Դիտել PSI-20 էջի վիքիկոդը

{{ՎՏՔ}}'''PSI-20''' (պորտուգալական ֆոնդային [[ինդեքս]]ի հապավումը՝ '''Portuguese Stock Index''')<ref>{{Cite web |title=Trademarks |url=http://www.euronext.com/editorial/wide/disclaimer-2164-EN.html |accessdate=2007 թ․ դեկտեմբերի 28 |publisher=[[Euronext]] |archive-date=2012-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309170834/http://www.euronext.com/editorial/wide/disclaimer-2164-EN.html |url-status=dead }}</ref>, [[Պորտուգալիա]]յի գլխավոր [[ֆոնդային բորսա]]՝ ''Euronext'' [[Լիսաբոն]]ում առևտուր իրականացնող ընկերությունների ֆոնդային շուկայի հենանիշ։ Ցուցանիշը հետևում է [[Լիսաբոնի բորսա]]յի ընդհանուր ֆոնդային շուկայի ''PSI Geral''-ի ամենամեծ շուկայական կապիտալիզացիայով և [[բաժնետոմս]]երի շրջանառությամբ քսան ցուցակների գներին։ Այն համաեվրոպական ''Euronext'' ֆոնդային բորսայի խմբի հիմնական ազգային ինդեքսներից մեկն է բրյուսելի ''BEL20''-ի, Փարիզի ''CAC 40''-ի և [[Ամստերդամ]]ի ''AEX''-ի հետ մեկտեղ։

== Պատմություն ==
[[File:PSI 20.png|thumb|280px|''PSI-20''-ի գների էվոլյուցիան 1992-2012 թվականներին:]]

''PSI-20''-ը գործարկվել է 1992 թվականի դեկտեմբերի 31-ին՝ 3000 ինդեքսային միավորի բազային արժեքով<ref name="profile">{{Cite web |title=PSI-20 index profile |url=http://www.euronext.com/editorial/wide/editorial-2667-EN-PTING0200002.html?selectedMep=5 |accessdate=2007 թ․ դեկտեմբերի 28 |publisher=Euronext}}</ref> 1998-ից 2000 թվականներին ցուցանիշը զգալիորեն ավելի մեծ անկայունություն է ունեցել, քան աշխարհի հիմնական ֆինանսական շուկաները<ref name="BCP">{{Cite web |title=Activity Report Third Quarter 1999: Economic Environment |url=http://www.millenniumbcp.pt/multimedia/archive/00361/firstfeed1166_361406a.pdf |accessdate=2007 թ․ դեկտեմբերի 28 |publisher=[[Banco Comercial Português]]}}</ref>, որն առաջացել է աշխարհի զարգացած շուկաներում տիրող անորոշությունից<ref>{{Cite web |date=1998 թ․ դեկտեմբերի 3 |title=Business news: BVL-30 recovers some ground after a sharp decline |url=http://store.eiu.com/article/404078640.html |accessdate=2007 թ․ դեկտեմբերի 28 |publisher=[[Economist Intelligence Unit]]}}</ref>։ 1998 թվականին հաջորդեց մեծ անկումը նույն տարվա հուլիս-հոկտեմբեր ամիսներին<ref>{{Cite news |last=Domingos |first=Ricardo |date=2004 թ․ դեկտեմբերի 31 |title=Pequenas e médias empresas lideram ganhos na bolsa nacional em 2004 |url=http://jornaldenegocios.pt/default.asp?CpContentId=253578 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323111530/http://www.jornaldenegocios.pt/default.asp?CpContentId=253578 |archive-date=2012 թ․ մարտի 23 |accessdate=2007 թ․ դեկտեմբերի 28 |work=[[Jornal de Negócios]] |language=pt}}</ref>։ 1999 թվականի վերջում գների ևս մեկ աճը հասավ գագաթնակետին՝ ինդեքսի ամենաբարձր արժեքով մինչ օրս՝ 14,822,59, որը սահմանված էր 2000 թվականի մարտի 3-ին<ref name="Yahoo! Finance">{{Cite web |title=5-year comparison chart of PSI-20, Xetra DAX, FTSE 100 and DJIA |url=https://finance.yahoo.com/charts#chart1:symbol=^psi20;range=5y;compare=^gdaxi+^dji+^ftse;charttype=line;crosshair=on;logscale=off;source=undefined |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071227231147/http://finance.yahoo.com/charts#chart1:symbol=^psi20;range=5y;compare=^gdaxi+^dji+^ftse;charttype=line;crosshair=on;logscale=off;source=undefined |archivedate=2007 թ․ դեկտեմբերի 27 |accessdate=2007 թ․ դեկտեմբերի 28 |publisher=[[Yahoo! Finance]]}}</ref>։ Պորտուգալական ''բլյու-չիպերի'' շուկայի հետագա կատարողականը հիմնականում հետևել է արևմտյան այլ ինդեքսների կողմից սահմանված միտումներին՝ ընկնելով ''dot-com bubble''-ի հետևանքով, նախքան 2003 թվականից սկսած զգալիորեն վերականգնվելը<ref name="Yahoo! Finance"/>։

