Դիտել Էթիլ սպիրտ էջի վիքիկոդը

{{Տեղեկաքարտ Նյութ
 | պատկեր = Ethanol-2D-skeletal.svg|200px
 | պատկեր 3D = Ethanol-3D-vdW.png
 | պատկեր 2 = Ethanol-3D-balls.png|130px
 | քիմիական անվանում = Էթանոլ
 | ավանդական անվանում = Էթիլ
 | ռացիոնալ բանաձև = <math>CH_3CH_2OH</math>
 | վիճակ = հեղուկ
 | ջերմատարողություն = 1,197<ref>{{Cite journal |last1=Vengeliene |first1=V |last2=Bilbao |first2=A |last3=Molander |first3=A |last4=Spanagel |first4=R |date=2008 թ․ մայիս |title=Neuropharmacology of alcohol addiction |url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1038/bjp.2008.30/full |journal=British Journal of Pharmacology |volume=154 |issue=2 |pages=299–315 |doi=10.1038/bjp.2008.131 |pmid=18311194 |quote=(Compulsive alcohol use) occurs only in a limited proportion of about 10–15% of alcohol users.... |accessdate=2015 թ․ ապրիլի 16}}</ref>
 | ձևավորման էնթալպիա = −234, 8
 | կրիտիկական ճնշում = +241 °C, 63 բար
 | եռակի կետ = -114, 3 °C<ref>{{Cite journal |author=Ballinger, P., Long, F.A. |last2=Long |year=1960 |title=Acid Ionization Constants of Alcohols. II. Acidities of Some Substituted Methanols and Related Compounds1, 2 |journal=Journal of the American Chemical Society |volume=82 |issue=4 |pages=795–798 |doi=10.1021/ja01489a008}}</ref><ref>{{Cite journal |author=Arnett, E.M., Venkatasubramaniam, K.G. |last2=Venkatasubramaniam |year=1983 |title=Thermochemical acidities in three superbase systems |journal=J. Org. Chem. |volume=48 |issue=10 |pages=1569–1578 |doi=10.1021/jo00158a001}}</ref>
 | լուծելիություն1 = անսահմանափակ
 | նյութ1 = ջր
 | դիպոլ մոմենտ = (գազ) 1.69
}}
'''Էթանոլ''' (''էթիլ սպիրտ, [[գինի|գինու]] սպիրտ, էթանոլ''), [[միատոմ սպիրտներ|միատոմ սպիրտ]] է, [[քիմիական բանաձև]]ն է <math>C_2H_5OH</math>:
Ստանդարտ պայմաններում այն թափանցիկ [[հեղուկ]] է, այրվում է, ունի բնորոշ սուր հոտ։ Այն հանդիսանում է ոչ [[դիպոլային միացություններ]]ի լուծիչ, օգտագործվում է որպես ախտահանող միջոց<ref name="Pubchem">{{Cite web |title=Ethanol – Compound Summary |url=http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=702 |work=The PubChem Project |publisher=National Center for Biotechnology Information |location=USA}}</ref>։

== Ստուգաբանություն ==
Էթանոլ (Ethanol) համակարգված անունը սահմանվել է Միջազգային Միության տեսական և կիրառական քիմիայի ([[IUPAC]]) կողմից մոլեկուլի համար, որը կազմված է երկու ատոմ [[Ածխածին|ածխածնից]] (նախածանց ''eth'') որոնք կապված են մեկ դոմենով (կապով) (վերջածանց «- ane») և կից OH խմբով ( վերջածանց «ol»)<ref>Liebig, Justus (1834) [http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uva.x002457887;view=1up;seq=13 "Ueber die Constitution des Aethers und seiner Verbindungen"] (On the constitution of ether and its compounds), ''Annalen der Pharmacie'', '''9''' : 1–39. From page 18: "''Bezeichnen wir die Kohlenwasserstoffverbindung 4C + 10H als das Radikal des Aethers mit E<sub>2</sub> und nennen es Ethyl'', …" (Let us designate the hydrocarbon compound 4C + 10H as the radical of ether with E<sub>2</sub> and name it ethyl …).</ref>:

Էթիլ (ethyl) նախածանցը ստեղծվել է [[1834]] թվականին գերմանացի քիմիկոս [[Ջասթուս Լիբիգ]]ը։ Էթիլը (ethyl) գալիս է ֆրանսիական ether բառից (ցանկացած նյութ, որը գոլորշիանում կամ սուբլիմացվում է նորմալ սենյակային ջերմաստիճանում)<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ հունվարի 30 |title=Methanol poisoning |url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/002680.htm |accessdate=2015 թ․ ապրիլի 6 |website=MedlinePlus |publisher=National Institute of Health}}</ref>։

