Դիտել Ջորջ Յուջին Ուլենբեկ էջի վիքիկոդը

{{Տեղեկաքարտ Գիտնական}}
'''Ջորջ Յուջին Ուլենբեկ''' ({{lang-en|George Eugene Uhlenbeck}}, {{ԱԾ}}), [[ԱՄՆ|ամերիկացի]] [[ֆիզիկոս]]-տեսաբան հոլանդական ծագմամբ։ [[ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիա]]յի անդամ (1955), ինչպես նաև աշխարհի մի շարք այլ ընկերությունների։ Գիտական աշխատանքները վերաբերում են հիմնականում [[քվանտային մեխանիկա]]յին, [[Ատոմային ֆիզիկա|ատոմային]] և [[միջուկային ֆիզիկա]]յին, [[Գազերի կինետիկ տեսություն|գազերի կինետիկ տեսությանը]], [[վիճակագրական մեխանիկա]]յին, ոչ լոկալ [[Դաշտի քվանտային տեսություն|դաշտի քվանտային տեսությանը]]։ Առավել մեծ համբավ ձեռք է բերել [[Սամուել Գաուդսմիթ]]ի հետ [[Սպին|էլեկտրոնի սպինի]] հայտնագործման համար։

== Կենսագրություն ==
=== Ծագում և կրթություն ===
Ջորջ (կամ Գեորգ) Ուլենբեկը ծնվել է Հոլանդական Օստ-Հնդկաստանի մայրաքաղաք Ջակարտայում (այժմ Ջակարտա, Ինդոնեզիա) [[KNIL|Հոլանդական Օստ-Հնդկաստանի բանակի]] փոխգնդապետ Յուջենիուս Մարիուս Ուլենբեկի և հոլանդական գեներալ-մայորի աղջկա Աննա Մարի Բեեգերի ընտանիքում։ Ընտանիքում վեց երեխա կային, երկուսը մահացել էին վաղ տարիքում [[մալարիա]]յից։ Ջորջի հետ զուգահեռ հայտնի է դարձել նաև նրա եղբայրը [[Էյգենիուս Մարիուս]]ը, որը [[լեզվաբան]] էր [[ճապոներեն]]ի գիտակ, [[Լեյդենի համալսարան]]ի պրոֆեսոր<ref name="Пайс634">{{Ռուսերեն գիրք |ссылка=http://www.edu.delfa.net/Interest/biblio/Pajs_Genii%20nauki.djvu |автор=[[Пайс, Абрахам|А. Пайс]]. |заглавие=Гении науки |год=2002 |часть=Джордж Юджин Уленбек |место=М. |издательство=ИКИ |страницы=363-364 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118225832/http://www.edu.delfa.net/Interest/biblio/Pajs_Genii%20nauki.djvu |archive-date=2012-01-18}}</ref>։

Ուլենբեկները հաճախ էին տեղից տեղ տեղափոխվում, մի ժամանակ ապրել են [[Սումատրա]]յում, որտեղ Ջորջը ստացել է ուսման առաջին տարրերը։  [[1905]] թվականին հայրը թոշակի անցավ (հիմնական պատճառը երեխաներին որակյալ ուսմամբ ապահովելն էր), և շուտով ընտանիքը հայրենիք վերադարձավ, բնակություն հաստատելով [[Հաագա]]յում։ Այստեղ էլ Ջորջը սովորում էր նախնական և միջին դպրոցում և իր ուսուցչի ազդեցությամբ լրջորեն հետաքրքրվեց ֆիզիկայով։ Նա կարդաց, [[Հենդրիկ Անտոն Լորենց]]ի գրած համալսարանական ձեռնարկը, ուսումնասիրեց [[դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հաշիվ]]ը<ref name="Пайс65">''А. Пайс.'' Джордж Юджин Уленбек. С. 365.</ref>։ 1918 թվականի հուլիսի Ուլենբեկը հանձնեց դպրոցական ավարտական քննությունները, սակայն համալսարան ընդունվել չկարողացավ։ Այն ժամանակվա օրենքներով ընդունելության համար անհրաժեշտ էր [[հունարեն]]ի և [[լատիներեն]]ի իմացություն, որոնք ուսումնասիրվում էին միայն գիմնազիայում և ոչ թե սովորական դպրոցում, որը նա ավարտել էր։ Ծնողների առաջարկած ռազմական կարիերան նրան չէր հետաքրքրում<ref name="Ford4">{{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://books.nap.edu/html/biomems/guhlenbeck.pdf |автор=G. W. Ford. |заглавие=George Eugene Uhlenbeck (1900-1988) |год=2009 |издание=Biographical Memoirs of National Academy of Sciences |pages=4}}</ref>։ Այդ պատճառով  1918 թվականի սեպտեմբերին նա որոշեց ընդունվել [[Դելֆտյան տեխնիկական համալսարան]]ի քիմիական մեքենագործության ֆակուլտետը։ Այստեղ նրան այնքան էլ դուր չէր գալիս. պետք էր այցելել բազմաթիվ դասախոսությունների և քիմիայի լաբորատոր պարապմունքների։ Այնուամենայնիվ, նույն աշնանն էլ լեզուների մասին օրենքը փոփոխվեց (հին լեզուները այլևս անհրաժեշտ էին ճշգրիտ գիտությունների ֆակուլտետներ ընդունվելու համար), և Ուլենբեկը 1919 թվականի հունվարին ընդունվեց [[Լեյդենի համալսարան]]ի մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի ֆակուլտետը։ Այստեղ տիրում էին այլ կանոններ. դասախոսությունները քիչ էին, և կարելի էր չմասնակցել դրանց, անհրաժեշտ էր միայն սեմեստրի ընթացքում լրացնել լաբորատոր փորձերի որոշակի քանակ։ Այդ ժամանակ Ուլենբեկը տարվեց [[Գազերի կինետիկ տեսություն|գազերի կինետիկ տեսությամբ]]։ [[Լյուդվիգ Բոլցման]]ի գաղափարների ընկալման համար մեծ օժանդակություն էր վիճակագրական մեխանիկայի վերաբերյալ մաթեմատիկական հանրագիտարանի համար  [[Պաուլ Էրենֆեստ]]ի և [[Տատյանա Ալեքսևնա Աֆանասևա]]յի կողմից գրված դասական հոդվածը<ref name="Пайс656">''А. Пайс.'' Джордж Юджин Уленбек. С. 365—366.</ref>։

