային հոսանքների ուղղությունների տարբերությունը, ինչպես ենթադրում են, հետևանք է «[[սկին-էֆեկտ]]ի», այլ ոչ թե ինչ որ խորքային մթնոլորտային գործընթացների<ref name="atmo" />։ [[Մեթան]]ի, [[էթան]]ի և [[ացետիլեն]]ի պարունակությունը մթնոլորտում [[հասարակած]]ի շրջանում գերազանցում է տասնյակ և հարյուրավոր անգամներ այդ նյութերի պարունակությունը բևեռային շրջաններում։ Այս դիտարկումը կարող է համարվել վկայություն այն բանի, որ հասարակածի վրա գոյություն ունի [[ապվելինգ]] և այն փոքրանում է բևեռներին մոտենալիս<ref name="atmo" />։ [[2007]] թվականին նկատվեց, որ Նեպտունի հարավային բևեռի վերին տրոպոսֆերան 10&nbsp;°C-ով ավելի տաք էր, քան Նեպտունի մյուս մասերը, որտեղ ջերմաստիճանը կազմում է միջինում −200&nbsp;°C<ref>{{Cite web |author=Օրտոն, Գ. Ս., Էնկրենազ Տ., Լեյրատ Ս., Պուետեր, Ռ. և Ֆրիեդսոն, Ա. Ջ. |year=2007 |title=Մեթանի արտանետման և սեզոնային ջերմաստիճանի տեղաշարժերի ապացույց Նեպտունի վրա |url=http://www.aanda.org/index.php?option=article&access=doi&doi=10.1051/0004-6361:20078277 |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610ezQTsz?url=http://www.aanda.org/index.php?Itemid=129 |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2008 թ․ մարտի 10 |work=Աստղագիտություն և աստղաֆիզիկա}}</ref>: Ջերմաստիճանի այսպիսի տարբերությունը բավարար է, որպեսզի մեթանը, որը Նեպտունի մթնոլորտի վերին շերտի մյուս մասերում սառած վիճակում է, դուրս գա տիեզերք հարավային բևեռում։ Այս «տաք կետը» հետևանք է Նեպտունի առանցքային թեքման, որի հարավային բևեռը արդեն նեպտունյան տարվա քառորդ մասը, այսինքն մոտ 40 երկրային տարի, ուղղված է դեպի [[Արեգակ]]ը։ Նեպտունի դանդաղ շարժման հետ համատեղ դեպի Արեգակի հակադարձ կողմը, հարավային բևեռը աստիճանաբար կանցնի ստվերի մեջ, և Նեպտունը կդարձնի իր հյուսիսային բևեռը դեպի Արեգակը։ Այսպիսով, մեթանի արտանետումը տիեզերք կտեղափոխվի հարավայինից հյուսիսային բևեռ<ref>{{Cite news |last=Օրտոն |first=Գլեն |author2=Էնկրենազ, Թերեսե |date=2007 թ․ սեպտեմբերի 18 |title=Տաք հարավային բևե՞ռ։ Այո, Նեպտունի վրա։ |url=http://www.eso.org/public/outreach/press-rel/pr-2007/pr-41-07.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071002084050/http://www.eso.org/public/outreach/press-rel/pr-2007/pr-41-07.html |archive-date=2007 թ․ հոկտեմբերի 2 |accessdate=2007 թ․ սեպտեմբերի 20–ին |publisher=ԵՀԱ}}</ref>։
Ըստ դիտարկումների, սեզոնային փոփոխությունների հետևանքով Նեպտունի հարավային կիսագնդում ամպերի շերտերը մեծացել են իրենց չափերով և ալբեդոյով։ Այս միտումը նկատվել էր դեռևս [[1980]] թվականին, և ինչպես սպասվում է, կշարունակվի մինչև 2020 թվականը, մինչև Նեպտունի վրա նոր սեզոնի գալուստը։ Սեզոնները փոխվում են ամեն 40 երկրային տարին մեկ<ref name="villard">{{Cite news |last=Վիլարդ |first=Ռեյ |author2=Դևիտ, Տերի |date=2003 թ․ մայիսի 15 |title=Ավելի պայծառ Նեպտունը խոսում է եղանակների փոփոխության մասին |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2003/17/text/ |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 26 |publisher=Հաբբլի նորությունների կենտրոն}}</ref>։