Էթանոլ անունը հաստատվել է [[Ժնև]]ում [[1892]] թվականին քիմիական անվանացանկի միջազգային գիտաժողովի ընթացքում։ Սպիրտի սիստեմատիկ օգտագործումը քիմիայում սկսվել է [[1850]] թվականից<ref>For a report on the 1892 International Conference on Chemical Nomenclature, see:
* {{Cite journal |author=Armstrong, Henry |last2=Lockyer |first2=J |last3=Kirby |first3=F |last4=Sargeant |first4=J |last5=Fleet |first5=L |last6=Wright |first6=D |year=1892 |title=The International Conference on Chemical Nomenclature |url=https://books.google.am/books?id=LHkCAAAAIAAJ&pg=PA56 |journal=Nature |volume=46 |issue=1177 |pages=56–59 |bibcode=1892Natur..46...56A |doi=10.1038/046056c0 |pmid=16042519}}
* Armstrong's report is reprinted with the resolutions in English in: {{Cite journal |author=Armstrong, Henry |year=1892 |title=The International Conference on Chemical Nomenclature |url=https://books.google.am/books?id=RogMAQAAIAAJ&pg=PA398 |journal=The Journal of Analytical and Applied Chemistry |volume=6 |issue=1177 |pages=390–400 (398) |bibcode=1892Natur..46...56A |doi=10.1038/046056c0 |quote=The alcohols and the phenols will be called after the name of the hydrocarbon from which they are derived, terminated with the suffix ''ol'' (ex. pentanol, pentenol, etc.).}}</ref>։

== Քիմիական բանաձև ==
Էթանոլը երկու ածխածին պարունակող սպիրտ է։ Դրա մեկ այլ մոլեկուլային բանաձևն է CH<sub>3</sub>CH<sub>2</sub>OH է<ref>{{Cite journal |author=McDonnell G, Russell AD |last2=Russell |year=1999 |title=Antiseptics and disinfectants: activity, action, and resistance |url=https://archive.org/details/sim_clinical-microbiology-reviews_1999-01_12_1/page/147 |journal=Clin. Microbiol. Rev. |volume=12 |issue=1 |pages=147–79 |pmc=88911 |pmid=9880479}}</ref>։ Այլընտրանքային նշում է CH<sub>3</sub>-CH<sub>2</sub>- OH, որը ցույց է տալիս, որ ածխածնի մի մեթիլ խմբի (CH<sub>3</sub>-) կցվում է ածխածնի մի մեթիլ խմբի (- CH<sub>2</sub> -), որը կցվում է թթվածնի մի հիդրոքսիլ խմբի (-OH )։ Դա դիմեթիլ էթիլի իզոմեր է. Էթանոլը երբեմն կրճատ գործածվում է որպես էթ OH, օգտագործելով ընդհանուր օրգանական քիմիայի նշումները էթիլային խումբը ԷԹ-ի հետ ներկայացնելու համար ( C<sub>2</sub>H<sub>5</sub> )<ref>{{Cite journal |last=Calesnick |first=B. |last2=Vernick |first2=H. |year=1971 |title=Antitussive activity of ethanol |journal=Q J Stud Alcohol |volume=32 |issue=2 |pages=434–441 |pmid=4932255}}</ref>:

== Արտադրություն ==
Էթանոլը արտադրվում է և նավթաքիմիական (սինթետիկ)(Էթիլենի հիդրատացմամբ) և կենսաբանական գործընթացների (մանրէաբանություն)(ֆերմենտացնելով շաքարը խմորիչի հետ) միջոցով<ref>[http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001944.htm Alcohol use and safe drinking]. US National Institutes of Health .</ref>։

== Ստացում ==
Էթանոլի ստացման համար գործում է հիմնականում երկու միջոց, միկրոկենսաբանական ([[սպիրտային խմորում]]) և սինթետի կ([[էթիլենի հիդրատացիա]])<ref name="Fuel 89 (2010) 2713-2720">{{Cite journal |last1=Eyidogan |first1=Muharrem |last2=Ozsezen |first2=Ahmet Necati |last3=Canakci |first3=Mustafa |last4=Turkcan |first4=Ali |year=2010 |title=Impact of alcohol–gasoline fuel blends on the performance and combustion characteristics of an SI engine |journal=Fuel |volume=89 |issue=10 |pages=2713–2720 |doi=10.1016/j.fuel.2010.01.032}}</ref>։

=== Խմորում ===
Խմորումը միջոցով էթանոլի ստացումը հայտնի է դեռևս հին ժամանակներից։ Մթերքների սպիրտային խմորումից, որոնք պարունակում են [[ածխաջրեր]] (օրինակ [[խաղող]], տարբեր պտուղներ և այլն)։ Սպիրտային խմորումը բավական բարդ երևույթ է, բայց այն կարելի է ներկայացնել հետևյա ռեակցիայով<ref name="WaPo-Brazil">Reel, M. (August 19, 2006) [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/08/19/AR2006081900842.html "Brazil's Road to Energy Independence"], ''[[The Washington Post]]''.</ref>։
* <math>C_6H_{12}O_6 \rightarrow 2C_2H_5OH + 2CO_2</math>

