Դիտել Ֆիզիկական մեծությունների նշանակումների ցանկ էջի վիքիկոդը

[[Պատկեր:E equals m plus c square at Taipei101.jpg|աջից|մինի|267x267փքս|Այնշթայնի բանաձևը Թեյբեյի երկնաքերի վրա]]
'''Ֆիզիկական մեծությունների նշանակման ցանկ,''' դպրոցական և համալսարանական ֆիզիկայում մեծությունների պայմանական նշանակումների ցանկ'''։''' Ներառված են նաև մաթեմատիկական ընդհանուր հասկացություններ, որպեսզի հնարավոր դարձնեն ֆիզիկական բանաձևերի ձևակերպումը։

Ֆիզիկական մեծությունները նշանակելու համար օգտվում են [[լատիներեն]]ից և [[հունարեն]]ից, ինչպես նաև հատուկ սիմվոլներից։ Քանի որ [[ֆիզիկական մեծություն]]ները քանակապես ավելին են քան այբուբենների տառերի քանակը, նույն տառը կարող է օգտագործվել տարբեր ֆիզիկական մեծությունների նշանակման համար։ Որոշ մեծությունների նշանակումները կարող են փոփոխվել, տվյալ բաժնում շփոթությունից խուսափելու համար (օրինակ՝ էներգիա, արագություն, երկարություն և այլն)։

== Տառատեսակ ==
Մաթեմատիկական տեքստերում նշանակումները ընդունված է օգտվել շեղատառ լատիներենը։ Ֆունկցիաների անվանումն ու թվերը, իսկ հունարենի տառերը թողնում են ուղիղ։ Տառերը նույնպես կարող են տարբեր տառատեսակ ունենալ, մեծությունների կամ հասկացությունների բնույթը հասկանալու համար։ Մասնավորապես վեկտորական մեծությունները ընդունված է նշել հաստ տպատառով, իսկ տենզորային մեծությունները՝ ընդգծված տառատեսակով։