=== Փոթորիկներ ===
[[Պատկեր:Neptune darkspot.jpg|մինի|ձախից|''Մեծ մութ հետքը'', լուսանկարը՝ «Վոյաջեր-2»]]
[[1989]] թվականին [[ՆԱՍԱ]]-ի «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ն հայտնաբերեց ''Մեծ մութ հետքը'', կայուն փոթորիկ-անտիցիկլոնը, որի չափերն էին 13&nbsp;000&nbsp;×&nbsp;6600 կմ<ref name="spot">{{Cite web |last=Լավոյե |first=Սյու |date=2000 թ․ փետրվարի 16 |title=PIA02245: Նեպտունի կապտա-կանաչ մթնոլորտը |url=http://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA02245 |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610f0J9LM?url=http://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA02245 |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 28 |publisher=ՆԱՍԱ ՌՇԼ}}</ref>։ Այս մթնոլորտային փոթորիկը հիշեցնում էր Յուպիտերի [[Մեծ կարմիր հետք]]ը, սակայն [[1994]] թվականի նոյեմբերի 2-ին «[[Հաբբլ (աստղադիտակ)|Հաբբլ»]] տիեզերական աստղադիտակը այն այլևս չգտավ իր տեղում։ Դրա փոխարեն հայտնաբերվեց նրան նման նոր ձևավորում մոլորակի հյուսիսային կիսագնդում<ref>{{Cite journal |last=Համել |first=Հ. Բ. |author2=Լոկվուդ, Գ. Վ.; Միլս, Ջ. Ռ.; Բարնետ, Ս. Դ. |year=1995 |title=Հաբբլ տիեզերական աստղադիտակը լուսանկարում է Նեպտունի ամպերի ձևավորումները 1994 թվականին |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/268/5218/1740 |journal=Սայենս |volume=268 |issue=5218 |pages=1740-1742 |doi=10.1126/science.268.5218.1740 |pmid=17834994 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 25}}</ref>։
Սկուտերը, դա մի այլ փոթորիկ է, որը հայտնաբերվել էր Մեծ մութ հետքից հարավ։ Նրա անվանումը տրվել է այն պատճառով, որ դեռևս մի քանի ամիս առաջ մինչև «[[Վոյաջեր-2]]-ի» Նեպտունին մոտենալը արդեն իսկ պարզ էր, որ այս ամպերի խումբը շարժվում է շատ ավելի արագ, քան Մեծ մութ հետքը<ref name="burgess2"/>։ Վերջին լուսանկարները թույլ տվեցին հայտնաբերել էլ ավելի արագ փոթորիկ, քան «սկուտերը»։ Փոքր մութ հետքը, ինտենսիվությամբ երկրորդ փոթորիկը, որը դիտարկվում էր «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ի մերձեցման ընթացքում [[1989]] թվականին, գտնվում էր ավելի հարավ։ Ի սկզբանե թվում էր, որ այն ամբողջովին մութ է, սակայն մոտեցումից հետո սկսեց երևալ փոթորիկի պայծառ կենտրոնը, այն կարելի է տարբերել լուսանկարների մեծամասնության վրա<ref>{{Cite web |last=Լավոյե |first=Սյու |date=1996 թ․ հունվարի 29 |title=PIA00064: Նեպտունի մութ հետքը բարձր թույլտվությամբ |url=http://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA00064 |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610f1Cs3r?url=http://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA00064 |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 28 |publisher=ՆԱՍԱ ՌՇԼ}}</ref>։
Նեպտունի «մութ հետքերը», ինչպես ենթադում են, ծնվում են տրոպոսֆերայում ավելի ցածր բարձրությունների վրա, քան ավելի պայծառ և նկատելի ամպերը<ref>{{Cite journal |last=Ս. Գ. |first=Գիբարդ |author2=դե Պատեր, Ի.; Ռոե, Հ. Գ.; Մարտին, Ս.; Մակինտոշ, Բ. Ա.; Մաքս, Ս. Ե. |year=2003 |title=Նեպտունի ամպերի ձևավորումների բարձրությունը |url=http://cips.berkeley.edu/research/depater_altitude.pdf |url-status=dead |format=PDF |journal=Իկարուս |volume=166 |issue=2 |pages=359-374 |doi=10.1016/j.icarus.2003.07.006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120220052413/http://cips.berkeley.edu/research/depater_altitude.pdf |archive-date=2012 թ․ փետրվարի 20 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 26}}</ref>։
Այսպիսով, նրանք թվում են յուրօրինակ անցքեր վերին ամպային շերտում։ Քանի որ այդ փոթորիկները կրում են հաստատուն բնույթ և կարող են ձգվել մի քանի ամիսների ընթացքում, նրանք, ինչպես ենթադրվում է, ունեն հողմային կառուցվածք<ref name="apj125"/>։ Հաճախ մութ հետքերի հետ են միանում ավելի պայծառ, հաստատուն ամպերը, որոնք առաջանում են [[տրոպոդադար]]ում<ref>{{Cite journal |last=Ստրատման |first=Պ. Վ. |author2=Շոուման, Ա. Պ.; Դոուլինգ, Տ. Ե.; Սրոմովսկի, Լ. Ա. |year=2001 |title=Նեպտունի Մեծ մութ հետքի պայծառ ուղեկցողների սիմուլյացիաներ |url=http://www.lpl.arizona.edu/~showman/publications/stratman-etal-2001.pdf |format=PDF |journal=Իկարուս |volume=151 |issue=2 |pages=275-285 |doi=10.1006/icar.1998.5918 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 26}}</ref>։
Ուղեկցող ամպերի հաստատուն լինելը ցույց է տալիս, որ որոշ նախկին «մութ հետքերը» կարող են շարունակել իրենց գոյությունը որպես [[ցիկլոն]]ներ, նույնիսկ այն պարագայում, որ կորցնում են մուգ գույնը։ Մութ հետքերը կարող են ցրվել, եթե նրանք շարժվում են հասարակածին չափազանց մոտ կամ մեկ այլ առայժմ անհայտ մեխանիզմի հետևանքով<ref>{{Cite journal |last=Սրոմովսկի |first=Լ. Ա. |author2=Ֆրայ, Պ. Մ.; Դոուլինգ, Տ. Ե.; Բեյնս, Կ. Հ. |year=2000 |title=Նեպտունի նոր մութ հետքերի անսովոր դինամիկան |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2000DPS....32.0903S |journal=Ամերիկյան աստղագիտական միության թերթիկ |volume=32 |pages=1005 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 29}}</ref>։

