Դիտել ISSN էջի վիքիկոդը

[[Պատկեր:Issn barcode.png|280px|thumb|ԳՀՄՍ համարի ներկայացումը [[շտրիխ կոդ]]ով, տարբերակի (0) և թողարկման (5) համարների լրացուցիչ նշումներով։]]
'''Գրանցման համարի միջազգային ստանդարտ (ԳՀՄՍ)''' ({{lang-en|ISSN - International Standard Serial Number}}), ութ թվանիշով եզակի համար, որն օգտագործվում է տարբեր լեզուներով տպագրությամբ կամ էլեկտրոնային ձևով հրատարկվող պարբերականի նույնականացման նպատակով<ref name=Whatis>{{Citation |title=Ի՞նչ է ԳՀՄՍ-ն։ |url=http://www.issn.org/2-22635-What-is-an-ISSN.php |publisher=ԳՀՄՍ միջազգային կենտրոն}}։{{ref-en}}</ref>։ Տարբեր լեզուներով տպագրությամբ և էլեկտրոնային ձևով հրատարկվող նույն պարբերականը կարող է ունենալ նույնականացման համար ըստ լեզուների '''Տպագրվող պարբերականի ԳՀՄՍ'''-ի ('''ՏՊ-ԳՀՄՍ''', '''P-ISSN''') և ըստ '''Էլեկտրոնային պարբերականի ԳՀՄՍ'''-ի ('''ԷՊ-ԳՀՄՍ''', '''e-ISSN''', '''eISSN''')։

ԳՀՄՍ համակարգն առաջին անգամ մշակվել է [[Ստանդարտացման միջազգային կազմակերպություն|Ստանդարտացման միջազգային կազմակերպության]] (ՍՄԿ — ISO) կողմից 1971 թ․ որպես ISO 3297 ստանդարտ<ref>{{Citation |title=ԳՀՄՍ և ՍՄԿ ստանդարտներ |year=2008 |url=http://www.issn.org/2-22643-ISSN-and-ISO-standards.php |publisher=ԳՀՄՍ միջազգային կենտրոն}}։{{ref-en}}</ref>, որի պատասխանատուն ISO TC 46/SC 9 ենթակոմիտեն է։

[[Վիքիպեդիա]]յի հոդվածներում պարբերականի հրատարակության նույնականցման հղումն իրականացվում է [[Կաղապար:ISSN]]-ում համարի գրառմամբ՝ '''<nowiki>{{ ISSN | համար }}</nowiki>'''։ Օրինակ, 0002-3035, 1068-3372 և 1934-9378 համարներն օգտագործվում են [[ՀՀ ԳԱԱ տեղեկագիր․ Ֆիզիկա]] ամսագրի, համապատասխանաբար, {{ISSN|0002-3035}} տպագիր ռուսերեն, {{ISSN|1068-3372}} տպագիր անգլերեն և {{ISSN|1934-9378}} էլեկտրոնային անգլերեն հրատարակությունների նույնականացման հղումները ստեղծելու համար։
Այն ընդունված է ամբողջ աշխարհում նույնականացնելու և տարբերելու համար նույնանման հերթական անվանումներով հրապարակումները, ինչպես նաև օժանդակելու համար կատալոգավորման, միջգրադարանային փոխանակման և այլ գործընթացներին<ref>{{cite web |url=http://www.bl.uk/bibliographic/issn.html |title=Կատալոգավորման ստանդարտները – ՄՍՀՀ ՄՔ կենտրոն |publisher=Բրիտանական գրադարան |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 14 |archive-date=2014 թ․ հուլիսի 15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715143822/http://www.bl.uk/bibliographic/issn.html |url-status=dead }}</ref>։

Երբ տպագրվում է որևիցե հրապարակում, որն ունի նման պարունակություն, սակայն հրապարակվել է տարբեր տեսքով, այն ստանում է տարբեր ՄՍՀՀ համար, որոնցից ամեն մեկը կցված է ոչ միայն պարունակությանը այլ նաև հրապարակման տեսակին, ճրինակ [[Տպագրություն|տպված]] և [[էլեկտրոնային հրապարակում]] տեսակները, անվանում են '''տպված (print) ISSN''' ('''p-ISSN''') և '''էլեկտրոնային (electronic) ISSN''' ('''e-ISSN''' կամ '''eISSN''')։

ՄՍՀՀ համակարգը սկզբում ստեղծվել էր որպես ԻՍՕ [[միջազգային ստանդարտ]] 1971 թվականին և հրատարակվել է որպես ''ISO 3297'' [[1975]] թվականին<ref>{{cite web |url=http://www.issn.org/understanding-the-issn/standardization/ |title=ՄՍՀՀ, ստանդարտացված կոդ |publisher=ՄՍՀՀ միջազգային կենտրոն |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 13}}</ref>։ ԻՍՕ-ի ''TC 46/SC 9'' ենթակոմիտեն պատասխանատու է այս ստանդարտի համար։

== Կոդի ֆորմատ ==
ՄՍՀՀ կոդի ֆորմատն է ութանիշ թիվ, որը բաժանված է գծիկով երկու չորսանիշ թվերի<ref name=Whatis/>։ Վերջին թիվը կարող է լինել 0-9 թիվ կամ X նշան, և հանդիսանում է [[ստուգող թիվ]]։