Այս ռեակցիայի արդյունքում էթանոլի ելքը կազմում է մոտ 15%<ref name="sdc20100426">[http://www.space.com/businesstechnology/rocket-racing-tulsa-demonstration-100426.html Rocket Racing League Unveils New Flying Hot Rod], by Denise Chow, ''[[Space.com]]'', 2010-04-26. Retrieved 2010-04-27.</ref>։ Շատ հաճախ էթանոլ ստանալու պրոցեսը արագացնելու համար օգտագործում են [[դրոժասնկեր]]ի շտամբներ<ref>{{Cite web |last=Green |first=Ray |title=Model T Ford Club Australia (Inc.) |url=http://www.mtfca.com.au |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140114075515/http://mtfca.com.au/ |archive-date=2014 թ․ հունվարի 14 |accessdate=2011 թ․ հունիսի 24}}</ref>։ Այս եղանակով ստացված էթանոլը հարկավոր է վերամշակել և մեծացնել էթանոլի պարունակությունը խառնուրդում<ref>[http://www.ethanol.org/index.php?id=34&parentid=8#Environment Ethanol 101] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201114003907/https://ethanol.org/index.php?id=34&parentid=8#Environment |date=2020-11-14 }}. American Coalition for Ethanol.</ref>։
 
==== Հիդրոլիզային արտադրություն ====
[[Աշխարհ]]ում բավական շատ էթանոլ են ստանում [[ցելյուլոզա]] պարունակող հումքից (օրինակ բնափայտ), որը նախօրոք ենթարկում են [[հիդրոլիզ]]ի<ref>California Air Resources Board, Definition of a Low Emission Motor Vehicle in Compliance with the Mandates of Health and Safety Code Section 39037.05, second release, October 1989</ref>։ Այդ ընթացքում առաջացած [[հեքսոզներ|հեքսոզ]]ի և [[պենտոզ]]ի խառնուրդը ենթարկվում է հիդրոլիզի<ref>[http://www.energyfuturecoalition.org/biofuels/benefits_env_public_health.htm The Biofuels FAQs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110219052041/http://www.energyfuturecoalition.org/biofuels/benefits_env_public_health.htm |date=2011-02-19 }}, The Biofuels Source Book, Energy Future Coalition, [[United Nations Foundation]].</ref>։

=== Էթիլենի հիդրատացում ===
Արդյունաբերության մեջ էթանոլի ստացման ամենակիրառելի եղանակը [[էթիլեն]]ի հիդրատացումն է։ [[Հիդրատացում]]ը կարելի է կատարել երկու եղանակով։
* Ուղիղ հիդրատացում, 300&nbsp;°C ջերմաստիճանում, 7 ՄՊասկալ ճնշման և [[կատալիզատոր]]ի առկայության պայմաններում<ref>{{Cite web |date=2008 թ․ հուլիսի 30 |title=Adoption of the Airborne Toxic Control Measure to Reduce Formaldehyde Emissions from Composite Wood Products |url=http://www.wdma.com/TechnicalCenter/GreenZone/CARB/tabid/111/Default.aspx |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100309071022/http://www.wdma.com/TechnicalCenter/GreenZone/CARB/tabid/111/Default.aspx |archivedate=2010 թ․ մարտի 9 |publisher=Window and Door Manufacturers Association |location=USA}}</ref>։

<math>CH_2=CH_2 + H_2O \rightarrow C_2H_5OH</math>

* Միջանկյալ եթերի փուլում, ծծմբական թթվի առկայությամբ, 80-90&nbsp;°C ջերմաստիճանում, 3, 5 ՄՊասկալ ճնշման պայմաններում, հաջորդող հիդրոլիզով էթանոլի ստացում<ref>{{Cite web |title=2008 World Fuel Ethanol Production |url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E |archive-date=2015 թ․ սեպտեմբերի 24 |accessdate=2015 թ․ հուլիսի 7 |publisher=Renewable Fuels Association |location=U.S.}}</ref>։
<math>CH_2=CH_2 + H_2SO_4 \rightarrow CH_3-CH_2-OSO_2OH CH_3-CH_2-OSO_2OH + H_2O \rightarrow C_2H_5OH + H_2SO_4</math>

== Էթանոլի մաքրում ==
Խմորման կամ հիդրատացման միջոցով ստացված էթանոլը իրենից ներկայացնում է [[Ջուր|ջրի]], [[սպիրտ]]ի և այլ բաղադրիչների խառնուրդ։ Նրա արդյունաբերական, կենցաղային և այլ կարգի օգտագործման համար անհրաժեշտ է այն ենթարկել մաքրման<ref>{{Cite web |title=Tecnologia flex atrai estrangeiros |url=http://www.estadao.com.br/economia/not_eco178105, 0.htm |publisher=Agência Estado}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Թորման հետևանքով ստացված էթիլ սպիրտում էթանոլը կազմում է 95, 6%, 4, 4%-ը ջուրն է։