1920 թվականի դեկտեմբերին Ուլենբեկը հանձնեց թեկնածուական (''candidaat'') քննություն ֆիզիկայից և մաթեմատիկայից:Դառնալով շրջանավարտ` նա այցելում էր [[Պաուլ Էրենֆեստ]]ի [[էլեկտրադինամիկա]]յի և վիճակագրական մեխանիկայի դասախոսություններին, ինչպես նաև չորեքշաբթի օրերը հրավիրվում էր Էրենֆեստի նշանավոր սեմինարներին<ref name="Пайс689">''А. Пайс.'' Джордж Юджин Уленбек. С. 368—369.</ref>։ Իր ուսման երրորդ տարում Ուլենբեկը պետական կրթաթոշակ ստացավ, որը փոխհատուցում էր նրա ուսման վարձը և մեծ օգնություն էր նրա ոչ հարուստ ծնողների համար։ Բացի դրանից, նա կարողացավ Լեյդենում սենյակ վարձել, իսկ մինչ այդ օրական գալիս էր Հաագայից։ 1921 թվականի սեպտեմբերից 1922 թվականի հունիսը նա վաստակում էր դասավանդելով դպրոցում։ Այդ զբաղմունքը նրան դուր չէր գալիս, հիմնականում այն պատճառով, որ չէր կարողանում կարգ ու կանոն մտցնել դասարանում<ref name="Ford6">''G. W. Ford.'' George Eugene Uhlenbeck (1900—1988). P. 6.</ref>։

=== Հռոմյան ժամանակաշրջան ===
1921/22 ուսումնական տարվա ավարտին Էրենֆեստը դասախոսության ժամանակ հայտարարեց Հռոմում ուսուցիչ աշխատելու հնարավորության մասին։ Կանչեցին Ուլենբեկին, և 1922 թվականի սեպտեմբերից մինչ 1925 թվականի հունիսը նա Հռոմում հոլանդական դեսպանի որդու տնային ուսուցիչն էր, դասավանդելով նրան [[մաթեմատիկա]], [[ֆիզիկա]], [[քիմիա]], [[հոլանդերեն]] և [[գերմաներեն]], ինչպես նաև [[Հոլանդիայի պատմություն]]։ Սակայն ամառները նա անց էր կացնում հայրենիքում, իսկ 1923 թվականի սեպտեմբերին հանձնեց մագիստրոսի քննությունը (''doctorandus'')<ref name="Пайс70">''А. Пайс.'' Джордж Юджин Уленбек. С. 370.</ref>:

Հռոմում անց կացրած առաջին տարում Ուլենբեկը սովորեց իտալերենը, որը թույլ տվեց նրան այցելել [[Հռոմի համալսարան]]ում մաթեմատիկայի դասախոսությունները, որը կարդում էին հայտնի գիտնական [[Ֆեդերիկո Էնրիկես]]ը, [[Տուլլիո Լեվի-Չիվիտա]]ն և [[Վիտո Վոլտերա]]ն։ 1923 թվականի աշնանը Էրենֆեստի հանձնարարությամբ նա գտավ երտասարդ ֆիզիկոս [[Էնրիկո Ֆերմի|Էնրկո Ֆերմիին]] և նրան հանձնեց իր վերջին հոդվածի վերաբերյալ հարցերի ցանկը։ Նրանք շուտով ընկերացան և երտասարդ ֆիզիկոսների խմբակի համար փոքրիկ հարցազրուց կազմակերպեցին։ Հաջորդ տարի Ուլենբեկը Ֆերմիին առաջարկեց երեք ամիս անց կացնել Լեյդենում և ավելի սերտորեն շփվելու Էրենֆեստ հետ։ Դա իտալացի ֆիզիկոսի հետագա կարիերայում շրդջադարձային փուլ հանդիսացավ, որը թույլ տվեց նրան նորից վստահել իր ուժերին<ref name="Пайс71">''А. Пайс.'' Джордж Юджин Уленбек. С. 371.</ref>։

Հռոմում ապրած տարիներին Ուլենբեկը լրջորեն զբաղվեց պատմությամբ, հատկապես մշակույթի [[Պատմություն|պատմությամբ]], և փաստորեն թողեց ֆիզիկայի պարապմունքները։ Նա այցելում էր Հռոմի պատմական ինստիտուտ, ուսումնասիրում լեյդենյան պրոֆեսոր [[Յոհան Հայզինգա|Յոհան Հեյզինգայի]] և այլ պատմաբանների աշխատությունները և նույնիսկ հոդված հրատարակեց [[դեի Լինչեի Ակդեմիա]]յի հիմնադիրներից մեկի՝ [[Յոհաննես վան Հեեկ]]ի մասին։ Երբ 1925 թվականի հունիսին Ուլենբեկը վերադարձավ Հոլանդիա, սկսեց մտածել պատմաբանի վերաորակավորման վրա, ինչի համար նա ծանոթացավ Հեյզինգայի հետ, խորհրդակցեց իր հորեղբայր, հայտնի [[լեզվաբան]] Քրիստիան Կորնելիուս Ուլենբեկի հետ։ Դրա համար պետք էր առաջինը լատիներեն և հունարեն ուսումնասիրել, իսկ մինչ այդ որոշված էր ավարտել ֆիզիկայի դասընթացը և դոկտորի կոչում ստանալ։ Շուտով Էրենֆեստը նրան ծանոթացրեց [[Սամուել Աբրահամ Գաուդսիթ]]ի հետ, ում նա ճանաչում էր [[սպեկտրների տեսություն|սպեկտրների տեսության]] աշխատանքներից։ Համատեղ աշխատանքով տարված, Ուլենբեկը աստիճանաբար հրաժարվում էր պատմաբան դառնալու գաղափարից<ref name="Пайс723">''А. Пайс.'' Джордж Юджин Уленбек. С. 372—373.</ref>։

=== Լեյդեն, Միչեգան և Ուտրեխտ ===
1925 թվականի աշնանը Էրենֆեստը Ուլենբեկի իր օգնական նշանակեց։ Այդ տարվա ամռանը, Ուլենբեկի և Գաուդսմիէի համատեղ սկսած աշխատանքը, շատ բան տվեց երկու երիտասարդ գիտնականներին՝ առաջինը տեղեկացած սպեկտրների տեսության դժվարություններին, իսկ երկրորդը կարողացավ դրանց նայել ավելի ընդհանուր ֆիզիկական գիտելիքներով։ ինչպես հիշում էր հետագայում Գաուդսմիթը, 
{{քաղվածք| Ուլենբեկի թարմությունն ու անկախակալությունը, երբ նա զբաղվում էր ատոմների պրոբլեմներով, նրա բազմաթիվ սպեկտրային դիտողություններն ու խելոք հարցերը բերեցին մեզ մի շարք նոր էական արդյունքների… <>… ինչպես ֆիզիկոսներ, մենք Ուլենբեկի հետ քիչ էինք համընկնում միմյանց։ Դա լավագույնս բացատրվում էր հետևյալ պարզ օրինակով։ Երբ ես նրան պատմեցի՝ [[Լանդեյի ֆակտոր]]ի  <math>g</math>-ի մասին, ապա նա ի զարմանս ինձ հարցրեց՝ «Իսկ ո՞վ է [[Ալֆրեդ Լանդե|Լանդեն]]»։ Երբ նա հիշատակեց էլեկտրոնի չորս ազատության աստիճանների մասին, ես էլ հարցրի՝ «Իսկ ի՞նչ է [[Ազատության աստիճաններ|ազատության աստիճանը]]»<ref name="Гауд55">{{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://ufn.ru/ru/articles/1967/9/f/ |автор=[[Гаудсмит, Сэмюэл Абрахам|С. Гаудсмит]]. |заглавие=Открытие спина электрона (из истории физики) |год=1967 |издание=[[УФН]] |том=93 |выпуск=9 |страницы=155}}</ref>|}}