== Լատինական այբուբեն ==
Պատմական պատճառներից ելնելով, շատ դեպքերում օգտագործվում են հասկացության անվանման առաջին լատինական տառը, հիմնականում լատինական, անգլիական, ֆրանսիական և գերմանական անվանումները։ Լատինական տառերից <math>O</math>-ն չի օգտագործվում ֆիզիկական մեծությունները նշանակելու համար։
{| class="wikitable"
|+
!Նշան
!Իմաստ և ծագում
|-
| style="text-align:center" |<math>A</math>
|[[Մակերես]] ({{lang-la|'''a'''rea}}), վեկտորական պոտենցիալ<ref name="maxwell">Обозначение происходит из трактата [[Джеймс Клерк Максвелл|Джеймса Максвелла]] James Clark Maxwell, A Treatise on Electricity and Magnetism Clarendon, Oxford, 1904. Теоретик электромагнетизма называл величины в своих уравнениях по алфавиту: A, B, C, D, E, F, G, H. В этой последовательности A было векторным потенциалаом, С — током, B — вектором магнитной индукции, D — вектором электрической идукции, а H — напряженностью магнитного поля. Подробное объяснение [http://www.wpi.edu/Pubs/E-project/Available/E-project-030509-114708/unrestricted/symbols.pdf по ссылке] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120324152744/http://www.wpi.edu/Pubs/E-project/Available/E-project-030509-114708/unrestricted/symbols.pdf |date=2012-03-24 }} а также в Mark P. Silverman, Waves and Grains, p. 205—206, Princeton University Press, New Jersey, 1998.</ref>, [[Աշխատանք (ֆիզիկա)|աշխատանք]] ({{lang-de|'''A'''rbeit}}), [[լայնույթ]]({{lang-la|'''a'''mplitudo}}), [[параметр вырождения]], [[ելքի աշխատանք]] ({{lang-de|'''A'''ustrittsarbeit}}), Այնշթայնի գործակիցը [[Ինքնակամ ճառագայթում|ինքնկամ ճառագայթման]] համար, [[զանգվածային թիվ]]
|-
| style="text-align:center" |<math>a</math>
|[[Արագացում]] ({{lang-la|'''a'''cceleratio}}), [[լայնույթ]] ({{lang-la|'''a'''mplitudo}}), [[ռադիոակտիվություն]] ({{lang-la|'''a'''ctivitas}}), [[ջերմափոխանակման գործակից]], [[պտտման ունակություն]], [[Բորի մոդել|Բորի շառավիղ]], [[լույսի կլանման բնական ցուցիչ]]
|-
| style="text-align:center" |<math>B</math>
|[[Մագնիսական ինդուկցիա|Մագնիսական ինդուկցիայի վեկտոր]]<ref name="maxwell" />, [[բարիոնային լիցք]] ({{lang-en|'''b'''aryon number}}), տեսակարար գազային հաստատուն, Բրիլյուենի ֆունկցիա ({{lang-en|'''B'''rillion function}}), [[Ալիքների ինտերֆերենցիա|ինտերֆերենցիոն շերտի լայնություն]] ({{lang-de|'''B'''reite}}), [[պայծառություն]], Կեռի հաստատուն, հարկադրական ճառագայթման Այնշթայնի գործակից, կլանման Այնշթայնի գործակից, [[մոլեկուլի պտտման հաստատու]]ն․
|-
| style="text-align:center" |<math>b</math>
|[[Մագնիսական ինդուկցիա|Մագնիսական ինդուկցիայի վեկտոր]]<ref name="maxwell" />, [[B-քվարկ]] ({{lang-en|'''b'''eauty/'''b'''ottom quark}}), Վինի հաստատուն, տրոհման լայնություն({{lang-de|'''B'''reite}})
|-
| style="text-align:center" |<math>C</math>
|[[Էլեկտրաունակություն]] ({{lang-en|'''c'''apacitance}}), [[ջերմունակություն]], [[ինտեգրման հաստատուն]] ({{lang-en|heat'''c'''apacity}}), հաստատուն ({{lang-la|'''c'''onstans}}), հմայք ( {{lang-en|'''c'''harm}}),Կլեպշի-Գորդանի գործակից ({{lang-en|'''C'''lebsch-Gordan coefficients}}), Կոտոն-Մուտոնի հաստատուն ({{lang-en|'''C'''otton-Mouton constant}}), կորություն ({{lang-la|'''c'''urvatura}})
|-
| style="text-align:center" |<math>c</math>
|[[Լույսի արագություն]] ({{lang-lat|'''c'''eleritas}}), [[ձայնի արագություն]] ({{lang-lat|'''c'''eleritas}}), [[ջերմունակություն]] ({{lang-en|heat '''c'''apacity}}), [[հմայված քվարկ]] ({{lang-en|'''c'''harm quark}}), կոնցենտրացիա ({{lang-en|'''c'''oncentration}}), առաջին ճառագայթային հաստատուն, երկրորդ ճառագայթային հաստատուն, [[տեսակարար ջերմունակություն]]
|-
| style="text-align:center" |<math>D</math>
|[[Էլեկտրական ինդուկցիայի վեկտոր]]<ref name="maxwell" /> ({{lang-en|[[Электрическая индукция|electric '''d'''isplacement field]]}}), [[դիֆուզիայի գործակից]] ({{lang-en|'''d'''iffusion coefficient}}), [[օպտիկական ուժ]] ({{lang-en|'''d'''ioptric power}}), անցման գործակից, սպեկտրալ սարքի անկյունային դիսպերսիա, պոտենցիալային բարյերի թափանցիկության գործակից, [[D-մեզոն]] ({{lang-en|'''D''' meson}}), [[տրամագիծ]] ({{lang-la|'''d'''iametros}}, {{lang-grc|[[Диаметр|'''δ'''ιάμετρος]]}})
|-
| style="text-align:center" |<math>d</math>
|Հեռավորություն ({{lang-la|'''d'''istantia}}), տրամագիծ ({{lang-la|'''d'''iametros}}, {{lang-grc|[[Диаметр|'''δ'''ιάμετρος]]}}), [[Դիֆերենցիալ հավասարումներ|դիֆերենցիալ]] ({{lang-la|'''d'''ifferentia}}), [[ներքին քվարկ]] ({{lang-en|'''d'''own quark}}), երկբևեռի մոմենտ ({{lang-en|'''d'''ipole moment}}), [[Դիֆրակցիոն ցանց|դիֆրակցիոն ցանցի հաստատուն]], հաստություն ({{lang-de|'''D'''icke}})
|-
| style="text-align:center" |<math>E</math>
|[[Էներգիա]] ({{lang-la|'''e'''nergīa}}), [[էլեկտրական դաշտի լարվածություն]]<ref name="maxwell" /> ({{lang-en|[[Электрическое поле|'''e'''lectric field]]}}), [[էլեկտրաշարժ ուժ]] ({{lang-en|'''e'''lectromotive force}}), [[մագնիսաշարժ ուժ]], լուսավորություն ({{lang-fr|'''é'''clairement lumineux}}), մարմնի ճառագայթման ունակություն, [[Յունգի մոդուլ]]
|-
| style="text-align:center" |<math>e</math>
|[[Բնական լոգարիթմ|Բնական լոգարիթմի հիմք]] (2,71828…), [[էլեկտրոն]] ({{lang-en|'''e'''lectron}}), [[տարրական էլեկտրական լիցք]] ({{lang-en|'''e'''lementaty electric charge}}),  [[Մագնիսական հաստատուն|մագնիսական փոխաղդեցության հաստատուն]]
|-
| style="text-align:center" |<math>F</math>
|[[Ուժ]] ({{lang-la|'''f'''ortis}}), [[Ֆարադեյի հաստատուն]] ({{lang-en|'''F'''araday constant}}), [[Հելմհոլցի ազատ էներգիա]] ({{lang-de|'''f'''reie Energie}}), ատոմային ցրման ֆակտոր, էլեկտրամագնիսական տենզոր, մագնիսաշարժ ուժ, շեղման մոդուլ, [[Կիզակետ|կիզակետային հեռավորություն]] ({{lang-en|'''f'''ocal length}})
|-
| style="text-align:center" |<math>f</math>
|[[Հաճախություն]] ({{lang-la|'''f'''requentia}}), [[Ֆունկցիա (մաթեմատիկա)|ֆունկցիա]] ({{lang-la|'''f'''unctia}}), ցնդողականություն ({{lang-de|'''F'''lüchtigkeit}}), ուժ ({{lang-la|'''f'''ortis}}), կիզակետային հեռավորություն ({{lang-en|'''f'''ocal length}}), ասցիլիատորի ուժ, [[Շփման ուժ|շփման գործակից]]։
|-
| style="text-align:center" |<math>G</math>
|[[Գրավիտացիոն հաստատուն]] ({{lang-en|'''g'''ravitational constant}}),  Այնշթայնի տենզորը, [[Գիբսի ազատ էներգիա]] ({{lang-en|'''G'''ibbs free energy}}), տարածա-ժամանակային չափ, վիրիալ, պորցիալ մոլային մեծություն, [[поверхностная активность адсорбата]], շեղման մոդուլ, դաշտի լրիվ իմպուլս, [[Գլյուոն]] ({{lang-en|'''g'''luon}}), [[Ֆերմայի թիվ|Ֆերմաի հաստատուն]], հաղորդականության քվանտ, [[էլեկտրական հաղորդականություն]], [[Կշիռ]] ({{lang-de|'''G'''ewichtskraft}})
|-
| style="text-align:center" |<math>g</math>
|[[Ազատ անկման արագացում]] ({{lang-en|'''g'''ravitational acceleration}}), [[Գլյուոն]] ({{lang-en|'''g'''luon}}), [[Լանդեյի գործոն]], զանգվածային կոնցենտրացիա, [[գրավիտոն]] ({{lang-en|'''g'''raviton}}), [[Տենզոր|մետրական տենզոր]]
|-
| style="text-align:center" |<math>H</math>
|[[Մագնիսական դաշտի լարվածություն]]<ref name="maxwell" />, էկվիվալենտ չափաբաժին, [[էնտալպիա]] ({{lang-en|'''h'''eat contents}} или от греческой буквы «эта», H — ενθαλπος<ref>[http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ed079p697 H Is for Enthalpy, Thanks to Heike Kamerlingh Onnes and Alfred W. Porter]</ref>),[[համիլտոնյան]] ({{lang-en|'''H'''amiltonian}}), [[Հանկելի ֆունկցի]]ա ({{lang-en|'''H'''ankel function}}), [[Հեվիսյդեի ֆունկցիա]] ({{lang-en|'''H'''eaviside step function}}), [[Հիգսի բոզոն]] ({{lang-en|'''H'''iggs boson}}), [[էքսպոզիցիա]], [[Էրմիտի պոլինոմ]] ({{lang-en|'''H'''ermite polynomials}})
|-
| style="text-align:center" |<math>h</math>
|Բարձրություն ({{lang-de|'''H'''öhe}}), [[Պլանկի հաստատուն]] ({{lang-de|'''H'''ilfsgröße}}<ref>M. Planck: «Zur Theorie des Gesetzes der Energieverteilung im Normalspektrum», Verhandlungen der Deutschen physikalischen Gesellschaft 2 (1900) Nr. 17, S. 237—245, Berlin (vorgetragen am 14. Dezember 1900)</ref>), պարուրականություն ({{lang-en|'''h'''elicity}})
|-
| style="text-align:center" |<math>I</math>
|[[Հոսանքի ուժ]] ({{lang-fr|'''i'''ntensité de courant}}), [[Ձայն|ձայնի ուժգնություն]] ({{lang-la|'''i'''ntēnsiō}}), [[Լույս|լույսի ուժգնություն]] ({{lang-la|'''i'''ntēnsiō}}), ճառագայթման ուժ, [[լույսի ուժ]],  [[իներցիայի մոմենտ]], մագնիսացման մոմենտ։
|-
| style="text-align:center" |<math>i</math>
|Կեղծ միավոր ({{lang-la|'''i'''maginarius}}), միավոր վեկտոր (координатный орт)
|-
| style="text-align:center" |<math>J</math>
|[[Հոսանքի խտություն]] , [[իմպուլսի մոմենտ]], [[Բեսելի ֆունկցիաներ|Բեսելի ֆունկցիա]], [[իներցիայի մոմենտ]], հատման իներցիայի բևեռային մոմենտ, պտտական քվանտային թիվ,  [[լույսի ուժ]], [[Տարրական մասնիկների ֆիզիկա|J/ψ-մեզոն]]
|-
| style="text-align:center" |<math>j</math>
|Կեղծ միավոր (էլեկտրատեխնիկայում և ռադիոէլեկտրոնիկայում), [[հոսանքի խտություն]], [[միավոր վեկտոր]] (կոորդինատային օրդ)
