Դեկարբօքսիլացում

Դեկարբօքսիլացում

Դեկարբօքսիլացում (դե․․․+ կարբօքսիլացում), օրգանական թթուների կարբօքսիլխմբից $C{O}_2$-ի պոկում։ Կարբօքսիլացման հակադարձ ռեակցիան է։ Թթվի բնույթից կախված՝ դեկարբօքսիլացում կատարվում է տարբեր ճանապարհներով։ Ալիֆատիկ շարքի թթուները ($RCOOH$) նատրոնակրի ևևտ տաքացնելիս անջատում են $C{O}_2$ և առաջացնում ածխաջրածին։ Մալոնաթթվի, ցիանքացախաթթվի և դարչնաթթվի տիպի թթուները $C{O}_2$ անջատում են ուղղակի տաքացնելիս, իսկ թրթնջկաթթուն խիտ $H_{2}S{O}_4$-ի ազդեցությամբ դեկարբօքսիլացվում է՝ առաջացնելով $CO,C{O}_2$ և ջուր, մրջնաթթուն՝ $C{O}_2$ և ջրածին, պիրոխաղողաթթուն՝ $C{O}_2$ և քացախալդեհիդ։ Արոմատիկ թթուների դեկարբօքսիլացումը կատարվում է քինոլինի միջավայրում, պղնձի փոշու առկայությամբ տաքացնելիս։ Դեկարբօքսիլացում կատարվում է նաև ֆերմենտատիվ ճանապարհով, որը նյութափոխանակության պրոցեսի կարևոր փուլերից մեկն է։ Օրգանիզմում ամինաթթուների դեկարբօքսիլացում կատարվում է դեկարբօքսիլազ ֆերմենտի ազդեցությամբ։ Կաղապար:ՀՍՀ