Այս համագործակցության արդյունքը հանդիսացավ Ուլենբեկի և Գաուդսմիթի կողմից [[էլեկտրոն]]ի [[սպին]]ի հայտնագործումը։ 1927 թվականին եկավ ուսման ավարտման և [[դոկտորական դիսերտացիա]]յի գրելու ժամանակը։ Այդ նպատակով Ուլենբեկը ,ի քանի ամիս անցկացրեց [[Կոպենհագեն]]ում, որտեղ ամբողջովին իմացավ, [[Վոլֆգանգ Պաուլի]]ի կողմից տրված, սպինի քվանտամեխանիկական մեկնաբանության մասին, և ծանոթացավ [[Մաքս Բոռն]]ի աշակերտ [[Ռոբերտ Օպենհեյմեր|Ռոբերտ Օպենհայմերի]] հետ։ Նրանք իրար հետ վերադարձան Լեյդեն։ [[իդեալական գազ]]ի նկարագրման համար [[Վիճակագրական մեխանիկա]] թեմայով դիսերտացիայի պաշտպանությունը (նոր [[Քվանտային վիճակագրություն|քվանտային վիճակագրության]] կիրառումը), տեղի ունեցավ Լեյդենում 1927 թվականիի հուլիսի 7-ին (նույն օրը պաշտպանվում էր նաև Գաուդսմիթը)<ref name="Пайс856">''А. Пайс.'' Джордж Юджин Уленбек. С. 385—386.</ref><ref name="Ford10">''G. W. Ford.'' George Eugene Uhlenbeck (1900—1988). P. 10.</ref>։
[[Պատկեր:UhlenbeckKramersGoudsmit.jpg|thumb|250px|Էնն Արբոր, 1928 թվական։ Ձախից աջ՝ Ջորջ Ոլենբեկ,  Հենդրիկ Կրամերս և Սամուել Գաուդսմիթ]]
Ուլենբեկը և Գաուդսմիթը այն ժամանակ արդեն որոշել էին զբաղեցնել [[Էնն Արբոր]]ի [[Միչիգանի համալսարան]]ում [[Օսկար Կլեյն]]ի տեղը։ Դեռ գարնանը Էրենֆեստը համոզեց, Եվրոպայում հարմար թեկնածուներ փնտրող, միստեր Ուոլտեր Կոլբիին այդ տեղի համար միանգամից երկու հոգու վերցնել, «մեկ մեկու հետ շփվելու համար»։ 1927 թվականի օգոստոսի 23-ին, մեկնումից անմիջապես առաջ, Ուլենբեկը ամուսնացավ 
Լեյդենյան համալսարանի քիմիական ֆակուլտետեի ուսանողուհի Էլիզա Օպհորստի (''Else Ophorst'') հետ։ [[Նյու Յորք]]ի նավահանգստում նրանց դիմավորեց Օպենհայմերը և մի քանի օր նրա մոտ հյուընկալվելուց հետո, սեպտեմբերի սկզբին, նրանք գնացքով ժամանեցին Էնն Արբոր (Միչեգան)<ref name="Пайс878">''А. Пайс.'' Джордж Юджин Уленбек. С. 387—388.</ref>։ Չնայած միչեգանայան համալսարանի գավառական կարգավիճակին, այն ժամանակ այդտեղ էին հավաքվել մի խումբ տաղանդավոր երիտասարդ տեսբաններ՝ Նոր ժամանած Ուլենբեկի և Գաուդսմիթի, այստեղ աշխատում էին նաև [[Առնոլդ Վիլհելմ Զոմմերֆելդ]]ի աշակերտ  [[Օտտո Լապորտ]]ը, և Կլեյնի աշակերտ [[Դեվիդ Մատիաս Դենիսոն]]ը<ref name="Ford12">''G. W. Ford.'' George Eugene Uhlenbeck (1900—1988). P. 12.</ref>։ Շուտով համալսարանի կյանքի ամենակարևոր իրադարձությունը դարձավ ամենամյա ամառային դպրոցները՝ Ուլենբեկի և Գաուդսմիթի կապերի շնորհիվ Միչեգան դասախոսություններով գալիս էին շատ առաջավոր ֆիզիկոսներ (Էրենֆեստը, Կրամեսը, Ֆերմին, Պաուլին, Զոմերֆելդը, Դիրակը և այլք)<ref name="Пайс923">''А. Пайс.'' Джордж Юджин Уленбек. С. 392—393.</ref>։ Բացի դրանից, Ուլենբեկը էրենֆեստյան ոգով սեմինար կազմակերպեց ուսանողների համար<ref name="Ford12" />։

Էրենֆեստի [[ինքնասպանություն]]ից հետո, Լեյդենում նրա տեղը զբաղեցրեց [[Հենդրիկ Անտոն Կրամերս]]ը, իսկ վերջինիս պաշտոնը [[Ուտրեխտի համալսարան]]ում առաջարկվեց Ուլենբեկին։ 1935 թվականին, ոչ մեծ ցանկություն ցուցաբերելով դրա նկատմամաբ, այնուամենայնիվ նա վերադարձավ Հոլանդիա<ref name="Пайс95">''А. Пайс.'' Джордж Юджин Уленбек. С. 395.</ref>։ 1938 թվականին նա նորից այցելեց Ամերիկա, որտեղ աշնանային սեմեստրի ընթացքում, հրավիրված պրոֆեսորի կարգավիճակով, դասախոսություն կարդաց [[Կոլումբիայի համալսարան]]ում և որտեղ նորից Ֆերմիի հետ, ումից իմացավ միջուկի բաժանման գաղտնիքի մասին<ref name="Пайс97">''А. Пайс.'' Джордж Юджин Уленбек. С. 397.</ref>։ Շուտով Ուլենբեկը վերջնական որոշում կայացրեց գնալ օվկիանոսից այն կողմ։

=== Վերջնական տեղափոխում Ամերիկա։ Վերջին տարիները ===
1939 թվականի օգոստոսին, [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ]]ից անմիջապես առաջ, Ուլենբեկը թողեց Եվրոպան։ Նա կրկին աշխատում էր [[Միչիգանի համալսարան|Միչեգանի համալսարանում]]։ 1942 թվականին ծնվեց նրա տղան՝ Օլկե Կորնելիս, որը հետագայում դարձավ հայտնի [[Բիոքիմիա|բիոքիմիկ]], [[ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիա]]յի անդամ<ref name="Пайс878" />։ 1943-1945 թվականներին, պատերազմի ժամանակ, Ուլենբեկը ժամանակավոր միացավ [[Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ]]ի ռադիացիոն լաբորատորիային, որտեղ զբաղվում էր [[ռադիոհաղորդափող]]ների և [[ռադար]]ների մշակման տեխնիկայի տեսությամբ։ Նրա ղեկավարությամբ աշխատում էին մաթեմատիկ Մարկ Կացը, որը նրա մոտ ընկերն էր, և որի հետ հետագայում նրանք շատ էին համագործակցում, և Յուլիան Շվինգերի հետ, որը [[Չիկագո]]յում հրաժարվել էր աշխատել ատոմային պրոբլեմներով։ 1945 թվականի աշնանը Ուլենբեկը վերադարձավ Էնն Արբոր<ref name="Пайс980">''А. Пайс.'' Джордж Юджин Уленбек. С. 398—400.</ref>։ 1952 թվականին նա ամերիկյան քաղաքացիություն ստացավ, իսկ երկու տարի անց նշանակվեց հենրի Կարխարտի անվան ֆիզիկայի պրոֆեսորի պատվավոր կոչմանը (''Henry Carhart Professor of Physics'')<ref name="Ford16">''G. W. Ford.'' George Eugene Uhlenbeck (1900—1988). P. 16.</ref>:

