Դիտել Բորազոլ էջի վիքիկոդը

{{Տեղեկաքարտ Նյութ
 | պատկեր 3D = Borazine-3D-vdW.png
 | քիմիական անվանում = հեքսահիդրո-1,3,5,2,4,6-եռազոեռբորին
 | ավանդական անվանում = բորազոլ, բորազին, եռբորինեռիմիդ
}}
'''Բորազոլ (բորազին, եռբորինեռիմիդ)''', [[քիմիական բանաձև]]ն է B<sub>3</sub>H<sub>6</sub>N<sub>3</sub>, անգույն հեղուկ է։ [[Մոլեկուլ]]ը իրենից ներկայացնում է վեցանդամանի հարթ օղակ, որում [[բոր]]ի և [[ազոտ]]ի [[ատոմ]]ները հաջորդաբար միացված են միմյանց, նրանցից յուրաքանչյուրին միացված է մեկ [[Ջրածին|ջրածնի]] ատոմ։ Բորազոլի մոլեկուլը [[իզոէլեկտրիկ]] է բենզոլի մոլեկուլին և ունի անալոգային կառուցվածք։ Բոր և ազոտ [[տարրեր]]ի ատոմների միջև ընկած հեռավորության փոքրացումը պայմանավորված է դելոկալիզացված π-էլեկտրոններով(d(B—N) = 0,144 նմ, միակի կապի դեպքում d(B—N) = 0,154 նմ)։

== Հատկություններ ==
Բորազոլը հանդիսանում է [[բենզոլ]]ի անօրգանական անալոգը, այն նման է բենզոլին նաև իր ֆիզիկական հատկություններով(ագրեգատային վիճակով, եռման միջակայքով, [[Խտություն|խտությամբ]] և այլն)։ Իսկ քիմիական հատկություններով [[բենզոլ]]ն ու բորազոլը խիստ տարբերվում են, բորազոլն ավելի ռեակցիոնունակ է։ Բորազոլն օքսիդանում է [[օդ]]ում, [[ջուր|ջրումում]] լուծելիս այն փոխազդում է ջրի հետ, առաջացնելով [[բորի հիդրօքսիդ]](В(ОН)<sub>3</sub>), [[ամոնիակ]](NH<sub>3</sub>) և [[ջրածին]](H<sub>2</sub>), այն պակաս ջերմադիմացկուն է քան բենզոլը։ [[Ջրածին|Ջրածնի]] այն ատոմները, որոնք միացած են բորի ատոմներին, կարող են տեղակալվել առանց ցիկլը քանդելու։ [[Բորի քլորիդ]]ի BCl<sub>3</sub> կամ [[բորի բրոմիդ]]ի BBr<sub>3</sub> ազդեցությամբ, տաքացման պայմաններում, առաջացնում է պինդ և կայուն միացություն [[եռհալոգենբորազոլ]](B<sub>3</sub>N<sub>3</sub>H<sub>3</sub>Hal<sub>3</sub>)։

== Ստացում ==
Բորազոլ կարելի է ստանալ
* [[Լիթիում]]ի [[քառհիդրոբորատ]]ի և [[ամոնիումի քլորիդ]]ի տաքացումով։
: <math> \mathsf{3LiBH_4 + 3NH_4Cl \rightarrow B_3H_6N_3 + 3LiCl + 9H_2}</math>
* Տաքացման պայմաններում [[երկբորան]]ի և ամոնիակի փոխազդեցությունից։
: <math> \mathsf{3B_2H_6 + 6 NH_3 \rightarrow 2B_3H_6N_3 + 12H_2}</math>
* Բորի եռքլորիդի և [[ամոնիումի քլորիդ]]ի փոխազդեցությամբ, երկփուլ ռեակցիայով։
: <math> \mathsf{3BCl_3 + 3NH_4Cl \rightarrow Cl_3B_3H_3N_3 + 9HCl}</math>
: <math> \mathsf{Cl_3B_3H_3N_3 + 3NaBH_4 \rightarrow B_3H_6N_3 + 3/2B_2H_6 + 3NaCl}</math>

== Գրականություն ==
* Карапетьянц М. Х. Дракин С. И. Общая и неорганическая химия. М.։ Химия 1994

== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}
{{Բորի միացություններ}}
{{Արտաքին հղումներ}}

[[Կատեգորիա:Անօրգանական միացություններ]]
[[Կատեգորիա:Ազոտային հետերոցիկլային միացություններ]]
[[Կատեգորիա:Արոմատիկ հետերոցիկլային միացություններ]]