Հարկ է նշել, որ ինդեքսի բաղադրիչների թիվը (20) ցածր է ընդհանուր ընդունված նվազագույն ընտրանքի չափից՝ 30, որն անհրաժեշտ է վիճակագրական նշանակության հասնելու համար։

== Տարեկան եկամտաբերություն ==
Հետևյալ աղյուսակը ցույց է տալիս ''PSI-20''-ի տարեկան զարգացումը 1992 թվականից ի վեր[8]:
<ref>{{Cite web |title=Historical data: PSI 20 Index - Portugal (^PSI20) |url=https://stooq.com/q/d/?s=^psi20}}</ref>
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
!Տարի
!Փակման մակարդակ
!Ցուցանիշի փոփոխություն<br />կետերով
!Ցուցանիշի փոփոխություն<br /> %-ով
|-
| 1992 || 3,000.00 || ||
|-
| 1993 || 4,288.09 || 1,288.09 || 42.94
|-
| 1994 || 4,157.25 || −130.84||style="color:red"|−3.05
|-
| 1995 || 3,896.24 || −261.01||style="color:red"|−6.28
|-
| 1996 || 5,146.33 || 1,250.09 || 32.08
|-
| 1997 || 8,803.50 || 3,657.17 || 71.06
|-
| 1998 || 10,998.92 || 2,195.42 || 24.94
|-
| 1999 || 11,960.51 || 961.59 || 8.74
|-
| 2000 || 10,404.09 || −1,556.42||style="color:red"|−13.01
|-
| 2001 || 7,831.49 || −2,572.60||style="color:red"|−24.73
|-
| 2002 || 5,824.70 || −2,006.79||style="color:red"|−25.62
|-
| 2003 || 6,747.41 || 922.71 || 15.84
|-
| 2004 || 7,600.16 || 852.75 || 12.64
|-
| 2005 || 8,618.67 || 1,018.51 || 13.40
|-
| 2006 || 11,197.59 || 2,578.92 || 29.92
|-
| 2007 || 13,019.36 || 1,821.77 || 16.27
|-
| 2008 || 6,341.34 || −6,678.02||style="color:red"|−51.29
|-
| 2009 || 8,463.85 || 2,122.51 || 33.47
|-
| 2010 || 7,588.31 || −875.54||style="color:red"|−10.34
|-
| 2011 || 5,494.27 || −2,094.04||style="color:red"|−27.60
|-
| 2012 || 5,655.15 || 160.88 || 2.93
|-
| 2013 || 6,558.85 || 903.70 || 15.98
|-
| 2014 || 4,798.99 || −1,759.86||style="color:red"|−26.83
|-
| 2015 || 5,317.67 || 518.68 || 10.81
|-
| 2016 || 4,679.20 || −638.47||style="color:red"|−12.01
|-
| 2017 || 5,388.33 || 709.13 || 15.15
|-
| 2018 || 4,731.47 || −656.86||style="color:red"|−12.19
|-
|2019
|5,214.14
|482.67
|10.20
|-
|2020
|4,898.36
|−315.78||style="color:red"|−6.06