հետագա տարիներին Ուլենբեկը պարբերաբար (1948/49 և 1958/59 թվականներ)աշխատում էր [[Պրիստոնի (Նյու Ջերսի)|Պրիստոնի]] [[Հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտ]]ում, [[Բրուկհեյվենյան ազգային լաբորատորիա]]յում (1959)։ Նա 1959 թվականին ընտվել է [[Ամերիկյան ֆիզիկոսների ընկերություն|Ամերիկյան ֆիզիկոսների ընկերության]] պրեզիդենտ<ref name="Пайс001">''А. Пайс.'' Джордж Юджин Уленбек. С. 400—401.</ref>։ 1960 թվականին Ուլենբեկը տեղափոխվել է Ռոկֆելերյան համալսարանի պրոֆեսորի պաշտոնին և այնտեղ միացել է իր հին ընկերոջը՝ Մարկ Կացին<ref name="Ford18">''G. W. Ford.'' George Eugene Uhlenbeck (1900—1988). P. 18.</ref>։ 1971 թվականին նա ստացել է պատվավոր կոչում և անցել է թոշակի, սակայն չի դադարել ակտիվորեն աշխատել և մասնակցել կարևոր պրոբլեմների քննարկման և լուծման մեջ։ 1984 թվականին Ուլենբեկը [[ինսուլտ]] է ունեցել, որից հետո արդեն չի կարողացել զբաղվել գիտությամբ։ Հաջորդ տարի Օլկեն՝ ով [[Ուրբան-Շամպեյն]]ի [[Իպլինոյան համալսարան]]ի միկրոբիոլոգիայի պրոֆեսոր էր արդեն, տարավ Ուլենբեկին իր մոտ՝ [[Ուրբան(Իլինոյս)|Ուրբան]]։ 1986 թվականին Օլկեն պաշտոն ստացավ [[Կոլորադոյի համալսարան]]ում, և ընտանիքը տեղափոխվեց [[Բոուլդեր (Կոլորադո)|Բոուլդեր]]։ Այստեղ և Ուլենբեկը մահացավ ինսուլտի հերթական հարվածից հետո<ref name="Пайс023">''А. Пайс.'' Джордж Юджин Уленбек. С. 402—403.</ref>։

== Գիտական գործունեություն ==
=== Էլեկտրոնի սպինի հայտնագործում ===
[[Պատկեր:Leiden Kamerlingh-Onnes Lab.jpg|thumb|left|300px|Լեյդեն, 1926 թվական: [[Հեյկե Կամերլինգ-Օնես]]ի և Պաուլ Էրենֆեստի աշխատակիցները: Ձախից ծայրինը՝ Ջորջ Ուլենբեկն է]]
1925 թվականին Ուլենբեկը Սեմ Գաուդսմիթի հետ մեկտեղ, ֆիզիկայի մեջ մտցրեց սպինի կոնցեպցիան՝ սպեկտրոսկոպիկ վերլուծության հիման վրա նրանք առաջարկեցին էլեկտրոնը դիտարկել ինչպես սեփական <math>(1/2) \hbar</math>-ի հավասար [[մեխանիկական մոմենտ]] և [[Բորի մագնետոն]]ին հավասար մագնիսական մոմենտ ունեցող «պտտվող հոլ»։ Համանման մտքեր ունեյին նաև այլ ֆիզիկոսներ, սակայն դրանք բավարար ճշգրտությամբ հաշվարկված չէին։ Այնպես որ, դեռևս 1921 թվականին [[Արթուր Կոմպտոն|Արթուր Կոմտոնը]], փորձելով բացատրել նյութի մագնիսական հատկությունները, էլեկտրոնի մասին ինչպես «մագնիսական [[գիրոսկոպ]]ի» միտքը արտահայտեց։ Ավելի ուշ Վոլֆգանգ Պաուլին իր [[Պաուլիի արգելման սկզբունք]]ի վերաբերյալ հանրահայտ աշխատությունում, ստիպված էր էլեկտրոնին «դասականորեն չնկարագրվող երկվություն» վերագրել։ 1925 թվականի սկզբին [[Ռալֆ Կրոնիգ]]ը ենթադրեց, որ այդ երկվությունը կարելի է բացատրել առանցքի շուրջը էլեկտրոնի պտտմամաբ, սակայն շուտով հանդիպեց լուրջ դժվարությունների (համաձայն հաշվարկների, էլեկտրոնի մակերևույթին արագությունը չպետք է գերազանցի [[Լույսի արագություն|լույսի արագությանը]])։ Բացի դրանից, այս հիպոթեզը բացասական ռեակցիայի արժանացավ Պաուլիի, [[Հենդրիկ Անտոն Կրամերս]]ի և [[Վերներ Կարլ Հայզենբերգ]]ի կողմից, և Կրոնիգը որոշեց չհատարակել այն<ref name="Джем491">{{Ռուսերեն գիրք |автор=[[Джеммер, Макс|М. Джеммер]]. |заглавие=Эволюция понятий квантовой механики |год=1985 |место=М. |издательство=Наука |страницы=149—151}}</ref>։
Հավանաբար, այս երկվությունը (էլեկտրոնի չորրորդ [[Ազատության աստիճաններ|ազատության աստիճանն]] է, կամ [[քվանտային թիվ]]ը) Ուլենբեկի և Գաուդսմիթի աշխատության ելքային կետն էր, և նրանք նույնպես որոշեցին դա կապել իր առանցքի շուրջը էլեկտրոնի պտտույտով։ Նրանք ուսումնասիրեցին Մաքս Աբրահամի լիցքավորված գնդի պտույտի վերաբերյալ հին աշխատանքները, բայց շուտով հանդիպեցին նույն դժվարություններին, ինչ որ Կրոնիգը։ Այնուամենայնիվ, նրանք իրենց հիպոթեզի մասին հայտնեցին Էրենֆեստին, որը նրան դուր չեկավ։ Նա առաջարկեց իր աշակերտներին մի փոքրիկ հոդված գրել ''Die Naturwissenschaften'' ամսագրի համար և այն ցույց տալ [[Հենդրիկ Անտոն Լորենց]]ին։ Լորենցը կատարել էր մի շարք հաշվարկներ էլեկտրոնի պտտման էլեկտրամագնիսական հատկությունների վերաբերյալ և ցույց էր տվել այդ հիպոթեզի հետ կապված դուրսբերումների անհեթեթույունները<ref name="Пайс779">''А. Пайс.'' Джордж Юджин Уленбек. С. 377—379.</ref>։ Ոլենբեկը և Գաուդսմիթը որոշեցին չհրատարակել իրենց հոդվածը, սակայն  ուշ էր՝ Էրենֆեստը արդեն ուղարկել էր տպագրման։ Այդ առիթով նա նշում էր՝ 
 