== Բացարձակ ալկոհոլ ==
Բացարձակ ալկոհոլի - էթիլսպիրտ, գրեթե ջուր չի պարունակում. Այն եռում է 78, 39&nbsp;°C ջերմաստիճանի դեպքում, իսկ ռեկտիֆիկացված սպիրտը՝ պարունակող ոչ պակաս, քան 4.43 % ջուր եռում է 78, 15&nbsp;°C. Ստանում են ջրային սպիրտի թորմամբ, որը պարունակում է բենզոլ։ Ստանում են նաև այլ տարբերակներով, օրինակ, ալկոհոը մշակում են նյութերով, որոնք արձագանքում են ջրով կամ կլանում են [[ջուր]]ը, ինչպիսիք չհանգած CaO-ն է կամ պղնձի սուլֆատը CuSO<sub>4</sub><ref name="rfa1">{{Cite web |date=2006 թ․ նոյեմբերի 20 |title=First Commercial U.S. Cellulosic Ethanol Biorefinery Announced |url=http://www.ethanolmarket.com/PressReleaseRFA102006.html |accessdate=2011 թ․ մայիսի 31 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref>:

Էթիլենի հիդրատացմամբ սինթետիկ սպիրտի ստացում Սինթետիկ սպիրտը ստացվում է գազային էթիլենի անմիջական հիդրատացմամբ<ref>[http://exploreit.icrisat.org/sites/default/files/uploads/1378281395_DevelopingASweetSorghum_2013.pdf ''Developing a sweet sorghum ethanol value chain''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140223044045/http://exploreit.icrisat.org/sites/default/files/uploads/1378281395_DevelopingASweetSorghum_2013.pdf |date=2014-02-23 }} [[ICRISAT]], 2013</ref>։ Էթիլենն էժան հումք է և մեծ քանակներով առաջաբում է նավթի կրեկինգից.

CH<sub>2</sub>= CH<sub>2</sub><sub>(գ)</sub> + H<sub>2</sub>O <sub>(գ)</sub> → C<sub>2</sub>H<sub>5</sub>OH<sub>(գ)</sub> ΔH < 0

Ռեակցիան իրականանում է 300°С ջերմաստիճանում 7-8 ՄՊա ճնշման տակ՝ ելքը մեծացնելու համար, քանի որ ռեակցիան ընթանում է ծավալի կրճատումով<ref>[http://resourcespace.icrisat.ac.in/filestore/8/4/0_6c06c9b61b19c20/840_be710da94740b90.pdf ''Sweet sorghum for food, feed and fuel''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150904014010/http://resourcespace.icrisat.ac.in/filestore/8/4/0_6c06c9b61b19c20/840_be710da94740b90.pdf |date=2015-09-04 }} New Agriculturalist, January 2008.</ref>։ Որպես կատլիզատոր օգտագործվում է [[օրթոֆոսֆորական թթու]] (H<sub>3</sub>PO<sub>4</sub>), որով պատում են [[Հախճապակի|հախճապակե]] մանր խողովակները, որոնք տեղադրում են հպումային սարքի մեջ։

== Էթանոլի ստացումը փայտանյութից ==
Արտադրության հիմքում ընկած են [[բջջանյութ]]ի թթվային [[հիդրոլիզ]]ը (I փուլ) և գոյացող գլյուկոզի սպիրտային խմորումը (II փուլ)։ Փայտից [[գլյուկոզ]]ի ստացումն իրականացնում են 1, 2 ՄՊա (12 մթն) ճնշման տակ 180&nbsp;°C ջերմաստիճանում։ Փայտաթեփով բեռնում են [[հիդրոլիզարար]] կոչվող սարքը, որտեղ ավելացնում են նաև ծծմբական թթվի 0, 5 %–անոց լուծույթ։ [[Հիդրոլիզ]]ի արգասիքներով ջրային լուծույթը տեղափոխում են [[չեզոքարար]]ի մեջ, որում օգտագործվում է [[կրակաթ]]։ Ծծմբական թթուն փոխարկվում է կալցիումի [[սուլֆատ]]ի և նստվածքի ձևով հեռացվում պարզարանում<ref>Horn, W. and Krupp, F. (2008) ''Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming'', W. W. Norton, p. 85, ISBN 0393068102.</ref>.

(C<sub>6</sub>H<sub>10</sub>O<sub>5</sub>)n + nH<sub>2</sub>O → nC<sub>6</sub>H<sub>12</sub>O<sub>6</sub>

C<sub>6</sub>H<sub>12</sub>O<sub>6</sub> → 2C<sub>2</sub>H<sub>5</sub>OH + 2CO<sub>2</sub>

Նստվածքից ազատված և սարքում սառեցված լուծույթն անցնում է խմորման գուռ, առաջանում է էթիլսպիրտ։ Զատիչում անջատված սպիրտն ուղարկվում է թորման արտադրամաս։ Այս եղանակով ստացված սպիրտը կոչվում է հիդրոլիզային։ Հարկ է իմանալ, որ սինթետիկ և հիդրոլիզային սպիրտները կիրառելի են միայն տեխնիկական նպատակների համար, և չի կարելի օգտագործել ալկոհոլային խմիչքների արտադրությունում, քանի որ պարունակում են առողջության համար վնասակար նյութեր<ref>{{Cite web |author=Darling, David |title=The Internet Encyclopedia of Science: V-2 |url=http://daviddarling.info/encyclopedia/V/V-2.html}}</ref><ref name="braeunig">Braeunig, Robert A. [http://braeunig.us/space/propel.htm "Rocket Propellants."] (Website). Rocket & Space Technology, 2006. Retrieved 2007-08-23.</ref>։