|-
|2022
|5,726.11
|156.63
|2.81
|-
|2023
|6,396.48
|670.37
|11.71
|-
|}

== Տարեկան եկամուտներ ==
Նախքան 2007 թվականի հուլիսին ինդեքսի կանոնների փոփոխությունը, ''PSI-20'' կազմը վերանայվում էր տարին երկու անգամ՝ հունվարին և հուլիսին<ref name="changes">{{Cite web |title=Announcement rule changes PSI 20 effective 2007 |url=http://www.euronext.com/fic/000/021/296/212967.pdf |accessdate=2007 թ․ դեկտեմբերի 28 |publisher=Euronext |archive-date=2012-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309170858/http://www.euronext.com/fic/000/021/296/212967.pdf |url-status=dead }}</ref>։ Ինդեքսի կայունությունը մեծացնելու նպատակով<ref name="FAQ">{{Cite web |title=FAQ New Rules PSI 20 |url=http://www.euronext.com/fic/000/021/296/212969.pdf |accessdate=2007 թ․ դեկտեմբերի 28 |publisher=Euronext |archive-date=2012-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309170910/http://www.euronext.com/fic/000/021/296/212969.pdf |url-status=dead }}</ref> վերանայման հաճախականությունը այս պահին փոխվել է տարեկան՝ սկսած 2008 թվականի մարտի առաջին առևտրային օրվանից (''BEL20''-ին և ''AEX''-ին համահունչ)<ref name="changes" />։ Ինդեքսի կանոնների և կազմի համար պատասխանատվությունը կրում է անկախ ''PSI'' Ղեկավար կոմիտեն<ref name="profile" />, որը հրապարակում է ցանկացած որոշում դրանց ուժի մեջ մտնելուց առնվազն մեկ ամիս առաջ<ref name="rules">{{Cite web |date=2007 թ․ հուլիս |title=Rules for the PSI-20 Index |url=http://www.euronext.com/fic/000/007/937/79378.pdf |accessdate=2007 թ․ դեկտեմբերի 28 |publisher=Euronext |archive-date=2012-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309170913/http://www.euronext.com/fic/000/007/937/79378.pdf |url-status=dead }}</ref>։

2008 թվականի մարտի վերադասավորումից սկսած, ապագա ''PSI-20'' ընկերություններից պահանջվում է ունենալ «առևտրի արագություն» (ընկերության ազատ բաժնետոմսերի մասնաբաժինը, որոնք փոխվել են նախորդ օրացուցային տարվա ընթացքում) առնվազն 10%՝ պաշտպանելու համար ինդեքսի իրացվելիությունը<ref name="rules" />։ [[Ֆոնդային բորսա]]յի բոլոր ցուցակները, որոնք բավարարում են այս չափանիշը, դասակարգվում են նախորդ տարում վաճառված բաժնետոմսերի ընդհանուր արժեքով ([[եվրո]]յով) (այդպիսով հաշվի առնելով շուկայական կապիտալը և իրացվելիությունը), և այս դասակարգումն օգտագործվում է ինդեքսի բաղադրիչներն ընտրելու համար։ Վարկանիշում 22-րդ տեղից ցած իջնող ցանկացած ընտրող ինքնաբերաբար հանվում է ինդեքսից, և ցանկացած ոչ բաղկացուցիչ, որը բարձրանում է 18-րդ տեղից, ավելացվում է ինդեքսին<ref name="rules" />։ Եթե գոյություն ունեցող բաղադրիչները զբաղեցնում են 21-րդ և/կամ 22-րդ դիրքերը, նրանք մնում են ''PSI-20''-ում, պայմանով, որ ոչ բաղկացուցիչները չեն բարձրացել 18-րդ դիրքից՝ փոխարինելու համար։ Նմանապես, 19-րդ և/կամ 20-րդ դիրքեր զբաղեցնող ոչ ընտրողներն առաջխաղացման չեն արժանանում, քանի դեռ 22-րդ տեղից ցած իջած ընտրողի կողմից ինդեքսի տեղ չի ազատվել<ref name="rules" />։