=== Ներքին ջերմություն ===
Նեպտունի ավելի բազմազան եղանակը, Ուրանի համեմատությամբ, ինչպես ենթադում են, ավելի բարձր ներքին ջերմաստիճանի հետևանք է<ref name="heat">{{Cite web |author=Ուիլիամս, Սեմ |year=2004 |title=Հսկա մոլորակների ջերմության աղբյուրները |url=http://www.cs.berkeley.edu/~samw/projects/ay249/z_heat_sources/Paper.doc |archive-url=https://web.archive.org/web/20050430073843/http://www.cs.berkeley.edu/~samw/projects/ay249/z_heat_sources/Paper.doc |archive-date=2005 թ․ ապրիլի 30 |accessdate=2008 թ․ մարտի 10 |work=Քալիֆոռնիայի համալսարան, Բերկլի}}</ref>։ Ընդ որում Նեպտունը մեկ և կես անգամ ավելի հեռու է [[Արեգակ]]ից, քան Ուրանը, և ստանում է 40 %-ով ավելի քիչ արևի լույս, քան Ուրանը։ Սակայն այս երկու մոլորակների մակերևութային ջերմաստիճանները մոտավորապես հավասար են<ref name="heat" />։ Նեպտունի տրոպոսֆերայի վերին շերտերում ջերմաստիճանը բավականին ցածր է −221,4&nbsp;°C: 1 բար ճնշման խորության վրա, ջերմաստիճանը հասնում է −201,15&nbsp;°C<ref>{{Cite journal |last=Լինդալ |first=Գանար Ֆ. |year=1992 |title=Նեպտունի մթնոլորտը - Վոյաջեր 2-ի ռադիո դիտարկումների վերլուծությունը |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1992AJ....103..967L |journal=Աստղագիտական ամսագիր |volume=103 |pages=967-982 |doi=10.1086/116119 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 25}}</ref>: Ավելի խորը գտնվում են գազերը, սակայն ջերմաստիճանը հաստատուն կերպով ավելանում է։ Ինչպես և Ուրանի դեպքում, տաքացման մեխանիզմը պարզ չէ, սակայն անհամապատասխանությունը մեծ է՝ Ուրանը ճառագայթում է 1,1 անգամ ավելի շատ էներգիա, քան ստանում է Արեգակից<ref>{{Cite web |year=2004 |title=12-րդ դասարան - Հսկա մոլորակներ - ջերմության առաջացումը |url=http://lasp.colorado.edu/~bagenal/3750/ClassNotes/Class12/Class12.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610f22GDB?url=http://lasp.colorado.edu/~bagenal/3750/ClassNotes/Class12/Class12.html |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2008 թ․ մարտի 13 |work=3750 - Մոլորակներ, արբանյակներ և օղակներ |publisher=Կոլորադոյի համալսարան, Բուլդեր}}</ref>, իսկ Նեպտունը ճառագայթում է 2,61 անգամ ավելին, քան ստանում է, նրա ներքին ջերմության աղբյուրը արտադրում է Արեգակից ստացած ջերմության 161 %-ը<ref>{{Cite journal |last=Պերլ |first=Ջ. Ս. |author2=Կոնրաթ, Բ. Ջ. |year=1991 |title=Նեպտունի ալբեդոն, էֆեկտիվ ջերմաստիճանը և էներգետիկ հավասարակշռությունը, ինչպես ստացվում է Վոյաջերի տվյալներից |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1991JGR....9618921P |journal=Գեոֆիզիկական հետազոտությունների ամսագրի հավելված |volume=96 |pages=18&nbsp;921-18&nbsp;930 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 20}}</ref>։
Չնայած այն հանգամանքին, որ Նեպտունը ամենահեռու մոլորակն է Արեգակից, նրա ներքին էներգիան բավարար է, որպեսզի այնտեղ գոյանան [[Արեգակնային համակարգ]]ի ամենաարագ քամիները։ Ենթադրվում են մի քանի բացատրություններ, ներառյալ մոլորակի միջուկի կողմից ռադիոգենային տաքացումը (ինչպես օրինակ դա տեղի է ունենում Երկրի դեպքում կալիում-40-ով)<ref name="williams">{{cite paper
 | last=Ուիլիամս | first=Սեմ
 | title=Հսկա մոլորակների մեջ ջերմության աղբյուրները
 | date=24 նոյեմբեր 2004 | publisher=Քալիֆոռնիայի համալսարան, Բերկլի
 | url = http://web.archive.org/web/20050430073843/www.cs.berkeley.edu/~samw/projects/ay249/z_heat_sources/Paper.doc
 | format=DOC | accessdate=2008 թ․ փետրվարի 20 }}</ref>, մեթանի տրոհումը այլ ածխաջրածինների Նեպտունի մթնոլորտի պայմաններում<ref name="williams"/><ref>{{Cite journal |last=Սկանդոլո |first=Սանդրո |author2=Ժանլոզ, Ռեյմոնդ |year=2003 |title=Մոլորակների կենտրոնները |journal=Ամերիկյան գիտնական |volume=91 |issue=6 |pages=516 |doi=10.1511/2003.6.516}}</ref>, ինչպես նաև մթնոլորտի ներքին շերտերի կոնվեկցիան, որը բերում է [[Գրավիտացիոն ալիքներ (հիդրոդինամիկա)|գրավիտացիոն ալիքների]] արգելակմանը [[տրոպոդադար]]ից վերև<ref>{{Cite journal |last=ՄակՀուգ |first=Ջ. Պ. |date=1999 թ․ սեպտեմբեր |title=Գրավիտացիոն ալիքների հաշվարկները տրոպոդադարի մոտ |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1999DPS....31.5307M |journal=Ամերիկյան աստղագիտական միություն, հանդիպում #31, #53.07 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 19}}
</ref><ref>{{Cite journal |last=ՄակՀուգ |first=Ջ. Պ. |author2=Ֆրիեդսոն, Ա. Ջ. |date=1996 թ․ սեպտեմբեր |title=Նեպտունի էներգետիկ ճգնաժամը. Գրավիտացիոն ալիքների կողմից Նեպտունի ստրատոսֆերայի տաքացումը |url=http://adsabs.harvard.edu/full/1996DPS....28.0507L |journal=Ամերիկյան աստղագիտական միության թերթիկ |pages=1078 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 19}}</ref>։

== Ձևավորում և միգրացիա ==
{{main|Արեգակնային համակարգի ձևավորումը և էվոլյուցիան}}
[[Պատկեր:Lhborbits.png|մինի|400px|Արտաքին մոլորակների և Կոյպերի գոտու սիմուլյացիա՝ ա) Մինչ այն պահը երբ Յուպիտերը և Սատուրնը մտան 2:1 ռեզոնանսի մեջ; բ) Կոյպերի գոտու մարմինների ցրումը Արեգակնային համակարգում Նեպտունի ուղեծրի փոփոխությունից հետո; գ) Յուպիտերի կողմից Կոյպերի գոտում մարմինների դուրս մղումից հետո:]]
Նեպտուն և Ուրան սառցե հսկաների ձևավորման համար դժվար եղավ ստեղծել ճշգրիտ մոդել։ Ժամանակակից մոդելները ենթադրում են, որ Արեգակնային համակարգի արտաքին մասերում նյութի խտությունը չափազանց փոքր էր, որպեսզի առաջանային այսպիսի մեծ մարմիններ, ավանդական [[ակրեցիա]]յի մեթոդով միջուկի վրա։ Առաջ են քաշվել բազմաթիվ վարկածներ, որոնք հավակնում են բացատրելու Ուրանի և Նեպտունի առաջացումը։

Այդ վարկածներից մեկը ենթադրում է, որ այս երկու սառցե հսկաները չեն ձևավորվել ակրեցիայի մեթոդով, այլ առաջացել են սկզբնական պրոտոմոլորակային սկավառակի անհամասեռությունների պատճառով, և ավելի ուշ նրանց մթնոլորտները «քշվել» են O կամ B [[սպեկտրալ դաս|դասի]] զանգվածեղ աստղի ճառագայթմամբ<ref>{{Cite web |last=Բոս |first=Ալան Պ. |date=2002 թ․ սեպտեմբերի 30 |title=Գազային և սառցե հսկաների առաջացումը |url=http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6V61-46SVX4B-1&_user=10&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=8356c9b57117437b185f44aca5ae71d0 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080529191902/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6V61-46SVX4B-1&_user=10&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=8356c9b57117437b185f44aca5ae71d0 |archive-date=2008 թ․ մայիսի 29 |accessdate=2008 թ․ մարտի 5 |work=Երկրի և մոլորակային գիտությունների նամակներ |publisher=Քլսիվյեր}}</ref>։