== Հատկություններ ==
=== Ֆիզիկական հատկություններ ===
Սովորական պայմաններում էթանոլը իրենից ներկայացնում է անգույն, ցնդող, բնորոշ հոտով, այրող համով հեղուկ։ Էթանոլը [[Ջուր|ջր]]ից թեթև է։ Հանդիսանում է լավ լուծիչ օրգանական նյութերի համար<ref>{{Cite journal |last1=Badwal |first1=S.P.S. |last2=Giddey |first2=S. |last3=Kulkarni |first3=A. |last4=Goel |first4=J. |last5=Basu |first5=S. |date=2015 թ․ մայիս |title=Direct ethanol fuel cells for transport and stationary applications – A comprehensive review |journal=Applied Energy |volume=145 |pages=80–103 |doi=10.1016/j.apenergy.2015.02.002}}</ref>։ 
{| border="1" cellspacing="0" cellpadding="1" width="55%"
|+ Էթանոլի ֆիզիկական հատկությունները
|Մոլեկուլային զանգված||46, 069 զանգվածի ատոմային միավոր(զ․ա․մ․)
|-
|Հալման ջերմաստիճան||−114, 15&nbsp;°C
|-
|Եռման ջերմաստիճան||78, 39&nbsp;°C
|-
|[[Կրիտիկական կետ]]||241&nbsp;°C ( 6, 3 ՄՊասկալ ճնշման պայմաններում)
|-
||Լուծելիություն||Լուծվում է [[բենզոլ]]ում, ջրում, գլիցերինում, դիէթիլեթերում, ացետոնում, մեթանոլում, քացախաթթվում, քլորոֆորմում
|-
|Բեկման ցուցիչ||1, 3611
(բեկման ջերմաստիճանային գործակից 4, 0{{e|−4}}, 
ճշմարիտ է հետևյալ ջերմաստիճաններում {{nobr|10-30&nbsp;°C}})
|-
|[[Առաջացման էնթալպիա]] {{math|Δ''H''}}||−234, 8 կՋոուլ/մոլ (գ) ( 298 Կ-ում)
|-
|[[Առաջացման էնթրոպիա]] {{math|''S''}}||281, 38 Ջոուլ/մոլ·Կ (գ) ( 298 Կ-ում)
|-
| Ստանդարտ մոլային ջերմունակություն {{math|''C<sub>p</sub>''}}||1, 197 Ջոուլ/մոլ·Կ (գ) (298 Կ-ում)
|-
|Լուծման էնթալպիա {{math|Δ''H''<sub>լուծ</sub>}}||4, 81 կՋոուլ/մոլ
|-
|Եռման էնթալպիա {{math|Δ''H''<sub>եռ</sub>}}||839, 3 կՋոուլ/մոլ
|}

=== Քիմիական հատկություններ ===
[[Պատկեր:Ethanol CPK ani.gif|300px|մինի|Էթանոլի մոլեկուլի եռաչափ պատկերի անիմացիա]]
[[Միատոմ սպիրտներ]]ի տիպիկ ներկայացուցիչ է։ Այրվում է։ Հեշտ բռնկվում է։ Բավարար [[օդ]]ի պայմաններում այրվում է երկնագույն բոցով։ Այրման արդյունքում առաջանում են [[ածխածնի քառավալենտ օքսիդ]] և ջուր։ 
:<math>C_2H_5OH + 3O_2 \rightarrow 2CO_2 + 3H_2O</math>
Այս ռեակցիան ավելի բուռն է ընթանում մաքուր [[թթվածին|թթվածն]]ի միջավայրում։ Անհրաժեշտ պայմաններում([[ջերմաստիճան]], [[ճնշում]], [[կատալիզատոր]]) կարելի է վերահսկել օքսիդացումը(ինչպես թթվածնով, այնպես էլ այլ [[օքսիդիչներ]]ով) մինչև քացախալդեհիդ, [[քացախաթթու]] և այլ միացություններ։ Օրինակ՝

:<math>3C_2H_5OH + K_2Cr_2O_7 + 4H_2SO_4 \rightarrow 3CH_3CHO + K_2SO_4 + Cr_2(SO_4)_3 + 7H_2O</math>

Ցուցաբերում է թույլ թթվային հատկություններ, փոխազդում է ալկալիական մետաղների, [[ալյումին]]ի, [[մագնեզիում]]ի և նրանց [[հիդրիդներ]]ի հետ։ Ռեակցիայի արդյունքում առաջանում է համապատասխան [[մետաղի էթիլատ]]ը(աղանման միացություն) և անջատվում է [[ջրածին]]։

