Դիտել Պարալաքս էջի վիքիկոդը

[[Պատկեր:Parallax Example hy.svg|մինի|300px|Առարկայի պարալաքսի պարզեցված պատկերումը հեռավոր ֆոնի վրա։ A դիտակետից նայելիս առարկան երևում է կապույտ քառակուսու դիմաց, B դիտակետից նայելիս՝ կարմիր քառակուսու դիմաց։]]
[[Պատկեր:The sun, street light and Parallax edit.jpg|մինի|300px|Պարալաքսը պատկերող լուսանկար։ Արևը փողոցի լապտերի վերևում է, ջրում արտացոլված է Արևի և լապտերի [[օպտիկական պատկեր]]ը։ Օպտիկական պատկերը ջրի մակերևութից ներքև է ընկած՝ այլ դիտման կետ ապահովելով փողոցի լապտերի համար, որը կարծես թե շեղված է ավելի հեռավոր Արևի նկատմամբ։ ]]
'''Պարալաքս''' ({{lang-el|παραλλάξ}}, {{lang-el2|παραλλαγή}} - փոփոխակի շարժում, փոփոխում, շեղում), առարկաների հարաբերական դիրքերի տեսանելի փոփոխությունը՝ դիտորդի ([[աչքեր|աչքի]]) տեղափոխության հետևանքով։ Սանդղակավոր սարքերով չափումներ կատարելիս պարալաքսի պատճառով կարող են սխալներ թույլ տրվել, եթե սանդղակը կիպ սեղմված չէ այն առարկաներին, որոնց երկարությունը չափվում է, կամ որոնց դիրքը որոշվում է։ [[Օպտիկա]]կական սարքերում (օրինակ, դիտակներում կամ [[մանրադիտակ]]ներում) օկուլյարի առջևով դիտորդի աչքի շարժման ժամանակ պարալաքսն առաջանում է այն դեպքերում, երբ հաշվանքի ցանցը (կամ չափիչ թելը) չի համընկնում [[օբյեկտիվ]]ի ստեղծած պատկերի [[հարթություն|հարթությանը]]։ Պարալաքս հասկացությունը կարևոր դեր է կատարում [[աստղագիտություն|աստղագիտության]] մեջ։

== Աստղագիտական պարալաքս ==
Աստղագիտական պարալաքսում, որ կոչվում է նաև ''պարալաքսային շեղում'', երկնոլորտում լուսատուների տեսանելի տեղափոխությունն է՝ պայմանավորված [[Երկիր|Երկրի]] առանցքային պտույտի, [[Արեգակ]]ի շուրջը Երկրի տարեկան շարժման և [[Գալակտիկա]]յում [[Արեգակնային համակարգ]]ի շարժման հետևանքով տարածության մեջ դիտորդի տեղափոխությամբ։ Երկնային լուսատուների ճշգրիտ չափված պարալաքսը հնարավորություն է տալիս որոշել դրանց հեռավորությունը։

== Օրական պարալաքս ==
Օրական պարալաքսն այն անկյունն է, որի գագաթը գտնվում է երկնային լուսատուի կենտրոնում, կողմերից մեկն ուղղված է դեպի Երկրի կենտրոնը, իսկ մյուսը՝ դեպի Երկրի մակերևույթի վրա գտնվող դիտման կետը։ Օրական պարալաքսի մեծությունը կախված է լուսատուի [[զենիթ (աստղագիտություն)|զենիթային]] հեռավորությունից և փոփոխվում է օրական պարբերությամբ։

== Տարեկան պարալաքս ==
Տարեկան պարալաքսի այն ուղղանկյուն եռանկյան փոքր անկյունն է (լուսատուին առընթեր), որի ներքնաձիգը Արեգակից մինչև [[աստղ]] եղած հեռավորությունն է, իսկ փոքր էջը՝ Երկրի ուղեծրի մեծ կիսառանցքը։ Տարեկան պարալաքսով որոշում են աստղերի հեռավորությունները։

== Դարավոր պարալաքս ==
[[Պատկեր:Telemetre parallaxe principe.svg|thumb|left|200px|Հեռավորության չափումը պարալաքսի միջոցով]]
Դարավոր պարալաքսն Արեգակնային համակարգի շարժումով պայմանավորված և այդ շարժմանն ուղղահայաց ուղղությամբ աստղի անկյունային շեղումն է (տարվա ընթացքում)։

== Հեռավորության չափումը պարալաքսի միջոցով ==
Իմանալով A և B դիտման կետերի L հեռավորությունը (''բազան'') և θ շեղման անկյունը, կարելի է որոշել հեռավորությունը առարկայից՝
:<math>D = \tan\theta{L}</math>։
:

Փոքր անկյունների համար (θ-ն [[ռադիան]]ներով)`

:<math>D=\frac{L}{\theta}</math>։

== Արտաքին հղումներ ==
* [http://www.astro.ucla.edu/~wright/distance.htm Պարալաքս]

{{ՀՍՀ}}

[[Կատեգորիա:Աստղաչափություն]]
[[Կատեգորիա:Անկյուններ]]
[[Կատեգորիա:Օպտիկա]]
[[Կատեգորիա:Տեսողություն]]
[[Կատեգորիա:Եռանկյունաչափություն]]
[[Կատեգորիա:Լուսանկարչական եզրեր]]