|-
| style="text-align:center" |<math>K</math>
|Կաոնա ({{lang-en|'''k'''aons}}), [[Ջերմադինամիկական հավասարակշռություն|ջերմադինամիկական հավասարակշռության հաստատուն]], մետաղների էլեկտրոնային ջերմահաղորդման գործակից, բաղմակողմանի սեղմման մոդուլ, [[մեխանիկական իմպուլս]], [[Ջեֆերսոնի հաստատուն]], [[կինետիկ էներգիա]]։
|-
| style="text-align:center" |<math>k</math>
|Գործակից ({{lang-de|'''K'''oeffizient}}),  [[Բոլցմանի հաստատուն]], [[ջերմահաղորդականություն]],  [[ալիքային թիվ]],  միավոր վեկտոր (կոորդինատային օրթ)
|-
| style="text-align:center" |<math>L</math>
|[[Իմպուլսի մոմենտ]], թռիչքի հեռավորություն, [[Շոգեգոյացում|շոգեգոյացման տեսակարար ջերմություն]], [[ինդուկտիվություն]], [[Լագրանժի ֆունկցիա]] ({{lang-en|'''L'''agrangian}}), Լանժեվենի դասական ֆունկցիա ({{lang-en|'''L'''angevin function}}), [[Լորենցի թիվ]] ({{lang-en|'''L'''orenz number}}), լույսի ճնշման մակարդակ, Լագերրի պոլինոմներ ({{lang-en|'''L'''aguerre polynomials}}), ուղեծրային քվանտային թիվ, էներգետիկ պայծառություն, [[պայծառություն]] ({{lang-en|'''l'''uminance}})
|-
| style="text-align:center" |<math>l</math>
|[[Երկարություն]] ({{lang-en|[[wikt:length|'''l'''ength]]}}), [[ազատ վազքի երկարություն]] ({{lang-en|'''l'''ength}}), ուղեծրային քվանտային թիվ, ճառագայթաակտիվ երկարություն
|-
| style="text-align:center" |<math>M</math>
|[[Ուժի մոմենտ]], [[զանգված]] ({{lang-la|[[wikt:massa|'''m'''assa]]}},  {{lang-grc|[[wikt:μᾶζα|μᾶζα]]|խմորի կտոր}}ից), մագնիսացման վեկտոր ({{lang-en|'''m'''agnetization}}), [[Պտտական շարժում|պտտման մոմենտ]], [[Մախի թիվ]], փոխադարձ ինեկտիվություն, մագնիսական քվանտային թիվ, [[մոլային զանգված]]
|-
| style="text-align:center" |<math>m</math>
|Զանգված, մագնիսական քվանտային թիվ ({{lang-en|'''m'''agnetic quantum number}}), մագնիսական մոմենտ ({{lang-en|'''m'''agnetic moment}}), էֆեկտիվ զանգված, [[զանգվածի պակասորդ]], [[Պլանկի զանգված]]
|-
| style="text-align:center" |<math>N</math>
|Քանակ ({{lang-la|'''n'''umerus}}), [[Ավոգադրոյի հաստատուն]], Դեբայի թիվ, ճառագայթման լրիվ հզորություն, [[Օպտիկական սարքեր|օպտիկական սարքի խոշորացում]], [[Կոնցենտրացիա (այլ կիրառումներ)|կոնցենտրացիա]], [[հզորություն]], ուղղահայաց ուժի հակազդեցություն
|-
| style="text-align:center" |<math>n</math>
|[[Բեկման ցուցիչ]], նյութի քանակ, նորմալ վեկտոր, միավոր վեկտոր, [[նեյտրոն]] ({{lang-en|'''n'''eutron}}), քանակ ({{lang-en|'''n'''umber}}), հիմնական քվանտային թիվ, [[Հաճախություն|պտտման հաճախություն]], [[Կոնցենտրացիա (այլ կիրառումներ)|կոնցենտրացիա]], պոլիտրոպի ցուցիչ, Լոշմիդտի հաստատուն
|-
| style="text-align:center" |<math>O</math>
|[[Կոորդինատային համակարգ|Կոորդինատների սկիզբ]] ({{lang-la|'''o'''rigo}})
|-
| style="text-align:center" |<math>P</math>
|[[Հզորություն]] ({{lang-la|'''p'''otestas}}), [[ճնշում]] ({{lang-la|'''p'''ressūra}}), Լանգրանժի պոլինոմ, [[կշիռ]] ({{lang-fr|'''p'''oids}}), [[ծանրության ուժ]], հավանականություն ({{lang-la|'''p'''robabilitas}}), [[Բևեռացում (այլ կիրառումներ)|բևեռացում]], անցման հարաբերականություն, [[Իմպուլս (շարժման քանակ)|իմպուլս]] (ընդհանրացված իմպուլս {{lang-lat|'''p'''etere}})
|-
| style="text-align:center" |<math>p</math>
|Իմպուլս (ընդհանրացված իմպուլս {{lang-lat|'''p'''etere}}), [[պրոտոն]] ({{lang-en|'''p'''roton}}), [[երկբևեռ մոմենտ]], ալիքային պարամետր, [[ճնշում]], բևեռների քանակ, [[խտություն]]։
|-
| style="text-align:center" |<math>Q</math>
|[[Էլեկտրական լիցք]] ({{lang-en|'''q'''uantity of electricity}}), [[ջերմության քանակ]] ({{lang-en|'''q'''uantity of heat}}), ծավալային ծախս, ընդհանրացված ուժ, սառնարտադրություն, [[ճառագայթման էներգիա]], լուսային էներգիա, ամրության գործոն ({{lang-en|'''q'''uality factor}}), Աբբեյի զրոյական ինվարիանտ, քառաբևեռ էլեկտրական մոմենտ ({{lang-en|'''q'''uadrupole moment}}), [[Միջուկային ռեակցիաներ|միջուկային ռեակցիայի էներգիա]]
|-
| style="text-align:center" |<math>q</math>
|[[Էլեկտրական լիցք]], ընդհանրացված կոորդինատ, [[Ջերմաքանակ|ջերմության քանակ]] ({{lang-en|'''q'''uantity of heat}}), արդյունավետ լիցք, [[ամրություն]]։
|-
| style="text-align:center" |<math>R</math>
|[[Դիմադրություն (էլեկտրական)|Էլեկտրական դիմադրություն]]({{lang-en|'''r'''esistance}}), [[ունիվերսալ գազային հաստատուն]], [[Ռիդբերգի հաստատուն]] ({{lang-en|'''R '''ydberg constant}}), Կլիդցինգի հաստատուն, [[անդրադարձման գործակից]], [[ճառագայթման դիմադրություն]] ({{lang-en|'''r'''esistance}}), հնարավորություն ({{lang-en|'''r'''esolution}}), [[լուսատվություն]], մասնիկի վազք, հեռավորություն, շառավիղ։
|-
| style="text-align:center" |<math>r</math>
|[[Շառավիղ]] ({{lang-la|'''r'''adius}}), [[Շառավիղ-վեկտոր|շառավի -վեկտոր]], բևեռային շառավիղ կոորդինատ, [[Փուլային անցում|փուլային անցման տեսակարար ջերմություն]], [[Ռեֆրակցիա|տեսակարար ռեֆրակցիա]] ({{lang-la|'''r'''ēfractiō}}), հեռավորութույուն։
|-
| style="text-align:center" |<math>S</math>
|[[Մակերես]] ({{lang-en|'''s'''urface area}}), [[էնտրոպիա]]<ref>Возможно, что буква S употребляется для обозначения как первая буква имени [[Карно, Сади|Сади Карно]], которого [[Рудольф Клаузиус]], первый кто употребил обозначение, считал важнейшим исследователем теории теплоты. См.: Clausius, Rudolf (1850). On the Motive Power of Heat, and on the Laws which can be deduced from it for the Theory of Heat. Poggendorff’s Annalen der Physick, LXXIX (Dover Reprint). ISBN 0-486-59065-8.</ref>, [[գործողություն]], [[սպին]] ({{lang-en|'''s'''pin}}), սպինային քվանտային թիվ ({{lang-en|'''s'''pin quantum number}}), [[Տարօրինակություն (ֆիզիկա)|տարօրինակություն]] ({{lang-en|'''s'''trangeness}}), [[Համիլտոնի ֆունկցիա|Համիլտոնի գլխավոր ֆունկցիա]], ցրման մատրից ({{lang-en|'''s'''cattering matrix}}), էվոլյուցիայի օպերատոր, [[Պոյնտինգի վեկտոր]]։
|-
| style="text-align:center" |<math>s</math>
|[[Տեղափոխություն]] ({{lang-it|'''s'''postamento}}), [[տարօրինակ քվարկ]] ({{lang-en|'''s'''trange quark}}), ճանապարհ, [[ժամանակատարածական միջակայք]] ({{lang-en|'''s'''pacetime interval}}), օպտիկական ճանապարհի երկարություն։
|-
| style="text-align:center" |<math>T</math>
|[[Ջերմաստիճան]] ({{lang-la|'''t'''emperātūra}}), պարբերություն ({{lang-la|'''t'''empus}}), [[կինետիկ էներգիա]], [[կրիտիկական ջերմաստիճան]], թերմ, [[կիսատրոհման պարբերություն]], [[կրիտիկական էներգիա]], [[Իզոտոպ սպին|իզոսպին]]։
|-
| style="text-align:center" |<math>t</math>
|[[Ժամանակ]] ({{lang-la|'''t'''empus}}), [[ճշմարիտ քվարկ]] ({{lang-en|'''t'''rue quark}}), ճշտություն ({{lang-en|'''t'''ruth}}), [[պլանկի ժամանակ]]
|-
| style="text-align:center" |<math>U</math>
|[[Ներքին էներգիա]], [[պոտենցիալ էներգիա]], Ումովի վեկտոր, Լեննարդ-Ջոնցի պոտենցիալ, Մորզեյի պոտենցիալ, 4-[[արագություն]], [[էլեկտրական լարում]]
|-
| style="text-align:center" |<math>u</math>
|Վերին քվարկ ({{lang-en|'''u'''p quark}}), [[արագություն]], շարժունություն, [[Ներքին էներգիա|տեսակարար ներքին էներգիա]], [[խմբային արագություն]]
|-
| style="text-align:center" |<math>V</math>
|[[Ծավալ]] ({{lang-fr|'''v'''olume}}), [[էլեկտրական լարում]] ({{lang-en|'''v'''oltage}}), [[պոտենցիալ էներգիա]], [[Ալիքների ինտերֆերենցիա|ինտերֆերենցիոն գծի տեսանելիություն]], Վերդեյի հաստատուն ({{lang-en|'''V'''erdet constant}})
|-
| style="text-align:center" |<math>v</math>
|[[Արագություն]] ({{lang-la|'''v'''ēlōcitās}}), [[փուլային արագություն]], տեսակարար ծավալ
|-
| style="text-align:center" |<math>W</math>
|[[Աշխատանք (ֆիզիկա)|Մեխանիկական աշխատանք (]]{{lang-en|'''w'''ork}}), [[Ֆոտոէֆեկտ|ելքի աշխատանք]], W-[[բոզոն]], [[էներգիա]], [[Կապի էներգիա|ատոմի միջուկի կապի էներգիա]], հզորություն
|-
| style="text-align:center" |<math>w</math>
|Արագություն, էներգիայի խտություն, ներքին կոնվերսիայի գործակից, [[արագացում]]
|-
| style="text-align:center" |<math>X</math>
|Ռեակտիվ դիմադրություն, երկայնական խոշորացում, X-բոզոն
|-
| style="text-align:center" |<math>x</math>
|[[Փոփոխական մեծություն|Փոփոխական]], [[տեղափոխություն]], աբսցիս([[Դեկարտյան կոորդինատների համակարգ|դեկարտյան կոորդինատ]]), մոլային կոնցենտրացիա, ներդաշնակության հաստատուն, հեռավորություն
|-
| style="text-align:center" |<math>Y</math>
|[[Հիպերլիցք]], [[ուժային ֆունկցիա]], գծային խոշորացում, գնդային ֆունկցիաներ, Y-[[բոզոն]]
|-
| style="text-align:center" |<math>y</math>
|օրդինատ ([[Դեկարտյան կոորդինատների համակարգ|դեկարտյան կոորդինատ]])
|-
| style="text-align:center" |<math>Z</math>
|Իմպոդենս, Z-բոզոն, միջուկի լիցքային թիվ կամ ատոմային թիվ ({{lang-de|Ordnungs'''z'''ahl}}), վիճակագրական գումար ({{lang-de|'''Z'''ustandssumme}}), Հերցի վեկտոր, [[վալենտականություն]], լրիվ էլեկտրական դիմադրություն (իմպոդենս), անկյունային խոշորացում, [[Վակուումի դիմադրություն|վակուումի ալիքային դիմադրություն]]
|-
| style="text-align:center" |<math>z</math>
|Ապլիկատա ([[Դեկարտյան կոորդինատների համակարգ|դեկարտյան կոորդինատ]])
|-
|}