* <math>2C_2H_5OH + 2K \rightarrow 2C_2H_5OK + H_2</math>
* <math>C_2H_5OH + NaH \rightarrow C_2H_5ONa + H_2</math>

Փոխազդում է [[կարբոնաթթուներ]]ի և մի շարք [[անօրգանական թթուներ]]ի հետ, առաջացնելով բարդ [[եթերներ]]։

* <math>C_2H_5OH + RCOOH \rightleftarrows RCOOC_2H_5 + H_2O</math>
* <math>C_2H_5OH + HNO_2 \rightleftarrows C_2H_5ONO + H_2O</math>

[[Հալոգենաջրածիններ]]ի(<math>HCl, HBr, HJ</math>) հետ ռեակցիան հանդիսանում է [[նուկլեոֆիլ տեղակալման ռեակցիա]]։
* <math>C_2H_5OH + HX \rightleftarrows C_2H_5X + H_2O</math>

Առանց կատալիզատորի [[քլորաջրածին|քլորաջրածն]]ի հետ ռեակցիան ընթանում է չափազանց դանդաղ։ Ռեակցիան անհամաեմատ ավելի արագ է ընթանում [[ցինկի քլորիդ]]ի և այլ [[Լույսի թթուներ]]ի մասնակցությամբ։ 
Էթանոլը աչքի է ընկնում նուկլեոֆիլ հատկություններով։
* <math>C_2H_5OH + CH_2=CHCN \rightarrow C_2H_5OCH_2CH_2CN</math>

Էթանոլը փոխազդում է [[ալդեհիդ]]ների հետ։

* <math>RCHO + C_2H_5OH \rightarrow RCH(OH)OC_2H_5</math>
* <math>RCH(OH)OC_2H_5 + C_2H_5OH \rightarrow RCH(OC_2H_5)_2 + H_2O</math>

Չափավոր տաքացման դեպքում (120&nbsp;°C [[ջերմաստիճան]]ից ցածր) ծծմբական թթվի, կամ մեկ այլ ջուր խլող և թթվային հատկություններով օժտված միացության փոխազդեցությունից ստացվում է [[դիէթիլեթեր]]։
* <math>2C_2H_5OH \rightleftarrows C_2H_5-O-C_2H_5 + H_2O</math>
 
Ավելի ուժգին տաքացման դեպքում, ծծմբական թթվի հետ, ալյումինի օքսիդի առկայությամբ, ընթանում է ավելի խորը դեհիդրատացիա և առաջանում է էթիլեն։
*<math>CH_3CH_2OH \rightleftarrows CH_2=CH_2 +H_2O</math>
Կատալիզատորի առկայությամբ([[ալյումինի օքսիդ]], [[սիլիցիում]], [[ցինկ]], [[մագնեզիում]]), ենթարկվում է բարդ փոխարկումների, որի արդյունքում ստացվում է բութադիեն(Լեբեդևի ռեակցիա)։

* <math> 2C_2H_5OH \rightarrow CH_2=CH-CH=CH_2 + 2H_2O + H_2</math>
[[1932]] թվականին այս ռեակցիայի հիման վրա, [[ԽՍՀՄ]]-ն դարձավ աշխարհում առաջինը, ով սկսեց սինթետիկ [[կաուչուկ]]ի լայնածավալ արտադրությունը։ 
Թույլ հիմնային միջավայրում առաջանում է յոդոֆորմ։ 
*<math>C_2H_5OH + 4I_2 + 6NaHCO_3 \rightarrow CHI_3 + HCOONa + 5NaI + 5H_2O + 6CO_2</math>
Այս ռեակցիան ունի մի քանի կիրառական ոլորտ, որոնցից մեկը դա խառնուրդում նյութերի որակական և քանակական բաղադրությունը որոշելն է։

=== Հրավտանգ հատկություններ ===
Դյուրին բռնկվող անգույն հեղուկ է։ Այրման [[ջերմություն]]ը 1408 կՋոուլ/մոլ է։ Առաջացման ջերմությունը -239.4 կՋուոլ/մոլ է։ Բռնկման ջերմաստիճանը 13°С (փակ անոթում), 16 °С (բաց անոթում)։ 
Ինքնաբռնկման ջերմաստիճանը 400 °С: Պայթյունի մաքսիմալ ճնշումը 682 կՊասկալ։ Այրման մինիմալ [[էներգիա]]ն 0.246 ՄՋոուլ է։ Հրավտանգ է միավոր ծավալում 11.1 % [[թթվածին|թթվածն]]ի պարունակության դեպքում։

== Կիրառություն ==
=== Վառելանյութեր ===
Էթանոլը օգտագործվում է որպես վառելանյութ, այդ թվում [[հրթիռ]]ների շարժիչներում, [[ներքին այրման շարժիչ]]ներում և այլն։ 
Սահմանափակ քանակներով օգտագործում են նաև [[նավթ]]ային հեղուկ խառնուրդներում։