=== Արտահերթ փոփոխություններ ===
Եթե ընկերությունը հեռացվում է ինդեքսից տարեկան վերանայումից դուրս՝ ինչ-որ արտասովոր կորպորատիվ գործողությունների արդյունքում (օրինակ՝ միաձուլումը կամ դուրս գալը ցուցակից՝ գնման պատճառով), ընտրվում է ամենաբարձր վարկանիշ ունեցող ցուցակը, որը դեռևս ինդեքսի մեջ չէ՝ թափուր տեղը լրացնելու համար<ref name="rules" />։ Սա ի տարբերություն որոշ այլ ''Euronext'' ինդեքսների, ինչպիսին է ''AEX''-ը, որտեղ նման տեղերը սովորաբար չեն լրացվում մինչև հաջորդ տարեկան վերանայումը։

=== Արագ մուտքի կանոն ===
Եթե ''Euronext'' Լիսաբոնում նոր ցուցակված ընկերությունն ունի շուկայական կապիտալ և կանխատեսվում է, որ իրացվելիությունը գերազանցում է գոյություն ունեցող ''PSI-20'' որոշ բաղադրիչների իրացվելիությունը, ապա այն ինդեքսի մեջ ներմուծելու համար կարելի է կիրառել «Արագ մուտքի» կանոնը։ Դա կարող է տեղի ունենալ կամ դրա ''IPO''-ից անմիջապես հետո կամ սեպտեմբերի առաջին առևտրային օրը։ Ամենացածր բաժնետոմսերի շրջանառությամբ գոյություն ունեցող բաղադրիչը հեռացվում է ինդեքսում տեղ ազատելու համար<ref name="rules" />։

=== Կշիռ ===
PSI-20-ը կապիտալիզացիայի կշռված ինդեքս է։ Յուրաքանչյուր բաժնետոմսի կշիռները հաշվարկելու համար օգտագործվող շուկայական կապիտալիզացիան այսպես կոչված «''free float''» խմբի ճշգրտված շուկայական կապիտալն է, որտեղ ազատ ''float'' գործակիցը (բաժնետոմսերի մասնաբաժինը, որոնք ակտիվորեն հասանելի են ''Euronext Lisbon''-ում առևտրի համար) կլորացվում է մինչև մոտակա 5 տոկոսը<ref name="rules" />։ Ինդեքսի մեջ ընկերությունների կշիռները սահմանվել են (անհրաժեշտության դեպքում) 20%-ով յուրաքանչյուր կիսամյակային վերանայման ժամանակ մինչև 2007 թվականի հուլիսի կանոնների փոփոխությունը, երբ սահմանաչափը կրճատվել է մինչև 15%՝ համահունչ ''Euronext''-ի այլ հենանիշային ազգային ինդեքսներին<ref name="changes" />։ Կշիռները թույլատրվում են ազատ տատանվելու ինդեքսի փոփոխություններից հետո, սակայն հաջորդ վերադասակարգման ժամանակ կրկին հստակ սահմանվում են։ Խոշորագույն ընկերությունների կշիռները նվազեցնելու համար օգտագործվող սահմանային գործոնները վերահաշվարկվում են ամեն տարի ինդեքսի վերանայման ժամանակ<ref name="rules" />։

=== Հաշվարկ ===
PSI-20 ինդեքսի «I» արժեքը հաշվարկվում է հետևյալ բանաձևով<ref name="rules" />․

<math> I_t = \frac{\sum_{i=1}^N Q_{i,t}\,F_{i,t}\,f_{i,t}\,C_{i,t}\,}{d_{t}\,} </math>