=== Մի քանի տառերով նշանակում ===
Որոշ մեծությունների համար օգտագործվում են տառաշարք կամ բառեր։ Օրինակ հաստատուն բառի պայմանական նշանը  <math>\operatorname{const}</math> է։

Ֆիզիկայում հաճախ օգտագործվող մաթեմատիկական ֆունկցիաները և գործողությունները
{| class="wikitable"
!Նշան
!Իմաստ
|-
| style="text-align:center" |<math>\operatorname{div}</math>
|[[Տարամիտություն|դիվերգենցիա]]
|-
| style="text-align:center" |<math>\operatorname{grad}</math>
|[[գրադիենտ]]
|-
| style="text-align:center" |<math>\lim</math>
|[[Սահման (մաթեմատիկա)|սահման]]
|-
| style="text-align:center" |<math>\operatorname{rect}</math>
|ուղղանկյուն ֆունկցիա
|-
| style="text-align:center" |<math>\operatorname{rot}</math>
|[[Ռոտոր (դիֆերենցման օպերատոր)|ռոտոր]]
|-
| style="text-align:center" |<math>\operatorname{sgn}</math>, <math>\operatorname{sign}</math>
|Signum-ֆունկցիա
|-
| style="text-align:center" |<math>\operatorname{sinc}</math>
|sinc ֆունկցիա
|-
|}