{{քաղվածք|Դուք երկուսդ էլ բավականին երիտասարդ եք, որպեսզի ձեզ թույլ տաք նույն հիմարությունը!<ref name="Джем523">''М. Джеммер.'' Эволюция понятий квантовой механики. С. 152—153.</ref>
{{oq|de|Sie sind beide jung genug um sich eine Dummheit leisten zu konnen!}}|}}

Ուլենբեկի և Գաուդսմիթի վերջին հոդվածները գիտական շրջաններում բուռն քննարկումներ առաջացրին։ Առաջարկված դժվարությունների հետ մեկտեղ, որոնց բերում էր էլեկտրոնի պտտման ենթադրությունը, մնում էր չլուծված ջրածնային գերնուրբ թաղանթի արտահայտության ժամանակ առաջացող, 2 ավելորդ բազմապատկչի պրոբլեմը։ Դրա համար սպինի վերաբերյալ կարծիքները սկզբում շատ թերահավատ էին։ Նիլս Բորի կարծիքը եղավ վճռական, ով ոգևորվածությամբ ընդունեց ատոմի նոր նկարագրությունը բացահայտող հիպոթեզը։ Վերջնականորեն սպինի գոյության ճշմարտացիության գաղափարը պարզ էր 1926 թվականի գարնանը, երբ [[Լյուելեն Թոմաս]]ի կատարած [[սպին-ուղեծրային փոխազդեցություն|սպին-ուղեծրային փոխազդեցության]] հաշվարկները, [[Յակով Իլյիչ Ֆրենկել]]ին, ռեյլատիվիստիկ էֆեկտերը հաշվի առնելով (այսպես կոչված [[Թոմասի պրեցեսիա]]), թույլ տվեցին բացատրել [[սպեկտրների նուրբ կառուցվածք]]ը (այդ թվում ազատվելով ավելորդ բազմապատկչից) և [[Զեեմանի էֆեկտ|Զեեմանի անոմալ էֆեկտը]]<ref name="Джем545">''М. Джеммер.'' Эволюция понятий квантовой механики. С. 154—155.</ref>։

Սպինի գաղափարը բառացիորեն լողում էր օդում՝ բացի արդեն հիշատակված գիտնականներից, նույնպիսի մտքեր էին արտահայտում նաև [[Հարոլդ Յուրի]]ն (էլեկտրոնի համար), [[Շատենդրանաթ Բոզե]] (ֆոտոնի համար) և նույն Պաուլին (ատոմի միջուկի համար)։ Այդ պատճառով, սպինի հայտնագործման հարցում, միանշանակորեն որոշել ում պետք է տրվի հեղինակային իրավունքը հնարավոր չէ։ Հավանաբար հենց սա էլ դարձավ այն բանի պատճառը, որ Նոբելյան մրցանակ սպինի հայտնագործման համար, ոչ ոքի էլ չտրվեց<ref name="Пайс823">''А. Пайс.'' Джордж Юджин Уленбек. С. 382—383.</ref>։

=== Վիճակագրական մեխանիկա ===
[[Վիճակագրական մեխանիկա]]յի հարցերը, Էրենֆեստի աշակերտ Ուլենբեկի համար, մեծ հետաքրքրություն էին ներկայացնում։ Առաջին անգամ նա անդրադարձել է դրան իդեալական գազի վերաբերյալ իր [[Ֆերմի-Դիրակի վիճակագրություն|Ֆերմի-Դիրակի]] և [[Բոզե-Այնշտայնի վիճակագրություն|Բոզե-Այնշթայնի վիճակագրության]] հիման վրա դիսերտացիայում ։ Դա հանգեցրել է [[Բոզե-Այնշտայնի կոնդենսատ|Բոզե-Այնշթայնի կոնդենսացիայի]] պրոբլեմին՝ նա բանավեճի մեջ է մտնում [[Արնշթայն|Այնշթայնի]] հետ, պնդելով, որ այդ պրոցեսի ճշգրիտ նկարագրման դեպքում չեն ծագում ոչ մի տեսակի [[սինգուլյարություն]]ներ կամ [[ֆունկցիայի խզում]]ներ։ Հետագայում 1937 թվականին, միտք արտահայտվեց, որ կտրուկ [[փուլային անցում]] կարող է տեղի ունենալ միայն թերմոդինամիկական սահմանի վրա, երբ նյութի մասնիկների թիվը ձգտում է [[Անվերջություն (մաթեմատիկա)|անվերջության]]<ref name="Пайс90">''А. Пайс.'' Джордж Юджин Уленбек. С. 390.</ref>։ Այդ մտքի վրա հենվելով, նա (իր աշակերտ [[Բորիս Կան]]ի հետ) ձևակերպեց գազում խտացման անցման չափանիշի գոյությունը<ref name="Ford145">''G. W. Ford.'' George Eugene Uhlenbeck (1900—1988). P. 14—15.</ref>։ Խտացման պրոբլեմը, որը մնացել էր Ուլենբեկի ուշադրության կենտրոնում իր կյանքի մնացած ժամանակահատվածում, հանգեցրել է [[Գծային սյունակների տեսություն|գծային սյունակների]] մաթեմատիկայի<ref name="Ford167">''G. W. Ford.'' George Eugene Uhlenbeck (1900—1988). P. 16—17.</ref>, ձգողության աստիճանացույցով և կոշտ միջուկով համասեռ գազի խտացման մանրամասն ուսումնասիրմանը<ref name="Ford18" />, [[Վան-դեր-Վաալսի հավասարում|Վան-դեր-Վաալսի վիճակի հավասարման]], ինչպես նաև, հելիումի [[Գերհոսունություն|գերհոսունության]] տեսության մի քանի աշխատանքների ուսումնասիրմանը<ref name="Пайс91">''А. Пайс.'' Джордж Юджин Уленбек. С. 391.</ref>։ Ուլենբեկը մեծ ներդրում ունի [[Բրոունյան շարժում|Բրոունյան շարժման]] տեսության մեջ՝ Գաուդսմիթի հետ համատեղ դիտարկել է բրոունյան պտտական շարժումը, իսկ 1930 թվականին իր դասական աշխատանքում [[Լեոնարդ Օրնշտեյն]]ի հետ հաշվեց բրոունյան մասնիկի իներցիան, այսպես կոչված [[Օրնշտեյն-Ուլենբեկի պրոցես]]ը<ref name="Ford13">''G. W. Ford.'' George Eugene Uhlenbeck (1900—1988). P. 13.</ref>։ Բացի դրանից, Ուլիգի (''E. Uehling'') հետ համատեղ նա դուրս է բերել քվանտային գազի կինետիկական հավասարումը, ստացել է [[երկրորդ և երրորդ վիրիալային գործակիցներ]]ի համար արտահայտությունները, հավասարակշռության մոտեցման հարցերն է ուսումնասիրել, գրել է մի շարք աշխատանքներ դասական վիճակագրական և կինետիկ տեսության ֆիզիկայի վերաբերյալ։ Ուլենբեկը ակտիվորեն օգտագործել է վիճակագրական մեթոդներ և [[միջուկային ֆիզիկա]]յի այլ բաժիններում, [[տիեզերական ճառագայթներ]]ի տեսությունում, [[հարվածային ալիքներ]]ի տեսությունում, [[ձայն]]ի [[Դիսպերսիա (այլ կիրառումներ)|դիսպերսիայում]], գիտական գործունեության մեջ է մտցրել «[[թերմոդինամիկայի զրոյական սկզբունք]]» գաղափարը<ref name="Пайс91" />։

