Տեղաշարժման կանոն

Տեղաշարժման կանոն, Ֆայանսի և Սոդդիի կանոն, ռադիոակտիվ ($\alpha$ և ${\beta }^{-}$) տրոհման հետևանքով առաջացած տարրի տեղը տարրերի պարբերական համակարգում որոշող կանոն։ $\alpha$-տրոհումը միշտ հանգեցնում է այնպիսի տարրի իզոտոպի ($Y$) առաջացման, որը ելակետայինի ($X$) նկատմամբ 2 վանդակով տեղաշարժված է դեպի տարրերի պարբերական համակարգի սկիզբը, այսինքն՝ տրոհվող տարի կարգաթիվը ($Z$) նվազում է 2, զանգվածի թիվը ($A$)՝ 4 միավորով

${}_Z^A\text{X}\to {}_{Z-2}^{A-4}\text{Y}+{}_2^4\text{He}$

${\beta }^{-}$ տրոհումից առաջացած տարրը ելակետայինի նկատմամբ 1 վանդակով տեղաշարժված է դեպի պարբերական համակարգի վերջը, այսինքն՝ կարգաթիվը մեծանում է 1 միավորով, իսկ զանգվածի թիվը մնում է հաստատուն

${}_Z^A\text{X}\to {}_{Z+1}^A\text{Y}+e$

Տեղաշարժման կանոնը ձևակերպել են Կ․ Ֆայանսն ու Ֆ․ Սոդդին 1913 թվականին, միմյանցից անկախ։

Հայտնի են նաև պոզիտրոնային (${\beta }^{+}$) և էլեկտրոնի զավթումով ($K$-կլանում) տրոհումներ, որոնց դեպքում առաջացած տարրը ելակետայինի նկատմամբ տեղաշարժված է դեպի տարրերի պարբերական համակարգի սկիզբը 1 վանդակով։

Տես նաև

• Ռադիոակտիվություն