Ներմետաղական միացություններ

$C{r}_{11}G{e}_{19}$

Ներմետաղական միացություններ, մետաղական միացություններ, ներմետաղական ֆազեր, մետալիդներ, քիմիական միացություններ, որոնցում ատոմները միացած են մետաղական կապերով։ Սովորաբար մետաղների միացություններն են իրար հետ և ունեն մետաղներին բնորոշ հատկություններ՝ էլեկտրահաղորդականության ջերմաստիճանային բացասական գործակից, բարձր էլեկտրահաղորդականություն և ջերմահաղորդականություն, մետաղական փայլ (լույսի համար անթափանց են)։ Ներմետաղական միացությունները մեծ մասամբ ունեն փոփոխական (բերթոլիդներ), երբեմն՝ կայուն (դալթոնիդներ) բաղադրություն։ Ներմետաղական միացություններ են նաև $MgSi,M{g}_{3}A{s}_2$ և նման միացությունները, որոնցում քիմիական կապերը մասնակի մետաղական են։ Կապի մետաղական բնույթը մեծ է Կուրնակովի միացություններում՝ $CuAu,C{u}_{3}Au,FePt,FeCr,M{n}_{3}Au$ և այլն, որոնցում ատոմներն ունեն խիտ ծրագրավորված դասավորություն։ Իրարից $1,1-1,3$ անգամ տարբերվող ատոմական շառավիղներ ունեցող մետաղները առաջացնում են Լավեսի ֆազեր՝ $MgZ{n}_2,CuMgAl,C{u}_{4}MgSn$ են (գերմանացի գիտնական Ֆ․ Լավես, 1934)։ Անցումային տարրերի և $Mg,Al,Ge,Sn,Sb$-ի առաջացրած ներմետաղական միացությունների բաղադրությունը որոշվում է արժեքական էլեկտրոնների թվի և կառուցվածքային բջջում գտնվող ատոմների թվի հարաբերությամբ (հաստատել է անգլացի գիտնական Ու․ Յում-Ռոզերին, 1926)։ $n=\frac{3}{2}$–ի դեպքում առաջանում է ծավալակենտրոն 21 խորանարդային ($\beta$-ֆազեր), $n=\frac{21}{13}$-ի դեպքում՝ նիստակենտրոն խորանարդային ($\gamma$-ֆազեր), $n=\frac{7}{4}$-ի դեպքում՝ հեքսագոնալային ($\epsilon$-ֆազեր) կառուցվածք։ Յում-Ռոզերիի ֆազերը (էլեկտրոնային միացություններ) տարածված են բրոնզանման և արույրանման համաձուլվածքներում։ Ներմետաղական միացությունները կիրառվում են որպես մագնիսական նյութեր, կիսահաղորդիչներ և գերհաղորդիչներ, ջերմակայուն համաձուլվածքների, բարձրամրության կառուցվածքային նյութերի, տպագրական համաձուլվածքների կարևոր բաղադրիչներ և այլն։