Մեկ այլ վարկած ենթադրում է, որ Ուրանը և Նեպտունը ձևավորվել են ավելի մոտ Արեգակին, որտեղ նյութի խտությունը ավելի բարձր էր, և հետագայում տեղափոխվել են այժմյան ուղեծրեր<ref>{{Cite web |last=Թոմես |first=Էդվարդ Վ. |author2=Դունկան, Մարտին Ջ.; Լևիսոն, Հարոլդ Ֆ. |year=2001 |title=Ուրանի և Նեպտունի ձևավորումը Յուպիտերի և Սատուրնի միջև |url=http://arxiv.org/abs/astro-ph/0111290 |accessdate=2008 թ․ մարտի 5}}</ref>։
Նեպտունի տեղափոխման վարկածը բավականին ընդունված է, քանի որ թույլ է տալիս բացատրել Կոյպերի գոտում այժմ առկա ուղեծրային ռեզոնանսները, հատկապես, 2:5 ռեզոնանսը։ Երբ Նեպտունը շարժվում էր դեպի դուրս, այն բախվում էր Կոյպերի պրոտո-գոտու մարմինների հետ, ստեղծելով նոր ռեզոնանսներ և քաոտիկ կերպով փոխելով գոյություն ունեցող ուղեծրերը։ Համարվում է, որ [[ցրված սկավառակ]]ի մարմինները հայտնվել են այժմյան դիրքում ռեզոնանսների հետ փոխազդեցությունների արդյունքում, որոնք առաջացել են Նեպտունի միգրացիայի հետևանքով<ref>{{Cite web |last=Հան |first=Ջոզեֆ Մ. |year=2005 |title=Նեպտունի միգրացիան դեպի Կոյպերի գոտի. Մանրամասն սիմուլյացիաների համեմատությունը դիտարկումների հետ |url=http://arxiv.org/abs/astro-ph/0507319v1 |accessdate=2008 թ․ մարտի 5 |publisher=Սուրբ Մարիի համալսարան}}</ref>։

[[2004]] թվականին [[Նիս]]ի [[Լազուր ափի աստղադիտարան]]ի աշխատակից [[Ալեսանդրո Մորբիդելի]]ի կողմից առաջարկված համակարգչային մոդելը ենթադրեց, որ Նեպտունի տեղաշարժը դեպի Կոյպերի գոտի կարող էր սկսվել Յուպիտերի և Սատուրնի միջև 1:2 ռեզոնանսի ձևավորման պատճառով, որը և ծառայեց յուրահատուկ գրավիտացիոն ազդակ, որը հրեց Ուրանը և Նեպտունը դեպի ավելի բարձր ուղեծրեր և ստիպեց նրանց փոխելու իրենց դիրքերը։ Կոյպերի գոտուց մարմինների դուրս մղումը կարող է նաև բացատրել «[[Ուշ ուժեղ ռմբակոծություն]]ը», որը տեղի է ունեցել 600 միլիոն տարի Արեգակնային համակարգի ձևավորումից հետո, և Յուպիտերի [[Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ|տրոյացի աստերոիդների]] ի հայտ գալը<ref>{{Cite web |last=Հանսեն |first=Կաթրին |date=2005 թ․ հունիսի 7 |title=Ուղեծրային խառնումը վաղ արեգակնային համակարգում |url=http://www.geotimes.org/june05/WebExtra060705.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610f5IRG7?url=http://www.geotimes.org/june05/WebExtra060705.html |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2007 թ․ օգոստոսի 26 |publisher=Գեոթայմս}}</ref>։

== Արբանյակներ և օղակներ ==
{{main|Նեպտունի արբանյակներ}}
[[Պատկեր:Voyager 2 Neptune and Triton.jpg|մինի|աջից|Նեպտունը (վերևում) և [[Տրիտոն (արբանյակ)|Տրիտոնը]] (ներքևում)]]
{{see also|Արեգակնային համակարգի մոլորակների և արբանկայների հայտնաբերման պատմությունը}}