=== Քիմիական կիրառություն ===
* Հումք է հանդիսանում այլ կարևոր քիմիական նյութերի ստացման համար, օրինակ ացետալդեհիդ, դիէթիլեթեր, եռէթիլ կապար, քացախաթթու, քլորոֆորմ, էթիլացետատ, էթիլեն և այլն։
* Մեծ կիրառություն ունի որպես լուծիչ(օգտագործվում է ներկանյութերի, լականյութերի մեջ)։
* Օգտագործվում է ապակի մաքրելու հեղուկներում և անտիֆրիզներում։
* Կենցաղային քիմիայում էթանոլն օգտագործվում է մաքրող և լվացող միջոցներում, հատկապես ապակու և սանտեխնիկայի մաքրման համար։

=== Կիրառությունը բժշկությունում ===
[[Պատկեր:Surgical Tweezers.jpg|150px|մինի|Բժշկական գործիքներ]]
Էթանոլը կարելի է դասել անտիսեպտիկների դասին։ Այն օգտագործվում է տաքացնող [[կոմպրեսոր]]ներում։ Խտանյութերի և ոգեթուրմերի բաղադրամաս է։ Էթանոլը հանդիասանում է հակաթույն մի շարք թունավոր սպիրտների համար։ Լուծիչ է հանդիսանում մի շարք դեղամիջոցների համար։ Օգտագործվում է [[բժշկական սարքեր]]ի և գործիքների ախտահանման և մաքրման համար։

=== Կիրառությունը օծանելիքներում և կոսմետիկայում ===
[[Պատկեր:Puma parfume.jpg|120px|մինի|Օծանելիք]]
Հանդիսանում է ունիվերսալ լուծիչ տարբեր նյութերի համար, հիմնական բաղադրամաս է կազմում [[օծանելիք]]ների, [[դեզոդորանտ]]ների, [[աէրոզոլ]]ների և այլ անուշաբույրերի համար։ Օգտագործվում է [[մարմնի գել]]երում, շամպուններում, [[ատամի մածուկ]]ում և այլն։

=== Կիրառությունը սննդում ===
Հանդիսանում է հիմնական բաղադրամաս ալկոհոլային խմիչքներում([[օղի]], [[գինի]], [[գարեջուր]] և այլն)։ Օգտագործվում է որպես լուծիչ բուրավետ հավելանյութերի համար։ Գրանցված է որպես սննդային հավելում '''E1510'''<ref>[http://prodobavki.com/dobavki/E1510.html E1510 - Էթանոլ]</ref>: Էթանոլի էներգիական արժեքը-7.1 կկալ/գ։

== Էթանոլի համաշխարհային արտադրություն ==
Էթանոլի համաշխարհային արտադրությունը՝ ըստ երկրի կամ տարածաշրջանի (միլիոն գալոն)

{{ #invoke:Chart | bar-chart
| height = 250
| width = 800
| stack = 1
| group 1 = 6521 : 9309 : 10938 : 13298 : 13948 : 13300 : 13300 : 14313 : 14807 : 15329 : 15800 : 16091 : 15776 : 13926
| group 2 = 5019 : 6472 : 6578 : 6922 :	5573 :	5577 : 6267 : 6190 : 7093 :	7295 : 7060 : 8010 : 8570 : 7930
| group 3 = 570 : 734 :	1040 :	1209 :	1168 :	1179 :	1371 :	1445 :	1387 :	1377 :	1415 :	1430 :	1440 : 1250
| group 4 = 486 : 502 :	542 : 542 :	555 : 555 :	696 : 635 :	813 : 845 :	875 : 1050 : 900 : 880
| group 5 = 211 : 238 : 291 : 357 : 462 : 449 : 523 : 510 : 436 : 436 : 450 : 480 :  500 : 428 
| group 6 = 315 : 389 : 914 : 985 : 698 : 752 :	1272 : 1490 : 1147 : 1301 :	1450 : 1359 : 1840 : 1645

| colors = #002f61: #2073BB: #8150AD: #2A9A52: #CCD415: #D45925
| group names = ԱՄՆ ։ Բրազիլիա ։ Եվրամիություն ։ Չինաստան ։ Կանադա ։ Այլ երկրներ
| units suffix = Գալոն
| x legends = 2007:2008:2009:2010:2011:2012:2013:2014:2015:2016:2017:2018:2019:2020
}}

 
Աղբյուր՝ [https://afdc.energy.gov/data/ Alternative Fuels Data Center]