== Հունական այբուբեն ==
Հունարենի այն մեծատառերը, որոնք նման են լատիներենի մեծատառերին, չեն գործածվում (<math>\Alpha, \Beta, \Epsilon, \Zeta, \Eta, \Iota, \Kappa, \Mu, \Nu, \Omicron, \Rho, \Tau , \Upsilon, \Chi</math>) կամ հազվադեպ են գործածվում։
{| class="wikitable"
!Նշան
!Իմաստ
|-
| style="text-align:center" |<math>\alpha</math>
|[[Ջերմային ընդարձակում|Ջերմային ընդարձկման գործակից]], [[ալֆա-մասնիկ]], [[անկյուն]], [[անկյունային արագացում]], Դիրակի մատրից, [[ընդրձակման գործակից]], [[Բևեռացում (այլ կիրառումներ)|բևեռացման աստիճան]], [[Ջերմատվություն|ջերմատվության գործակից]], դիսոսացիայի գործակից, տեսակարար  ջերմաէլեկտրաշարժ ուժ, Մախի անկյուն, [[Կլանման սպեկտրալ գիծ|կլանման գործակից]], մարմնի սևության աստիճան, մարման հաստատուն։
|-
| style="text-align:center" |<math>\beta</math>
|[[Անկյուն]], [[Բետա-մասնիկներ|բետա-մասնիկ]], մասնիկի արագության և լույսի արագության հարբերությունը, քվազիառաձգական ուժի գործակից, Դիրակի մատրից, [[Իզոթերմ պրոցես|իզոթերմ սեղմում]], [[Ադիաբատական գործընթաց|ադիաբադ սեղմում]], մարման գործակից, [[Ալիքների ինտերֆերենցիա|ինտերֆերենցիոն գծի անկյունային լայնություն]], անկյունային արագացում։
|-
| style="text-align:center" |<math>\Gamma</math>
|[[Գամմա ֆունկցիա]], Քրիստոֆելի նշան, փուլային տարածություն, արագության շրջապտույտ, էլեկտրական մակարդակի լայնություն
|-
| style="text-align:center" |<math>\gamma</math>
|Անկյուն, [[Լորենցի գործոն]], [[Գամմա ճառագայթներ|գամմա-ճառագայթ]], [[տեսակարար կշիռ]], Պաուլիի մատրից, գիրոմագնիսական հարաբերություն, ջերմադինամիկական ճնշման գործակից, մակերեսային իոնացման գործակից, Դիրակի մատրից, ադիաբադի ցուցիչ։
|-
| style="text-align:center" |<math>\Delta</math>
|Մեծության փոփոխություն(օրինակ  <math>\Delta x</math>), [[Լապլասի օպերատոր]], [[Դիսպերսիայի օրենք|դիսպերսիա]], ֆլուկտացիա, [[Բևեռացում (այլ կիրառումներ)|գծային բևեռացման աստիճան]], քվանտային պակասորդ։
|-
| style="text-align:center" |<math>\delta</math>
|Փոքր տեղափոխություն, Դիրակի դելտա-ֆունկցիա, Կրոնեկերի դելտա։
|-
| style="text-align:center" |<math>\varepsilon</math>
|[[Էլեկտրական հաստատուն]], [[Դիէլեկտրական թափանցելիություն|դիէլեկտրից թափանցելիություն]], անկյունային արագացում, միավոր հակահամաչափական թենզոր, էներգիա, [[էլեկտրաշարժ ուժ]], դեֆորմացիայի թենզոր։
|-
| style="text-align:center" |<math>\zeta</math>
|[[Ռիմանի զետա ֆունկցիա]]
|-
| style="text-align:center" |<math>\eta</math>
|[[Օգտակար գործողության գործակից|ՕԳԳ]], [[Մածուցիկություն|մածուցիկության դինամիկական գործակից]], Մինկովսկու մետրական թենզոր, ներքին շփման գործակից, [[մածուցիկություն]], ցրման փուլ, էտա-մեզոն։
|-
| style="text-align:center" |<math>\Theta</math>
|Ստատիկ ջերմաստիճան, [[Կյուրիի կետ]], ջերմադինամիկական ջերմաստիճան, [[իներցիայի մոմենտ]], Հեվիսյդի ֆունկցիամի։
|-
| style="text-align:center" |<math>\theta</math>
|XY հարթությունում X առանցքի հետ կազմած անկյունը, գլանային և գնդային կոորդինատային հարթությունում, պոտենցիալ ջերմաստիճան, Դեբայի ջերմաստիճան, նուտացիայի անկյուն,  նորմալ կոորդինատ, թրջման չափ,  Կաբիբոյի անկյուն, Վայենբերգի անկյուն։
|-
| style="text-align:center" |<math>\kappa</math>
|[[Ադիաբատական գործընթաց|Ադիաբադի ցուցիչ]], միջավայրի մագնիսական ընկալում, [[Պարամագնիսականություն|պարամագնիսական ընկալունակություն]]։
|-
| style="text-align:center" |<math>\Lambda</math>
|[[Կոսմոլոգիական հաստատուն]], Լագրանժի հաստատուն, լյամբդ-բարիոն։
|-
| style="text-align:center" |<math>\lambda</math>
|[[Ալիքի երկարություն]], [[հալման տեսակարար ջերմություն]], գծային խտություն, [[ազատ վազքի երկարություն]], քոմթոնյան ալիքի երկարություն, օպերատորի սեփական արժեք, Գել-Մանի մատրից։
|-
| style="text-align:center" |<math>\mu</math>
|[[Շփման գործակից]], դինամիկական մածուցիկություն, [[մագնիսական թափանցելիություն]], [[մագնիսական հաստատուն]], [[քիմիական պոտենցիալ]], [[Բորի մագնետոն]], [[մյուոն]], բերված զանգված, [[մոլային զանգված]], [[Պուասոնի գործակից]], [[միջուկային մագնետոն]]։
|-
| style="text-align:center" |<math>\nu</math>
|[[Հաճախություն]], [[նեյտրինո]], մածուցիկության կինեմատիկական գործակից, նյութի քանակ, լարմորի հաճախություն, քվանտային տատանողական թիվ։
|-
| style="text-align:center" |<math>\Xi</math>
|Մեծ կանոնական համախումբ, [[Հիպերոններ|քսի-հիպերոն]]։
|-
| style="text-align:center" |<math>\xi</math>
|[[Կոհերենտություն|Կոհերենտության երկարություն]], սառնարանային գործակից, Դարսի գործակից։
|-
| style="text-align:center" |<math>\Pi</math>
|Արտադրյալի օպերատոր, պելտիեյի գործակից, [[Պոյնտինգի վեկտոր|Պոյտինգի վեկտոր]]։
|-
| style="text-align:center" |<math>\pi</math>
|[[Պի թիվ]] (3,14159…),պի-կապ, [[պի-մեզոն]], [[Զույգություն (ֆիզիկա)|զույգություն]]։
|-
| style="text-align:center" |<math>\rho</math>
|Տեսակարար [[Դիմադրություն (էլեկտրական)|դիմադրություն]], [[խտություն]], [[լիցքի խտություն]], բևեռային, գնդային և գլանային  կոորդինատային համակարգի շառավիղ, խտության մատրից, հավանականության խտություն։
|-
| style="text-align:center" |<math>\Sigma</math>
|[[Գումար (մաթեմատիկա)|Գումարի օպերատոր]], սիգմա-հիպերոն։
|-
| style="text-align:center" |<math>\sigma</math>
|[[Հաղորդականություն (էլեկտրական շղթայի)|Էլեկտրական հաղորդակնություն]], [[մեխանիկական լարում]], [[Ստեֆան-Բոլցմանի հաստատուն]], մակերեսային խտություն, լիցքի մակերեսային խտություն, հակազեցության հորիզոնական հատույթ,  սիգմա-կապ, սեկտորական արագություն, [[Մակերևութային լարվածություն|մակերևույթային լարվածության գործակից]], տեսակարար լուսահաղորդականություն, ցրման դիֆերենցիալ հատույթ, էկրանավորման հաստատուն, հաստություն, Պաուլիի մատրից։
|-
| style="text-align:center" |<math>\tau</math>
|Կյանքի տևողություն, տաու-լեպտոն, ժամանակահատված, [[Տատանումների պարբերություն|տատանման պարբերություն]], լիցքի գծային խտություն, Թոմսոնի հաստատուն, կոհերենտության ժամանակ, Պաուլի մատրից, տանգենցիալ վեկտոր։
|-
| style="text-align:center" |<math>\Upsilon</math>
|Իպսիլոն-մեզոն
|-
| style="text-align:center" |<math>\Phi</math>
|[[Մագնիսական հոսք]], էլեկտրակն շեղման հոսք, ելքի աշխատանք, Պելեյի ֆունկցիա, Գիբսի ազատ էներգիա, ալիքի էներգիայի հոսք, [[Օպտիկական ուժ|ոսպնյակի օպտիկական ուժ]], ճառագայթման հոսք, մագնիսական հոսքի քվանտ։
|-
| style="text-align:center" |<math>\phi</math>
|Անկյուն, էլեկտրական պոտենցիալ, փուլ, ալիքային ֆունկցիա, գրավիտացիոն պոտենցիալ, [[ոսկե հատում]]։
|-
| style="text-align:center" |<math>\Chi</math>
|
|-
| style="text-align:center" |<math>\chi</math>
|Ռաբի հաճախություն, [[ջերմահաղորդականություն]], դիելեկտրիկ ընկալում, սպինային ալիքային ֆունկցիա։
|-
| style="text-align:center" |<math>\Psi</math>
|Ալիքային ֆունկցիա, ինտերֆերենցի ապերտուրա։
|-
| style="text-align:center" |<math>\psi</math>
|Ջեռուցման գործակից, [[օդի հարաբերական խոնավություն]], [[ալիքային ֆունկցիա]], հոսանքի ֆունկցիա։
|-
| style="text-align:center" |<math>\Omega</math>
|[[Օհմի օրենք|Օհմ]], [[մարմնային անկյուն]], ստատիկական համակարգի հնարավոր վիճակներ, [[Հիպերոններ|օմեգա-հիպերոն]], պրեցեսիայի անկյունային արագություն, մոլեկուլային պեֆրակցիա, ցիկլիկ հաճախություն, Տիեզերքի խտության պարամետր։
|-
| style="text-align:center" |<math>\omega</math>
|[[Անկյունային հաճախություն]], օմեգա-մեզոն, վիճակի հավանականություն, պրոցեսիայի լարմորի հաճախականություն, բորի հաճախություն, հոսքի արագություն։
|-
|}