=== Միջուկային ֆիզիկա և այլ կարևոր աշխատանքներ ===
[[Էնրիկո Ֆերմի]]ի [[Բետա-տրոհում|բետա-տրոհման]] տեսության առաջին կիրառողներից մեկը Ուլենբեկն էր, ով դիտարկեց նաև պրոտոնի և նեյտրոնի սպոնտան տրոհման հնարավորությունը։ 1935 թվականին իր աշակերտ [[Էմիլ Կոնոպինսկի|Էմիլ Կոնոպինսկու]] հետ համատեղ նա ձևափոխեց Ֆերմիի տեսությունը, հասնելով փորձարարական տվյալներով լավագույն համապատասխանության (հետագայում այդ ձևափոխությունները մերժվեցին)<ref name="Пайс945">''А. Пайс.'' Джордж Юджин Уленбек. С. 394—395.</ref>։ Հաջորդ տարի նա միավորեց այդ տեսությունը պոզիտրոնային տրոհման դեպքի համար (անկախ [[Ջերալդ Վիկ]]ի), հաշվեց [[Գամմա ճառագայթներ|գամմա-ճառագայթման]] [[զույգերի առաջացում]]ով ներքին կոնվերսիայի գործակիցը, հաշվարկեց ներքին [[Արգելակման ճառագայթում|արգելակման ճառագայթման]] սպեկտրները<ref>{{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://www.edu.delfa.net/Interest/biography/u/uhlenbeck.htm |заглавие=Джордж Юджин Уленбек |год=1983 |автор издания=[[Храмов, Юрий Алексеевич|Ю.А. Храмов]]. |место=М. |издание=Физики: Биографический справочник |издательство=Наука |страницы=268 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070427183442/http://www.edu.delfa.net/Interest/biography/u/uhlenbeck.htm |archivedate=2007-04-27}}</ref>։ 1941 թվականին Ուլենբեկը հետ վերադարձավ Ֆերմիի տեսությանը և Կոնոպինսկու հետ համատեղ աշխատանքում տվեց թույատրված և անթույատրելի անցումների դասակարգումները։ 1950 թվականին նա ենթադրեց բետա-գամմա  և կասկադային միջուկային պրոցեսներում ուղղորդված համահարաբերակցությունը։ Այս երևույթների գոյությունը այդ ժամանակ կասկածի տակ էր, սակայն շուտով բոլոր փորձարարները հայտնաբերեցին նրանց<ref name="Пайс945" />։ Այժմ այդ կորրելյացիաները օգտագործում են [[անկյունային մոմոենտներ]]ի և [[Զույգություն (ֆիզիկա)|զույգության]] միջուկային վիճակների դասակարգման համար<ref name="Ford167" />։

1932 թվականին համատեղ [[Դեվիդ Մատիաս Դեննիսոն]]ի հետ միասին Ուլենբեկը դիտարկեց [[Քվազիդասական մոտեցում|քվազիդասական մոտեցման]] կրկնակի մինիմումի քվանտոմեխանիկական խնդիրը։ Դա թույլ տվեց նրանց հաշվել [[ամիակ]]ի մոլեկուլի այսպես կոչված [[տատանողական սպեկտր]]ի գծերի [[Ինվերսիոն ցրում|ինվերսիոն ցրման]], որը շուտով փորձնականորեն հայտնաբերվեց [[ՆԻլ Ուիլյամս]]ի և [[Կլոդ Էդվին]]ի կողմից, նրանց կողմից մշակված [[մեգատրոն]]ի օգնությամբ<ref name="Ford13" />։ 1930-ակաների վերջում Ուլենբեկը մասնակցեց տիեզերական ճառագայթների տեսության մշակմանը ([[Ուիլիս Յուջին Լեմբ]]ի և այլոց հետ)<ref name="Ford145" />։ 1940-ակաների վերջում և 1950-ակնների սկզբում Աբրահամ Պայմսի հետ նա ձեռնարկեց ազատվել [[Քվանտային էլեկտրադինամիկա|քվանտային էլեկտրոդինամիկայի]] տարաձայնություններից էլեկտրամագնիսական դաշտի հավասաարումների դասակարգման միջոցով,  այդպիսով տեսության մեջ ներդնելով ոչ լոկալ [[Ազդեցություն (ֆիզիկական մեծություն)|ազդեցությունը]]։ Չնայած նրանց չհաջողվեց հասնել իրենց նպատակին, սակայն հետազոտության ընթացքում մշակվեցին նոր մաթեմատիկական մեթոդներ, ինչպես նաև ցույց տրվեց, ինչի կաչող են հանգեցնել այս կամ այն փոփոխությունները, որոնք դրված են տեսության հիմքում<ref name="Пайс001" />։

== Անձի և գործունեության գնահատականներ ==
Գնահատելով Ուլենբեկի անձը` [[Աբրահամ Պայս]]ը գրել է՝ 
{{քաղվածք|Այն տարիներին [1940-ականների վերջ] ծնվեց մեր խոր ընկերությունը Ջորջի հետ։ Այն շարունակվեց մինչ մահ։ Ես ամենալավն էի հասկանում նրան, մանավանդ նրա բնավորության այն գիծը, որը ես կոչում եմ մաքրություն։ Ինչպես մի անգամ այդ մասին ասաց [[Հենդրիկ Անտոն Կրամերս]]ը, Ջորջը «միանգամյա ծնունդ էր»<ref name="Пайс001" />|}}