Այս պահին հայտնի են Նեպտունի 13 [[արբանյակ]]ներ<ref name="fact"/>։ Նրանցից ամենախոշորի զանգվածը կազմում է Նեպտունի բոլոր արբանյակների գումարային զանգվածի ավելին, քան 99,5 %<ref>Տրիտոնի զանգվածը՝ 2,14{{e|22}} կգ։ Մնացած արբանյակների գումարային զանգվածը՝ 7,53{{e|19}} կգ, կամ 0,35 %։ Օղակների զանգվածը առավել ևս աննշանակալի է։</ref>, և միայն նա է բավարար զանգվածեղ, որպեսզի դառնա գնդաձև։ Դա [[Տրիտոն (արբանյակ)|Տրիտոնն]] է, որը հայտնաբերվել է [[Ուիլյամ Լասել]]ի կողմից Նեպտունի հայտնաբերումից ընդամենը 17 օր անց։ Ի տարբերություն Արեգակնային համակարգի բոլոր մյուս խոշոր արբանյակների, Տրիտոնը ունի [[Հակադարձ շարժում|հակադարձ ուղեծիր]]։ Հնարավոր է որ, այն որսացվել է Նեպտունի գրավիտացիոն դաշտի կողմից, այլ ոչ թե ձևավորվել է այստեղ, և հնարավոր է, որ այն ինչ-որ ժամանակ եղել է [[Կոյպերի գոտի|Կոյպերի գոտու]] [[գաճաճ մոլորակ]]<ref>
{{Cite journal |last=Ագնոր |first=Քրեյգ Բ. |author2=Համիլտոն, Դուգլաս Պ. |date=2006 թ․ մայիս |title=Նեպտունը որսացել է իր Տրիտոն արբանյակը |url=http://www.nature.com/nature/journal/v441/n7090/abs/nature04792.html |journal=Նեյչր |publisher=Նեյչր Փաբլիսհիգ Գրուպ |volume=441 |issue=7090 |pages=192-194 |doi=10.1038/nature04792 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 28}}</ref>։ Այն բավարար մոտ է գտնվում Նեպտունին, որպեսզի գտնվի անընդհատ [[սինքրոն պտույտ]]ի մեջ։ Մակընթացային արագացման պատճառով Տրիտոնը դանդաղ շարժվում է դեպի Նեպտունը, և ի վերջո, կավերվի [[Ռոշի սահման]]ին հասնելիս<ref>{{Cite journal |last=Չիբա |first=Քրիստոֆեր Ֆ. |author2=Յանկովսկի, Դ. Գ.; Նիկոլսոն, Պ. Դ. |date=1989 թ․ հուլիս |title=Մակընթացային շարժումը Նեպտուն-Տրիտոն համակարգում |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1989A&A...219L..23C |journal=Աստղագիտություն և աստղաֆիզիկա |publisher=ԵԴՖ Գիտություններ |volume=219 |issue=1-2 |pages=L23-L26 |accessdate=2006 թ․ մայիսի 10}}</ref>, որի արդյունքում կառաջանա օղակ, որը կարող է լինել ավելի հզոր, քան [[Սատուրնի օղակներ]]ը։ Դա տեղի կունենա աստղագիտական մասշտաբներով ոչ այնքան ուշ՝ 10-100 միլիոն տարի անց<ref>{{Cite book |author=Էլինս-Թանտոն Լ. Տ. |url=https://archive.org/details/uranusneptuneplu00elki |title=Ուրանը, Նեպտունը, Պլուտոնը և արտաքին Արեգակնային համակարգը |work=Արեգակնային համակարգ |publisher=Չելսի հաուզ |year=2006 |isbn=0-8160-5197-6 |location=Նյու Յորք |pages=[https://archive.org/details/uranusneptuneplu00elki/page/92 92]}}</ref>։ [[1989]] թվականին կատարվել է Տրիտոնի ջերմաստիճանի գնահատում, որը կազմեց −235&nbsp;°C (38 Կ)<ref>{{Cite journal |last=Ռ. Մ. |first=Նելսոն |author2=Սմիթի, Վ. Դ.; Վոլիս, Բ. Դ.; Հորն, Լ. Ջ.; Լեյն, Ա. Լ.; Մայո, Մ. Ջ. |year=1990 |title=Նեպտունի արբանյակ Տրիտոնի մակերևույթի ջերմաստիճանը և ջերմային էմիսիան |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/250/4979/429 |journal=Սայենս |publisher=ԱԱԱՄ (ԱՄՆ) |volume=250 |issue=4979 |pages=429-431 |doi=10.1126/science.250.4979.429 |pmid=17793020 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 29}}</ref>։ Այդ պահին դա ամենացածր ջերմաստիճանն էր, որ չափվել էր Արեգակնային համակարգի մարմինների մոտ, որոնք ունեին երկրաբանական ակտիվություն<ref>{{Cite news |last=Վիլֆորդ |first=Ջոն Ն. |date=1989 թ․ օգոստոսի 29 |title=Տրիտոնը կարող է լինել ամենացուրտ վայրը Արեգակնային համակարգում |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=950DE4DC1138F93AA1575BC0A96F948260 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 29 |publisher=Նյու Յորք Թայմս}}</ref>։ Տրիտոնը հանդիսանում է երեք Արեգակնային համակարգի մոլորակների արբանյակներից մեկը, որ ունի մթնոլորտ ([[Իո (արբանյակ)|Իոյի]] և [[Տիտան (արբանյակ)|Տիտանի]] հետ)։ Չի բացառվում, որ Տրիտոնի սառցե կեղևի տակ գոյությու ունի հեղուկ օվկիանոս, [[Եվրոպա (արբանյակ)|Եվրոպայի]] նման {{Cite book |author=Էլինս-Թանտոն Լ. Տ. |url=https://archive.org/details/uranusneptuneplu00elki |title=Ուրանը, Նեպտունը, Պլուտոնը և արտաքին Արեգակնային համակարգը |work=Արեգակնային համակարգ |publisher=Չելսի հաուզ |year=2006 |isbn=0-8160-5197-6 |location=Նյու Յորք |pages=[https://archive.org/details/uranusneptuneplu00elki/page/92 92]}}</ref>։

Երկրորդ (հայտնաբերմամբ) հայտնի Նեպտունի արբանյակն է [[Ներեիդա (արբանյակ)|Ներեիդան]], այն ունի անկանոն ձև և բոլոր մնացած Արեգակնային համակարգի մոլորակների արբանյակների միջև ունի ամենամեծ [[էքսցենտրիսիտետ]]ներից մեկը։ 0,7512 էքսցենտրիսիտետը, փաստորեն նշանակում է, որ նրա [[Ապոկենտրոն և պերիկենտրոն|ապոկենտրոնը]] 7 անգամ մեծ է [[Ապոկենտրոն և պերիկենտրոն|պերիկենտրոնից]]։

[[Պատկեր:Proteus (Voyager 2).jpg|մինի|upright|ձախից|Նեպտունի արբանյակ [[Պրոտեուս (արբանյակ)|Պրոտեուսը]]]]
[[1989]] թվականի հուլիսից մինչև սեպտեմբեր «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ի միջոցով հայտնաբերվեցին Նեպտունի 6 նոր արբանյակներ<ref>{{Cite journal |last=Սթոուն |first=Ե. Ս. |author2=Մայներ, Ե. Դ. |year=1989 |title=Վոյաջեր 2-ի անցումը Նեպտունի համակարգով |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/246/4936/1417 |journal=Սայենս |publisher=ԱԱԱՄ (ԱՄՆ) |volume=246 |issue=4936 |pages=1417-1421 |doi=10.1126/science.246.4936.1417 |pmid=17755996 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 29}}</ref>։ Նրանց միջև առանձնահատուկ է [[Պրոտեուս (արբանյակ)|Պրոտեուս]] արբանյակը։ Նա առանձնահատուկ է նրանով, թե որքան մեծ կարող է լինել նրա խտության մարմինը, որպեսզի չդառնա գնդաձև իր ձգողության ուժի ազդեցության տակյ<ref name="Brown">{{Cite web |last=Բրաուն |first=Մայքլ Ե. |title=Գաճաճ մոլորակներ |url=http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dwarfplanets/ |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/610f6S6Ru?url=http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dwarfplanets/ |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 9 |publisher=Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտ, Երկրաբանական գիտությունների բաժին}}</ref>։ Այն, լինելով Նեպտունի զանգվածով երկրորդ արբանյակը, ունի ընդամենը Տրիտոնի զանգվածի միայն քառորդ տոկոսը։

Նեպտունի չորս ամենամոտ ներքին արբանյակներն են՝ [[Նայադա (արբանյակ)|Նայադան]], [[Տալասա (արբանյակ)|Տալասան]], [[Դեսպինա (արբանյակ)|Դեսպինան]] և [[Գալատեա (արբանյակ)|Գալատեան]]։ Նրանց ուղեծրերը այնքան մոտ են Նեպտունին, որ գտնվում են նրա օղակների սահմաններում։ Նրանց հաջորդող [[Լարիսսա (արբանյակ)|Լարիսսան]], սկզբից հայտնաբերվել էր [[1981]] թվականին աստղի ծածկման ժամանակ։ Սկզբում այս ծածկումը վերագրվել էր օղակներին, սակայն, երբ «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ն հասավ Նեպտունին [[1989]] թվականին, պարզվեց, որ ծածկումը տեղի էր ունեցել արբանյակի կողմից։ [[2002]] - [[2003]] թվականները ընկած ժամանակահատվածում հայտնաբերվեցին Նեպտունի ևս 5 անկանոն արբանյակներ, ինչի մասին հայտնվեց [[2004]] թվականին<ref>{{Cite journal |author=Հոլման, Մեթյու Ջ. և ընկ. |date=2004 թ․ օգոստոսի 19 |title=Նեպտունի հինգ անկանոն արբանյակների հայտնաբերումը |url=http://www.nature.com/nature/journal/v430/n7002/abs/nature02832.html |journal=Նեյչր |publisher=Նեյչր փաբլիշինգ գրուպ |volume=430 |pages=865-867 |doi=10.1038/nature02832 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 9}}
</ref><ref>{{Cite news |author=Սթաֆ |date=2004 թ․ օգոստոսի 18 |title=Հինգ նոր լուսիններ Նեպտունի համար |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3578210.stm |accessdate=2007 թ․ օգոստոսի 6–ին |publisher=Բի-Բի-Սի Նյուս}}</ref>։ Քանի որ Նեպտունը հռոմեական ծովերի աստվածն էր, նրա արբանյակները անվանում են ավելի կրտսեր ծովային աստվածների անուններով<ref name="USGS"/>։