== Հատուկ նշաններ ==
{| class="wikitable"
!Նշան
!Նշանակություն
|-
| style="text-align:center" |≪
|շատ անգամ փոքր
|-
| style="text-align:center" |≫
|շատ անգամ մեծ
|-
| style="text-align:center" |∼
|նույն կարգի մեծություն
|-
| style="text-align:center" |∝
|համեմատական
|-
| style="text-align:center" |<math>\nabla</math>
|[[Համիլտոնի օպերատոր|Համիլտոնի օպերտոր]]
|-
| style="text-align:center" |<math>\nabla\cdot</math>
|[[Դիվերգենցիա (մաթեմատիկա)|դիվերգենցիա]]
|-
| style="text-align:center" |<math>\nabla\times</math>
|ռոտոր
|-
| style="text-align:center" |<math>\square</math>
|դալամբերտիան
|-
| style="text-align:center" |<math>\times</math>
|[[վեկտորական արտադրյալ]]
|-
| style="text-align:center" |<math>\otimes</math>
|թենզոր արտադրյալ
|-
| style="text-align:center" |<math>\partial</math>
|մասնակի ածանցյալ
|-
| style="text-align:center" |<math>\hbar</math>
|[[Պլանկի բերված հաստատուն]]
|-
| style="text-align:center" |!
|[[ֆակտորիալ]]
|-
| style="text-align:center" |<math>A\!\!\!/</math>
|Ֆայնմանի սլեշ-նշանակում
|-
| style="text-align:center" |<math>\wedge</math>
|արտաքին [[Ածանցյալ|ածանցիալ]]
|-
| style="text-align:center" |<math>\int_a^b</math>
|[[ինտեգրալ]] a-ից  b
|-
| style="text-align:center" |<math>\oint_C</math>
|[[Ինտեգրալ|եզրագծով ինտեգրալ]]
|-
| style="text-align:center" |Ø
|[[տրամագիծ]]
|-
|}