Ուլենբեկի բնավորության այդ առանձնահատկությունը արտահայտվում էր նրա գիտական և դասախոսական աշխատանքում։ Ուլենբեկի աշակերտ պրոֆեսոր Կոենի (''E. G. D. Cohen'') խոսքերով՝ 
{{քաղվածք|Ուլենբեկի բոլոր հոդվածները կարճ են և աչքի են ընկնում իրենց լակոնիկությամբ, ճշգրտությամբ և պարզությամբ, դրանք հիանալիորեն հղկված են վիճակագրական ֆիզիկայում պրոբլեմի ընկալման ավելի խորը ըմբռնման նպատակով։ Նրանք չեն պարունակում երկար ձևական դուրսբերումներ, և համարյա բոլորը կապված են կոնկրետ պրոբլեմներով... դրանք դասական ազնվականության, մաթեմատիկական մաքրության և պարզության օրինակներ են...Նա զգում էր, որ ինչ-որ օրիգինալ բան՝ օրինակ էլեկտրոնի սպինը, արվում է մեկ անգամ, իսկ մնացած ժամանակը ծախսվում է դրա հիմքերի պարզեցման վրա<ref>{{Cite web |author=J. J. O'Connor, E. F. Robertson. |title=George Eugene Uhlenbeck |url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Uhlenbeck.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/65164xofQ?url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Uhlenbeck.html |archivedate=2012 թ․ հունվարի 28 |accessdate=2010 թ․ ապրիլի 18 |work=MacTutor History of Mathematics archive |publisher=University of St Andrews |lang=en}}</ref>։ {{oq|en|Uhlenbeck's papers are all relatively short and stand out by their conciseness, precision, and clarity, finely honed to a deeper understanding of a basic problem in statistical physics. They do not contain long formal derivations and are almost all geared to concrete problems. ... they were of a classic nobility, mathematical purity and clarity ... He felt that something really original one did only once - like the electron-spin--the rest of one's time one spent on clarifying the basics.}}|}}

Ուլենբեկի շատ ժամանակակիցներ նշում էին նրա մանկավարժական տաղանդի մասին։ Նրա նախկին աշխատակից Ջորջ Ֆորդը այսպես է բնութագրել Ուլենբեկի բնավորության այս գիծը՝ 
{{քաղվածք|Նա իր առարկայի խորը իմացությամբ և նյութի մատուցման սիստեմատիկ վարքագծով հիանալի դասախոս և մեկնաբան էր, համեմված նուրբ հումորով<ref name="Ford3">''G. W. Ford.'' George Eugene Uhlenbeck (1900—1988). P. 3.</ref>։ {{oq|en|He was a superb lecturer and expositor, with a deep grasp of his subject and an orderly delivery of great clarity, spiced with subtle humor.}}|}}

Ինչպես իր գիտական գործունեության մեջ, այնպես էլ ուսանողների հետ աշխատանքում դրսևորվում էր այն դասական ավանդույթը, որի հետևորդը Ուլենբեկն էր։ Պայսը, ինչպես և նրա ուրիշ աշակերտները, իրենց անձնական օրինակով առնչվում էին դրան՝
{{քաղվածք|Շատ տարիներ անց ես պատմեցի Ուլենբեկին այն մասին` ինչպես ծանր է եղել ինձ համար այն առաջին օրը, որը անցել է նրա հետ զրուցելով։ Ուլենբեկը ժպիտով պատասխանում էր, որ ինքը նույնպես անցել է դրա միջով, երբ առաջին անգամ հանդիպել է [[Պաուլ Էրենֆեստ]]ի հետ։ Իսկ Էրենֆեստը, իր հերթին, նույն դասը ստացել է  մեծապատիվ [[Լյուդվիգ Բոլցման]]ից Վիենայում։ Այս ավանդույթը մեծ հին ոճի ուսուցման մի մասն է կազմում, որը ուղղված է մի քանի ուսանողների ուսացմանը... Ընդ որում, ես մտածում եմ, ուսուցման հին դպրոցը դադարել է գոյություն ունենալուց, քանի որ այժմ բարձրագույն կրթություն ստացող ուսանողների թիվը համեմատաբար ավելի շատ է<ref name="Пайс97" />։|}}

== Մրցանակներ ==
* [[Գիբբսովյան դասախոսություն]] (1950)
* Լեյդենյան համալսարանի Լորենցի պրոֆեսոր (1955)
* [[Ֆիզիկայի ուսուցիչների ամերիկյան ասոցիացիա]]յի [[Էրստեդի շքանշան]]<ref>[http://www.aapt.org/Programs/awards/oersted.cfm Oersted Medal]{{ref-en}}</ref> (1956)
* [[Մաքս Պլանկի անվան շքանշան]] (1964)
* Ամստերդամի համալսարանի Վան-դեր-Վաալսի պրոֆեսոր (1964)
* [[Լորենցի շքանշան]] (1970)
* [[ԱՄՆ-ի գիտության ազգային շքանշան]] (1976)<ref>[http://www.nsf.gov/od/nms/recip_details.cfm?recip_id=365 The President’s National Medal of Science: Recipient Details. George E. Uhlenbeck.] {{ref-en}}</ref>
* [[Օրանժ-Նասաուի շքանշան]] (1977)
* [[Վոլֆի մրցանակ]] (1979)

== Հրատարակություններ ==
=== Գրքեր ===
* {{Ռուսերեն գիրք |заглавие=Threshold Signals |ответственный=Eds. J. L. Lawson, G. E. Uhlenbeck |год=1950 |место=New York |издательство=McGraw-Hill}}
* {{Ռուսերեն գիրք |автор=G. E. Uhlenbeck, G. W. Ford. |заглавие=Studies in Statistical Mechanics |ответственный=Eds. J. de Boer, G. E. Uhlenbeck |год=1962 |часть=The theory of linear graphs with applications to the thory of the virial development of the properties of gases |место=Amsterdam |издательство=North-Holland |том=1 |pages=123-346}}
* {{Ռուսերեն գիրք |автор=G. E. Uhlenbeck, G. W. Ford. |заглавие=Lectures in Statistical Mechanics |год=1963 |место=Providence |издательство=American Mathematical Society}} Русскоязычное издание: {{Ռուսերեն գիրք |автор=Дж. Уленбек, Дж. Форд. |заглавие=Лекции по статистической механике |год=1965 |место=М. |издательство=Мир}}