Օրինակ՝ ''Hearing Research'' ամսագրի ՄՍՀՀ կոդն է 0378-5955, որտեղ վերջին 5 թիվը ստուգող թիվ է։

Ստուգող թվի հաշվարկի համար կարելի է կիրառել հետևյալ [[ալգորիթմ]]ը՝ 
:ՄՍՀՀ թվի առաջին 7 նիշերի ստուգող թիվը հաշվարկվում է այդ նիշի բազմապատկումով իրենց դիրքով տվյալ թվում, դիրքը հաշվվում է աջից, և ունի հետևյալ արժեքները 8, 7, 6, 5, 4, 3, և 2՝
::<math>0\cdot 8 + 3\cdot 7 + 7\cdot 6 + 8\cdot 5 + 5\cdot 4 + 9\cdot 3 + 5\cdot 2</math>
::<math>= 0 + 21 + 42 + 40 + 20 + 27 + 10</math>
::<math>= 160</math>
:Ստացված թիվը բաժանվում է 11-ի և ստացվում է ամբողջ թիվ և մնացորդ՝
::<math>\frac{160}{11} = 14\mbox{ remainder }6=14+\frac{6}{11}</math>
:Եթե մնացորդ չի մնում, ստոգող թիվը ընդունվում է 0, մնացած դեպքեում մնացորդը հանվում է 11-ից և արդյունքը ընդունվում է որպես ստուգող թիվ՝
::<math>11 - 6 = 5</math>
:տվյալ դեպքում ստուգող թիվն է 5-ը։
:Լատիներեն մեծատառ X է գրվում միայն այն դեպքում, երբ ստացված ստուգող թվի արժեքը կազմում 10։

Գործում են առցանց ՄՍՀՀ կոդի ստուգման գործիքներ, որը հիմնված է վերը բերված ալգորիթմի վրա<ref>{{cite web |url=http://journal-index.org/ISSN-validator/ |title=ՄՍՀՀ առցանց ստուգիչ |publisher=Advanced Science Index |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 14 |archive-date=2014 թ․ նոյեմբերի 11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141111021720/http://journal-index.org/ISSN-validator/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://journalseeker.researchbib.com/?action=issnChecker |title=ՄՍՀՀ առցանց վավերացնող |publisher=Journal Seeker |accessdate=2014 թ․ օգոստոսի 9}}</ref>

== Տես նաև ==
* [[Կաղապար:ISSN]]

== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}

== Արտաքին հղումներ ==
* [https://docs.google.com/spreadsheet/ccc?key=0AusE0e8tdNZVdDFHRnVEZmNCQ3NSNGxNamxDMk44a1E 63800 ՄՍՀՀ կոդերի ցանկ վերնագրերով]
* {{Citation | url = http://www.issn.org/ | title = ՄՍՀՀ միջազգային կենտրոն}}
* {{Citation | publisher = ՄՍՀՀ միջազգային կենտրոն | url = http://www.issn.org/files/issn/Documentation/Manuels/ISSN-MANUAL_JAN09.pdf | title = ՄՍՀՀ ձեռնարկ | chapter = Կատալոգավորման մաս | format = PDF | accessdate = 2014-09-04 | archivedate = 2011-08-07 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110807122923/http://www.issn.org/files/issn/Documentation/Manuels/ISSN-MANUAL_JAN09.pdf | url-status = dead }}.
* {{Citation | place = Միացյալ Նահանգներ | publisher = Կոնգրեսի գրադարան | url = http://www.loc.gov/issn/issnbro.html | title = Ինչպես ԱՄՆ հրատարակիչները կարող են ստանալ ՄՍՀՀ}}.
* {{Citation |title=ԳՀՄՍ միջազգային կենտրոն |url=http://www.issn.org/}}
* {{Citation |title=ԳՀՄՍ ուղեցույց |url=http://www.issn.org/files/issn/Documentation/Manuels/ISSN-MANUAL_JAN09.pdf |url-status=dead |chapter=Քարտավորում |publisher=ԳՀՄՍ միջազգային կենտրոն |format=PDF |accessdate=2013 թ․ դեկտեմբերի 29 |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 7 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110807122923/http://www.issn.org/files/issn/Documentation/Manuels/ISSN-MANUAL_JAN09.pdf}}.
* [http://www.oclc.org/firstsearch/periodicals/index_issn.asp Որոնում ԳՀՄՍ համարների միջոցով]
* [https://docs.google.com/spreadsheet/ccc?key=0AusE0e8tdNZVdDFHRnVEZmNCQ3NSNGxNamxDMk44a1E 63800 ԳՀՄՍ համարների և անվանումների ցանկ]
{{Արտաքին հղումներ}}
{{ISO ստանդարտներ}}

[[Կատեգորիա:Գումարի հաշվարկի ալգորիթմներ]]
[[Կատեգորիա:ԻՍՕ ստանդարտներ]]
[[Կատեգորիա:Հերթական համարներ]]
[[Կատեգորիա:Ունիվերսալ որոշիչներ]]
[[Կատեգորիա:Գրադարանագիտություն]]
[[Կատեգորիա:Գրահրատարակչություն]]
[[Կատեգորիա:Թվային տեխնոլոգիաներ]]