*''t'' հաշվարկման օր; '
*'N'' ինդեքսի բաղկացուցիչ բաժնետոմսերի քանակը (սովորաբար 20); 
*''Q<sub>i,t</sub>'' ընկերության բաժնետոմսերի քանակը ''t'' օրը; 
*''F<sub>i,t</sub>'' բաժնետոմսի ազատ լողացող գործակիցը i; 
*''f<sub>i,t</sub>''բաժնետոմսի սահմանաչափը i (ճիշտ 1 բոլոր ընկերությունների համար, որոնք ենթակա չեն 15% շեմին); 
*''C<sub>i,t</sub>'' բաժնետոմսի գինը t օրը; 
*''d<sub>t</sub>'' պարամետր, որը հայտնի է որպես ինդեքսի բաժանարար։

{| class="wikitable sortable" cellpadding="2 cellspacing" style="text-align: center"
! scope="col" | Ընկերություն
! scope="col" | Արդյունաբերություն
! scope="col" | Ticker խորհրդանիշ<ref>https://live.euronext.com/en, EURONEXT MARKETS</ref>
! scope="col" | Քաշ (%)
|-
| Altri || Հիմնական ռեսուրսներ || ''ALTR'' || 2.03
|-
| ''Banco Comercial Português'' || Բանկեր|| ''BCP''}} ||  17.04
|-
| ''Corticeira Amorim'' || Արդյունաբերական ապրանքներ և ծառայություններ || ''COR'' || 2.62
|-
| ''CTT Correios de Portugal, S.A․'' || Արդյունաբերական ապրանքներ և ծառայություններ || ''CTT'' || 3.02
|-
| ''EDP Renováveis'' || Ծառայություններ || ''EDPR'' || 9.69
|-
| ''Energias de Portugal'' || Ծառայություններ || ''EDP'' || 10.36
|-
| ''Galp Energia'' || Էներգիա|| ''GALP'' || 11.50
|-
| ''Ibersol'' || Ճամփորդություն և ժամանց || ''IBS'' || 0.93
|-
| ''Jerónimo Martins'' || Անձնական խնամքի, դեղերի և մթերային խանութներ || ''JMT'' || 10.55
|- 
| Mota-Engil || Շինարարություն և ապրանքներ || ''EGL'' || 2.22
|-
| ''NOS (Portuguese media company)'' || Հեռուստահաղորդակցություն || ''NOS'' || 9.01
|-
| ''Novabase'' || Տեխնոլոգիաներ|| ''NBA'' || 0.24
|-
| ''Pharol'' || Հեռուստահաղորդակցություն || ''PHR'' || 0.93
|-
| ''Redes Energéticas Nacionais'' || Ծառայություններ || ''RENE'' || 4.75
|-
| ''Semapa'' || Հիմնական ռեսուրսներ || ''SEM''|| 2.77
|-
| ''Sonae'' || Անձնական խնամքի, դեղերի և մթերային խանութներ || ''SON'' || 5.03
|-
| ''Sonae Capital'' || Ֆինանսական ծառայություններ || ''SONC'' || 0.50
|-
| ''The Navigator Company'' || Հիմնական ռեսուրսներ || ''NVG'' || 6.81
|}

== Արտաքին հղումներ ==
*[https://www.euronext.com/en/products/indices/PTING0200002-XLIS/quotes   Euronext quote for PSI-20 ]
*[https://www.euronext.com/en/products/indices/PTING0200002-XLIS/market-information  Market information] on [[Euronext]] website
*[https://web.archive.org/web/20140812175303/https://indices.nyx.com/products/indices/PTING0200002-XLIS/quotes Official Euronext page for PSI-20 Index]
*[https://www.bloomberg.com/apps/quote?ticker=PSI20:IND Bloomberg page for PSI20:IND]
{{Արտաքին հղումներ}}

== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}

[[Կատեգորիա:Արժեթղթերի շուկա]]
[[Կատեգորիա:Տնտեսություն]]
[[Կատեգորիա:Ֆոնդային բորսաներ]]