=== Հիմնական հոդվածներ ===
* {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://www.nature.com/nature/journal/v117/n2938/abs/117264a0.html |автор=G. E. Uhlenbeck, [[Гаудсмит, Сэмюэл Абрахам|S. Goudsmit]]. |заглавие=Spinning Electrons and the Structure of Spectra |год=1926 |издание=[[Nature]] |pages=264—265 |volume=117}}
* {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://prola.aps.org/abstract/PR/v36/i5/p823_1 |автор=G. E. Uhlenbeck, L. S. Ornstein. |заглавие=On the Theory of the Brownian Motion |год=1930 |издание=[[Physical Review]] |номер=5 |pages=823—841 |volume=36}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}
* {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://prola.aps.org/abstract/PR/v37/i11/p1380_1 |автор=O. Laporte, G. E. Uhlenbeck. |заглавие=Application of Spinor Analysis to the Maxwell and Dirac Equations |год=1931 |издание=[[Physical Review]] |номер=11 |pages=1380—1397 |volume=37}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}
* {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://prola.aps.org/abstract/PR/v41/i3/p313_1 |автор=D. M. Dennison, G. E. Uhlenbeck. |заглавие=The Two-Minima Problem and the Ammonia Molecule |год=1932 |издание=[[Physical Review]] |номер=3 |pages=313—321 |volume=41}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}
* {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://prola.aps.org/abstract/PR/v43/i7/p552_1 |автор=E. A. Uehling, G. E. Uhlenbeck. |заглавие=Transport Phenomena in Einstein-Bose and Fermi-Dirac Gases. I |год=1933 |издание=[[Physical Review]] |номер=7 |pages=552—561 |volume=43}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}
* {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://prola.aps.org/abstract/PR/v48/i1/p7_1 |автор=E. J. Konopinski, G. E. Uhlenbeck. |заглавие=On the Fermi Theory of β-Radioactivity |год=1935 |издание=[[Physical Review]] |номер=1 |pages=7—12 |volume=48}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}
* {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://prola.aps.org/abstract/PR/v48/i3/p211_1 |автор=M. E. Rose, G. E. Uhlenbeck. |заглавие=The Formation of Electron-Positron Pairs by Internal Conversion of γ-Radiation |год=1935 |издание=[[Physical Review]] |номер=3 |pages=211—223 |volume=48}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}
* {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://prola.aps.org/abstract/PR/v60/i4/p308_1 |автор=E. J. Konopinski, G. E. Uhlenbeck. |заглавие=On the Fermi Theory of β-Radioactivity. II. The "Forbidden" Spectra |год=1941 |издание=[[Physical Review]] |номер=4 |pages=308—320 |volume=60}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}
* {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://rmp.aps.org/abstract/RMP/v17/i2-3/p323_1 |автор=M. C. Wang, G. E. Uhlenbeck. |заглавие=On the Theory of the Brownian Motion. II |год=1945 |издание=[[Reviews of Modern Physics]] |номер=2—3 |pages=323—342 |volume=17}}
* {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://prola.aps.org/abstract/PR/v79/i1/p145_1 |автор=[[Пайс, Абрахам|A. Pais]], G. E. Uhlenbeck. |заглавие=On Field Theories with Non-Localized Action |год=1950 |издание=[[Physical Review]] |номер=1 |pages=145—165 |volume=79}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}
* {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://prola.aps.org/abstract/PR/v79/i2/p323_1 |автор=D. L. Falkoff, G. E. Uhlenbeck. |заглавие=On the Directional Correlation of Successive Nuclear Radiations |год=1950 |издание=[[Physical Review]] |номер=2 |pages=323—333 |volume=79}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}
* {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://jmp.aip.org/jmapaq/v4/i2/p216_s1?bypassSSO=1 |автор=M. Kac, G. E. Uhlenbeck, P. C. Hemmer. |заглавие=On the van der Waals Theory of the Vapor‐Liquid Equilibrium. I. Discussion of a One‐Dimensional Model |год=1963 |издание=[[Journal of Mathematical Physics]] |номер=2 |pages=216—228 |volume=4}}

=== Որոշ հոդվածներ ռուսաց լեզվով ===
* {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://ufn.ru/ru/articles/1957/7/e/ |автор=Г. Е. Юленбек. |заглавие=Воспоминания о профессоре П. Эренфесте. |год=1957 |издание=[[УФН]] |том=62 |выпуск=7 |страницы=367—370}}
* {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://ufn.ru/ru/articles/1971/2/c/ |автор=Г. Уленбек. |заглавие=Фундаментальные проблемы статистической механики. |год=1971 |издание=[[УФН]] |том=103 |выпуск=2}}

== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ|2}}

== Գրականություն ==
* {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://ufn.ru/ru/articles/1967/9/f/ |автор=[[Гаудсмит, Сэмюэл Абрахам|С. Гаудсмит]]. |заглавие=Открытие спина электрона (из истории физики) |год=1967 |издание=[[УФН]] |том=93 |выпуск=9 |страницы=151—158}}
* {{Книга:Храмов Ю. А.:Физики|часть = Уленбек  Джордж Юджин (Uhlenbeck George Eugene)|с =268|ссылка часть = 1297}}
* {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://dx.doi.org/10.1119/1.16504 |автор=E. G. D. Cohen. |заглавие=George E. Uhlenbeck and statistical mechanics |год=1990 |издание=American Journal of Physics |номер=7 |pages=619—625 |volume=58}}
* {{Ռուսերեն գիրք |ссылка=http://www.edu.delfa.net/Interest/biblio/Pajs_Genii%20nauki.djvu |автор=[[Пайс, Абрахам|А. Пайс]]. |заглавие=Гении науки |год=2002 |часть=Джордж Юджин Уленбек |место=М. |издательство=ИКИ |страницы=363-408 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118225832/http://www.edu.delfa.net/Interest/biblio/Pajs_Genii%20nauki.djvu |archive-date=2012-01-18}}
* {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://books.nap.edu/html/biomems/guhlenbeck.pdf |автор=G. W. Ford. |заглавие=George Eugene Uhlenbeck (1900-1988) |год=2009 |издание=Biographical Memoirs of National Academy of Sciences |pages=1—22}}

== Արտաքին հղումներ ==
* {{Cite web |author=J. J. O'Connor, E. F. Robertson. |title=George Eugene Uhlenbeck |url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Uhlenbeck.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/65164xofQ?url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Uhlenbeck.html |archivedate=2012 թ․ հունվարի 28 |accessdate=2010 թ․ ապրիլի 18 |work=MacTutor History of Mathematics archive |publisher=University of St Andrews |lang=en}}
* {{Cite web |author=K. van Berkel. |title=UHLENBECK, George Eugène (1900-1988) |url=http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn6/uhlenbeck |accessdate=2010 թ․ ապրիլի 18 |work=Biografisch Woordenboek van Nederland |lang=nl}}
* {{Cite web |title=George Eugene Uhlenbeck |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/612745/George-Eugene-Uhlenbeck |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/65166BX0e?url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/612745/George-Eugene-Uhlenbeck |archivedate=2012 թ․ հունվարի 28 |accessdate=2010 թ․ ապրիլի 18 |work=[[Энциклопедия Британника|Encyclopædia Britannica]] |lang=en}}
* {{Cite web |title=Джордж Юджин Уленбек |url=http://bse.sci-lib.com/article113932.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/651671vYV?url=http://bse.sci-lib.com/article113932.html |archivedate=2012 թ․ հունվարի 28 |accessdate=2010 թ․ ապրիլի 18 |work=БСЭ}}
* {{Cite web |author=S. A. Goudsmit. |title=The discovery of the electron spin |url=http://www.lorentz.leidenuniv.nl/history/spin/goudsmit.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/65164Kq5O?url=http://www.lorentz.leidenuniv.nl/history/spin/goudsmit.html |archivedate=2012 թ․ հունվարի 28 |accessdate=2010 թ․ ապրիլի 18 |publisher=Instituut-Lorentz for theoretical physics |lang=en}}
{{Արտաքին հղումներ}}

{{DEFAULTSORT:Ուլենբեկ, Ջորջ Յուջին}}
[[Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ]]
[[Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ]]
[[Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ]]
[[Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ]]
[[Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ]]
[[Կատեգորիա:Լեյդենի համալսարանի շրջանավարտներ]]
[[Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ]]
[[Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ]]
[[Կատեգորիա:Հավանականությունների տեսության մասնագետներ]]
[[Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆիզիկոսներ]]
[[Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ]]
[[Կատեգորիա:Տեսական ֆիզիկոսներ]]
[[Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով]]