=== Օղակներ ===
{{main|Նեպտունի օղակներ}}
[[Պատկեր:Neptune rings PIA02224.jpg|upright|մինի|աջից|Նեպտունի օղակները, լուսանկարը՝ «Վոյաջեր-2»]]
Նեպտունը ունի [[Մոլորակների օղակներ|օղակների համակարգ]], չնայած շատ ավելի աննշանակալի, քան, օրինակ, [[Սատուրն (մոլորակ)|Սատուրնի]] մոտ։ Օղակները հնարավոր է, որ բաղկացած են սառույցի մասնիկներից, որոնք ծածկված են [[սիլիկատներ]]ով, կամ ինչ-որ այլ [[ածխածին|ածխածնի]] հիմքով նյութից, ամենայն հավանականությամբ հենց դա էլ տալիս է նրանց կարմրավուն գույն<ref>Կրուիշանկ (1996)։ 703-804</ref>։ Նեպտունի օղակների համակարգի մեջ են մտնում 5 օղակներ։

== Դիտարկումներ ==
Նեպտունը չի երևում անզեն աչքով, քանի որ նրա աստղային մեծությունը գտնվում է +7,7 - +8,0 միջակայքում<ref name="fact"/><ref name="ephemeris">{{Cite web |last=Էսպանակ |first=Ֆրեդ |date=2005 թ․ հուլիսի 20 |title=Տասներկու տարվա մոլորակների էֆեմերիդներ՝ 1995-2006 |url=http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/TYPE/TYPE.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610c2uk4K?url=http://eclipse.gsfc.nasa.gov/TYPE/TYPE.html |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2008 թ․ մարտի 1 |publisher=ՆԱՍԱ}}</ref>։ Այսպիսով, Յուպիտերի [[Գալիլեյան արբանյակներ]]ը, [[գաճաճ մոլորակ]] [[Սերես]]ը և [[(4) Վեստա]], [[(2) Պալաս]], [[(7) Իրիս]], [[(3) Ջունո]] և [[(6) Հեբե]] [[աստերոիդ]]ները երկնքում նրանից ավելի պայծառ են։ Մոլորակի դիտարկման համար անհրաժեշտ է [[աստղադիտակ]], որ խոշորացումը ավելի մեծ է քան 200× և որը ունի ոչ պակաս քան 200-250 մմ տրամագիծ<ref name="telescop">{{Cite web |title=Ուրանը, Նեպտունը, Պլուտոնը և ինչպես նրանց դիտարկել |url=http://realsky.ru/book/59-whatobserve/191-uranneptunepluton |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610f7QTEN?url=http://www.realsky.ru/book/59-whatobserve/191-uranneptunepluton |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2009 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ Այս դեպքում կարելի է տեսնել Նեպտունը, որպես ոչ մեծ երկնագույն սկավառակ, որը նման է Ուրանին<ref>Մուր (2000)։ 207.</ref>։ 7×50 [[հեռադիտակ]]ով կարելի է նրան նկատել, որպես թույլ աստղիկ<ref name="telescop" />։

Նեպտունի և Երկրի միջև զգալի հեռավորության պատճառով մոլորակի անկյունային տրամագիծը փոփոխվում է միայն 2,2 - 2,4 անկյունային վայրկյան միջակայքում<ref name="fact"/><ref name="ephemeris"/>։ Սա բոլոր Արեգակնային համակարգի մոլորակների միջև ամենափոքր արժեքն է, այդ իսկ պատճառով այս մոլորակի մակերևույթի մասերի դիտարկումը դժվարանում է։ Այդ պատճառով Նեպտունի աստղադիտակներով կատարվող դիտարկումների ճշտությունը մնում էր բավականին ցածր, մինչև «[[Հաբբլ (աստղադիտակ)|Հաբբլ»]] աստղադիտակի և խոշոր երկրային ադապտիվ օպտիկայով աստղադիտակների գործարկումը։ 1977 թվականին, օրինակ, դեռևս հայտնի չէր Նեպտունի ճշգրիտ պտույտի պարբերությունը<ref>
{{Cite journal |last=Կրուշանկ |first=Դ. Պ. |date=1978 թ․ մարտի 1 |title=Նեպտունի պտույտի պարբերության մասին |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1978ApJ...220L..57C |journal=Աստղաֆիզիկական ամսագիր |publisher=Չիկագոյի համալսարանի հրատարակչություն |volume=220 |pages=L57-L59 |doi=10.1086/182636 |accessdate=2008 թ․ մարտի 1}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Մաքս |first=Ս. |date=1999 թ․ դեկտեմբեր |title=Ադապտիվ օպտիկայով Նեպտունի և Տրիտոնի դիտարկումները Կեկի աստղադիտարանում |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1999BAAS...31.1512M |journal=Ամերիկյան աստղագիտական միության տեղեկատվական թերթիկ |publisher=Ամերիկյան աստղագիտական միություն |volume=31 |pages=1512 |accessdate=2008 թ․ մարտի 1}}</ref>։

Երկրից դիտարկումների համար, ամեն 367 օրը Նեպտունը ունենում է թվացյալ հակադարձ շարժում, այնպես, որ կատարում է յուրօրինակ ոլորաններ աստղերի ֆոնին ամեն իր [[մոլորակների առերեսում|առերեսման]] ժամանակ Երկրի հետ։ [[2010]] թվականի ապրիլին և հունիսին և [[2011]] թվականի հոկտեմբերին և նոյեմբերին ուղեծրային ոլորանները բերեցին նրան այն երկնային կոորդինատներին մոտ, որտեղ այն հայտնաբերվել էր [[1846]] թվականին<ref name="Horizons2011"/>։