== Փակագծեր ==
Կոր փակագծերում նշվում են մեկ կամ մի քանի փոփոխական, որոնցից կախված է ֆիզիկական մեծությունը։ Օրինակ <math>f(x,y)</math> նշանակում է, որ որոշ մեծություն (<math>f</math>) ֆունկցիան է  <math>x</math>-ից և <math>y</math>-ից կախված։
{| class="wikitable"
!Նշան
!Նշանակություն
|-
| style="text-align:center" |<math>[\mathbf {u}, \mathbf {v}]</math>
|վեկտորական արտադրյալ, երկու օպերատորների կամմուտատոր, Պաերլազի փակագիծ
|-
| style="text-align:center" |<math>(\mathbf {u}, \mathbf {v})</math>
|սկալյար արտադրյալ
|-
| style="text-align:center" |<math>\langle n|\hat{A}|m \rangle</math>, <math>\langle u\rangle</math>
|բրա և կետ նոտացիա, միջին արժեք
|-
| style="text-align:center" |<math>\{u, v\}</math>
|Պուասսոնի փակագծեր
|-
| style="text-align:center" |<math>|u|</math>
|բացարձակ արժեք /մոդուլ/
|-
| style="text-align:center" |<math>\|u\|</math>
|նորմա
|-
|}