Ռադիոալիքների միջակայքերում Նեպտունի դիտարկումները ցույց են տալիս, որ մոլորակը հանդիսանում է հաստատուն ճառագայթման և անկանոն փայլատակումների աղբյուր։ Մեկը և մյուսը բացատրվում են մոլորակի պտտվող մագնիսական դաշտով<ref name="elkins-tanton"/>։ Սպեկտրի ինֆրակարմիր հատվածում ավելի սառը ֆոնի վրա պարզ երևում են Նեպտունի մթնոլորտի խորքերում տեղի ունեցող հուզումները («փոթորիկները»)։ Դիտարկումները թույլ են տալիս բարձր ճշգրտությամբ որոշելու այս փոթորիկների ձևը և չափը, ինչպես նաև հետևել նրանց տեղաշարժերին<ref>{{Cite journal |last=Գիբարդ |first=Ս. Գ. |author2=Ռոե, Հ.; դե Պատեր, Ի.; Մակինտոշ, Բ.; Գավել, Դ.; Մաքս, Ս. Ե.; Բեյնիս, Կ. Հ.; Ղեզ, Ա. |year=1999 |title=Կեկի աստղադիտակից կատարված Նեպտունի բարձր ճշգրտության ինֆրակարմիր լուսանկարները |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0019103501967661 |journal=Իկարուս |publisher=Էլսեվյեր |volume=156 |pages=1-15 |doi=10.1006/icar.2001.6766 |accessdate=2008 թ․ մարտի 1}}</ref>
<ref>{{Cite web |last=Յանո |first=Գորդոն |date=2000 թ․ հունվարի 14 |title=Նեպտունի և Տիտանի ամենալավ ինֆրակարմիր լուսանկարները |url=http://www.spaceref.com/news/viewpr.html?pid=552 |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/610f8uiha?url=http://www.spaceref.com/news/viewpr.html?pid=552 |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2011 թ․ մայիսի 26 |publisher=ՍփեյսՌեֆ Ինտերակտիվ}}</ref>:

== Հետազոտություններ ==
[[Պատկեր:Triton moon mosaic Voyager 2 (large).jpg|աջից|մինի|Տրիտոնի լուսանկարը «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ից]]
Նեպտունին ամենամոտը անցել է «[[Վոյաջեր-2]]» [[Ավտոմատ միջմոլորակային կայան|ԱՄԿ-ն]] [[1989]] թվականի օգոստոսի 25-ին։ Քանի որ Նեպտունը վերջին մեծ մոլորակն էր, որի կողքով կարող էր անցնել տիեզերական սարքը, որոշվել էր կատարել Տրիտոնի մոտով հնարավորինս մերձավոր անցում, առանց հաշվի նստելու հետագա թռիչքի հետագծի հետ։ Նույնպիսի խնդիր էր դրված «[[Վոյաջեր-1]]» ԱՄԿ-ի համար նրա Սատուրնի մոտով անցնելիս Տիտան արբանակի հետ մերձենալու համար։ Վոյաջերից ստացված Նեպտունի լուսանկարները, դարձան 1989 թվականին Հասարակական հեռուստատեսության ծառայության ([[Public Broadcasting Service|PBS]]-ի) եթերում «Նեպտունը ամբողջ գիշեր» գիշերային ծրագրի պատրաստման համար նյութ<ref>{{Cite web |last=Ֆիլիպս |first=Սինթիա |date=2003 թ․ օգոստոսի 5 |title=Հեռավոր աշխարհների կախարդանքը |url=http://www.seti.org/about-us/voices/phillips-080503.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071103094424/http://www.seti.org/about-us/voices/phillips-080503.php |archive-date=2007 թ․ նոյեմբերի 3 |accessdate=2007 թ․ հոկտեմբերի 3 |publisher=ՍԵԹԻ ինստիտուտ}}</ref>։

Մերձեցման ընթացքում սարքից ազդանշանները հասնում էին Երկրին 246 րոպեի ընթացքում։ Այդ պատճառով, հիմնականում, «Վոյաջեր-2» առաքելությունը հիմնված էր նախապես բեռնված ծրագրային հրամանների վրա, այլ ոչ թե կառավարվում էր անմիջականորեն Երկրից։ «Վոյաջեր-2» սարքը կատարեց նաև բավականին մոտ անցում [[Ներեիդա (արբանյակ)|Ներեիդայի]] մոտով, մինչև իր անցումը Նեպտունի մթնոլորտից ընդամենը 4400 կմ հեռավորության վրա օգոստոսի 25-ին։ Ավելի ուշ նույն օրը «Վոյաջերը» անցավ Տրիտոնի մոտով<ref name="The Voyager 2 Encounter">{{Cite journal |author=Ե. Ս. Սթոուն, Ե. Դ. Մայներ |date=1989 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Վոյաջեր 2- անցումը Նեպտունի համակարգով |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1989Sci...246.1417S |journal=Սայենս |volume=246 |issue=4936 |pages=1417–21 |doi=10.1126/science.246.4936.1417 |pmid=17755996 |accessdate=2008 թ․ փետրվարի 24}} և հերթական մյուս 12 համարները էջեր՝ 1422-1501:</ref>։

«Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ն հաստատեց մոլորակի մագնիսական դաշտի առկայությունը և գտավ, որ այն թեքված է, ինչպես և Ուրանի դաշտը։ Մոլորակի պտույտի պարբերությունը որոշվեց ռադիոճառագայթող սարքով։ «Վոյաջեր-2-ը» նույնպես ցույց տվեց Նեպտունի անսովոր ակտիվ եղանակային համակարգը։ Հայտնաբերվեցին 6 նոր արբանյակներ և մոլորակի օղակները<ref name="science4936"/><ref name="The Voyager 2 Encounter"/>։

2016 թվականի մոտակայքում ՆԱՍԱ-ն նախատեսում էր ուղարկել դեպի Նեպտունը «[[Նեպտունի ուղեծրակայան]]» ({{lang-en|Neptune Orbiter}}) ԱՄԿ-ն։ Այս պահին սարքի նոր արձակման ժամկետներ չեն հիշատակվում, և այս սարքը չի նշվում Արեգակնային համակարգի հետազոտությունների պլաններում<ref>[http://solarsystem.nasa.gov/missions/future1.cfm Արեգակնային համակարգի հետազոտությունների ռազմավարական պլան] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090805113110/http://solarsystem.nasa.gov/missions/future1.cfm |date=2009-08-05 }}{{ref-en}}</ref>։

== Տես նաև ==
* [[Տաք նեպտուն]]
* [[Նեպտունի տրոյացի աստերոիդներ]]
* [[Նեպտունիում]]

== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ|30em|group=note}}<div class="references" style="height: 250px; overflow: auto; padding: 3px" >{{ծանցանկ|2}}</div>

== Գրականություն ==
* {{Cite book |author=Ո. Գ. Տեյֆել |title=Ուրանը և Նեպտունը - հեռավոր հսկա մոլորակներ |publisher=Զնանիյե |year=1982 |location=Մոսկվա |pages=64}}
* {{Cite book |author=Մ. Յա. Մարով |title=Արեգակնային համակարգի մոլորակներ |publisher=Նաուկա |year=1986 |edition=2-րդ հր. |location=Մոսկվա |pages=320}}
* {{Cite book |author=Ե. Ա. Գրեբենիկով, Յու. Ա. Ռյաբով |title=Մոլորակների որոնումները և հայտնաբերումը |publisher=Նաուկա |year=1975 |location=Մոսկվա |pages=216}}
* {{Cite book |author=Ե. Ա. Գրեբենիկով, Յու. Ա. Ռյաբով |title=Մոլորակների որոնումները և հայտնաբերումը |publisher=Նաուկա |year=1984 |edition=2-րդ հր., վերամշակված և ավելացված |location=Մոսկվա |pages=224}}
* {{Cite book |title=Արեգակնային համակարգ |publisher=Ֆիզմաթլիտ |year=2008 |isbn=978-5-9221-0989-5 |editor=Վ. Գ. Սուրդին |location=Մոսկվա |pages=400}}
* {{Cite book |last=Բաում |first=Ռիչարդ |title=Վուլկան մոլորակի որոնումներում. Նյուտոնի տիեզերքում ուրվականը |author2=Շենան, Ուիլիամ |publisher=Բայզիք բուքս |year=2003 |isbn=978-0-7382-0889-3}}
* {{Cite book |last=Բարգես |first=Էրիկ |url=https://archive.org/details/farencounternept00burg |title=Հեռավոր դիտարկում. Նեպտունի համակարգը |publisher=Քոլամբիա համալսարանի հրատարակչություն |year=1991 |isbn=978-0-231-07412-4}}
* {{Cite book |last=Քրուիկշանկ |first=Դեյլ Պ. |title=Նեպտունը և Տրիտոնը |publisher=Արիզոնայի համալսարանի հրատարակչություն |year=1996 |isbn=978-0-8165-1525-7}}
* {{Cite book |last=Էլկինս-Թանտոն |first=Լինդա Տ. |url=https://archive.org/details/uranusneptuneplu00elki |title=Ուրանը, Նեպտունը, Պլուտոնը և արտաքին Արեգակնային համակարգը |publisher=Չելսի հաուզ |year=2006 |isbn=978-0-8160-5197-7 |location=Նյու Յորք}}
* {{Cite book |last=Լիթման |first=Մարկ |title=Հեռու մոլորակները, հետազոտելով արտաքին Արեգակնային համակարգը |publisher=Կուրյեր Դովեր Փաբլիքեյշնզ |year=2004 |isbn=978-0-486-43602-9}}
* {{Cite book |last=Մայներ |first=Էլիս Դ. |url=https://archive.org/details/neptuneplanetrin0000mine |title=Նեպտունը. Մոլորակը, օղակները և արբանյակները |author2=Վեսեն. Ռանդիլ Ռ. |publisher=Սփրինգեր-Վերլագ |year=2002 |isbn=978-1-85233-216-7}}
* {{Cite book |last=Մուր |first=Պատրիկ |url=https://archive.org/details/databookofastron0000moor |title=Աստղագիտության տվյալների գիրք |publisher=Սի-Առ-Սի Փրեսս |year=2000 |isbn=978-0-7503-0620-1}}
* {{Cite book |last=Ստանդեյջ |first=Թոմ |title=Նեպտունի ֆայլը |publisher=Պենգուին |year=2001 |isbn=978-0-8027-1363-6}}

== Արտաքին հղումներ ==
* [http://www.encyclopedia.am/pages.php?bId=1&hId=590 Նեպտունի մասին Հայկական Հանրագիտարանում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304112731/http://www.encyclopedia.am/pages.php?bId=1&hId=590 |date=2016-03-04 }}
* [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/neptunefact.html ՆԱՍԱ-ի Նեպտունի տվյալների թերթիկը] {{ref-en}}
* [http://www.nineplanets.org/neptune.html Նեպտունը] Բիլլ Արնետի nineplanets.org կայքում {{ref-en}}
* [http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Neptune Նեպտունի տվյալները] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061213204351/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Neptune |date=2006-12-13 }} [http://solarsystem.nasa.gov ՆԱՍԱ-ի Արեգակնային համակարգի հետազոտությունների կայքում] {{ref-en}}
* [http://www.projectshum.org/Planets/neptune.html Մոլորակներ&nbsp;– Նեպտունը] Մանկական ուղեցույց {{ref-en}}
* [https://www.shantnews.am/news/view/993509.html NASA-ն 2031 թվականին 3․4 մլրդ դոլար արժողությամբ առաքելություն կուղարկի Նեպտուն]
* [https://web.archive.org/web/20070829220423/http://www.planetary.org/news/2007/0919_Neptunes_Warm_South_Pole.html Նեպտունի հարավային բևեռը պարզվեց, որ տաք է] {{ref-en}}
* ''Ա. Լևին.'' [http://elementy.ru/lib/430835 Նեպտուն մոլորակի որսը] {{ref-ru}}
* [http://galaxy.gcmsite.ru/pg.php?pg=pln&p=011 Նեպտունը galaxy.gcmsite.ru կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070627091822/http://galaxy.gcmsite.ru/pg.php?pg=pln&p=011 |date=2007-06-27 }} {{ref-ru}}
* [http://www.astrolab.ru/cgi-bin/manager.cgi?id=8 Նեպտունը astrolab.ru կայքում] {{ref-ru}}
* [http://edu.nstu.ru/frc/konkurs/solar_system/neptun.htm Նեպտունը edu.nstu.ru կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131018104609/http://edu.nstu.ru/frc/konkurs/solar_system/neptun.htm |date=2013-10-18 }} {{ref-ru}}
* [http://galspace.spb.ru/index54-nep.html Նեպտունը galspace.spb.ru կայքում] {{ref-ru}}

{{Արտաքին հղումներ}}
{{Նեպտունի համակարգ}}
{{Արեգակնային համակարգ}}

{{Լավ հոդված/Կատեգորիա}}

{{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից}}
{{ՀՍՀ|հատոր=8|էջ=236}}

[[Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ]]
[[Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգի մոլորակներ]]
[[Կատեգորիա:Նեպտուն| ]]