== Դիակրիտիկական նշաններ ==
Դիակրիտիկական նշանները ավելացնում են ֆիզիկական մեծության նշանին, որոշակի տարբերություն նշելու համար։ Աղյուսակում բերված է  ''x-ի'' նկատմամբ կատարված նշանների ցանկը։
{| class="wikitable"
!Նշան
!Նշանակությունը
|-
| style="text-align:center" |<math>\dot{x}</math>
|առաջին ածանցիալ ըստ ժամանակի
|-
| style="text-align:center" |<math>\ddot{x}</math>
|երկրորդ ածանցիալ ըստ ժամանակի
|-
| style="text-align:center" |<math>x^\prime</math>
|առաջին ածանցիալ
|-
| style="text-align:center" |<math>x^{\prime\prime}</math>
|երկրորդ ածանցիալ
|-
| style="text-align:center" |<math>\vec x</math>
|վեկտորական մեծություն
|-
| style="text-align:center" |<math>\bar x</math>
|միջին արժեք, հակամասնիկ
|-
| style="text-align:center" |<math>\hat{x}</math>
|օպերատոր
|-
| style="text-align:center" |<math>\tilde{x}</math>
|նշում է մեծության սկզբնականից ունեցած տարբերությունը
|-
| style="text-align:center" |<math>\hat{x}^*</math>
|փոխադարձ կապվածության օպերատոր
|-
| style="text-align:center" |<math>\hat{x}^\dagger</math>
|էրմիտային կածվածության օպերատոր
|-
| style="text-align:center" |Å
|անգստրեմ
|-
|}

== Ներքին և վերին ինդեքսներ ==
Ֆիզիկական մեծությունները ունենում են ինդեքսներ՝ վերևից,ն երքևից կամ երկու ձևով էլ։ Ներքինը հաճախ ցույց է տալիս մեծության կարգահամարը, վերինը ցույց է տալիս աստիճանը, եթե այն թենզոր չէ։

== Տես նաև ==
* [[Ֆիզիկական մեծություն|Ֆիզիկայի հիմնարար հասկացություններ]]
* [[Մաթեմատիկական նշանների աղյուսակ]]
* [[ՄՀ հիմնական միավորներ|Ֆիզիկական մեծությունների միավորներ]]
* Այնշթայնի համաձայնագիր

== Ծանոթոգրություններ ==
{{ծանցանկ}}

== Աղբյուրներ ==
* ''Яворский Б. М.'' Справочник по физике для инженеров и студентов вузов. - М.: ОНИКС, 2006. ISBN 5-488-00330-4.
* ''Бобылёв В. Н.'' Краткий этимологическим словарь научно-технических терминов. - Логос, 2004. ISBN 5-94010-211-5.

== Արտաքին հղումներ ==
* [http://www.wpi.edu/Pubs/E-project/Available/E-project-030509-114708/unrestricted/symbols.pdf The Names and Symbols of Physics, Nicholas Hoar, IQP, WPI, March 5, 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120324152744/http://www.wpi.edu/Pubs/E-project/Available/E-project-030509-114708/unrestricted/symbols.pdf |date=March 24, 2012 }} {{ref-en}}
* [http://cde.kpi.kharkov.ua/cdes/Yak/2_LP/3/index.htm Правила написання та друкування символів величин, назв і позначень одиниць] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070825035523/http://cde.kpi.kharkov.ua/cdes/Yak/2_LP/3/index.htm |date=2007-08-25 }} {{ref-uk}}
* [https://web.archive.org/web/20070927013351/http://www-v2.sp.se/metrology/IUPAP_SUNAMCO/IUPAP+SUNAMCO+Commission_files/IUPAP_Red_book_1987/SUNAMCO+Red+book+1987/index_red_book_iupap_sunamco_1987.htm Symbols, Units, Nomenclature and Fundamental Constants in Physics] {{ref-en}}
* [http://www.iupac.org/publications/books/gbook/green_book_2ed.pdf Quantities, Units and Symbols in Physical Chemistry, 2nd edition] {{ref-en}}
* [http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/catalogue_tc/catalogue_tc_browse.htm?commid=46202 ISO TC12 standards] {{ref-en}}
* [http://www.viccor.ru/18 Обозначения физических величин]{{Недоступная ссылка|date=Ноябрь 2018|bot=InternetArchiveBot}}
* [http://teachmen.ru/others/pyfr/pyfr.php Происхождение научно-технических терминов]

[[Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ]]
[[Կատեգորիա:Ֆունկցիա]]