== Էթանոլի օգտագործումը ավտոմոբիլային վառելանյութերում ==
[[Պատկեր:Sao Paulo ethanol pump 04 2008 74 zoom.jpg|250px|մինի|Դիզել, որը պարունակում է էթանոլ]]
Վառելանյութ էթանոլը բաժանվում է [[բիոէթանոլ]]ի և էթանոլի։ Բիոէթանոլը էթանոլ պարունակող հեղուկ վառելանյութ է։ Ստանում են հատուկ արդյունաբերական կենտրոններում, [[օսլա]]յի, [[ցելյուլոզա]]յի, [[շաքար]]ային հումքից։ Պարունակում է [[մեթանոլ]], որը դարձնում է նրան խմելու համար ոչ պիտանի։ Բիոէթանոլի արտադրությունը և սպառումը կիրառվում է տարբեր երկրներում, որպես էկոլոգիապես ավելի մաքուր վառելիք։ Էթանոլի և այլ վառելանյութերի խառնուրդի առավելությունը մաքուր էթանոլի նկատմամբ, նրա առավել դյուրավառ լինելն է, դա պայմանավորված է խոնավության ցածր մակարդակով։ Դիզելին կամ [[բենզին]]ին էթանոլ ավելացնելիս նկատվում է շերտավորում։ Տարբեր երկրներում գործում են տարբեր պետական ծրագրեր, որոնք վերաբերում են [[ներքին այրման շարժիչ]]ների և փոխադրամիջոցների վառելանյութում էթանոլի քանակին։

== Էթանոլի ազդեցությունը մարդու օրգանիզմի վրա ==
[[Պատկեր:Alcohol and Digestive Sytem (HY).svg|200px|մինի|աջից|Ալկոհոլի ազդեցությունը ստամոքս-աղիքային համակարգի վրա]]
[[Ալկոհոլային խմիչքներ]]ում պարունակվող էթանոլը ունի [[քաղցկեղ]]ածին հատկություններ, որի շնորհիվ կարող է առաջացնել քաղցկեղ։ Կախված օգտագործման հաճախականությունից, օգտագործման ձևից, չափաբաժնից և [[կոնցենտրացիա]]յից, էթանոլի հասցրած վնասի չափը տարբեր է լինում։ Էթանոլի մեծ չափաբաժինը կարող է հանգեցնել մահվան (4-12 գրամ մարդու զանգվածի յուրաքանչյուր գրամին)։

== Գրականություն ==
{{refbegin}}
* {{Cite web |last1=Boyce |first1=John M |last2=Pittet |first2=Didier |name-list-style=vanc |year=2003 |title=Hand Hygiene in Healthcare Settings |url=http://cdc.gov/handhygiene/ |publisher=[[Centers for Disease Control]] |location=[[Atlanta, Georgia|Atlanta]], [[Georgia (U.S. state)|Georgia]], United States}}.
* {{Cite conference |last1=Onuki |first1=Shinnosuke |last2=Koziel |first2=Jacek A. |last3=van Leeuwen |first3=Johannes |last4=Jenks |first4=William S. |last5=Grewell |first5=David |last6=Cai |first6=Lingshuang |date=2008 թ․ հունիս |title=Ethanol production, purification, and analysis techniques: a review |url=http://lib.dr.iastate.edu/abe_eng_conf/68/ |conference=2008 ASABE Annual International Meeting |location=Providence, RI |access-date=2013 թ․ փետրվարի 16 |name-list-style=vanc}}
* {{Cite web |title=Explanation of US denatured alcohol designations |url=http://sci-toys.com/ingredients/alcohol.html |website=Sci-toys}}
{{refend}}

== Ծանոթագրություններ ==
<div class="references" style="height: 250px; overflow: auto; padding: 3px" >{{ծանցանկ|2}}</div>

== Արտաքին հղումներ ==
{{Wiktionary|alcohol|ethanol}}
{{Commons}}
* [http://www.periodicvideos.com/videos/mv_alcohol.htm Alcohol (Ethanol)] at ''[[The Periodic Table of Videos]]'' (University of Nottingham)
* [http://www.inchem.org/documents/icsc/icsc/eics0044.htm International Labour Organization] ethanol safety information
* [http://www.npi.gov.au/substances/ethanol/index.html National Pollutant Inventory – Ethanol Fact Sheet]
* [https://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0262.html CDC – NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards – Ethyl Alcohol]
* [http://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?Name=ethanol&Units=SI National Institute of Standards and Technology] chemical data on ethanol
* [http://www.cmegroup.com/company/cbot.html Chicago Board of Trade] news and market data on ethanol futures
* Calculation of [http://ddbonline.ddbst.de/AntoineCalculation/AntoineCalculationCGI.exe?component=Ethanol vapor pressure], [http://ddbonline.ddbst.de/DIPPR105DensityCalculation/DIPPR105CalculationCGI.exe?component=Ethanol liquid density], [http://ddbonline.ddbst.de/VogelCalculation/VogelCalculationCGI.exe?component=Ethanol dynamic liquid viscosity], [http://ddbonline.ddbst.de/DIPPR106SFTCalculation/DIPPR106SFTCalculationCGI.exe?component=Ethanol surface tension] of ethanol
* [http://www.ethanolhistory.com/ Ethanol History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140915061825/http://www.ethanolhistory.com/ |date=2014-09-15 }} A look into the history of ethanol
* [http://chemsub.online.fr/name/ethyl_alcohol.html ChemSub Online: Ethyl alcohol]
* [http://www.inclusive-science-engineering.com/industrial-alcohol-production-from-ethylene-and-sulphuric-acid/industrial-ethyl-alcohol-production-from-ethylene-and-sulphuric-acid/ Industrial ethanol production process flow diagram using ethylene and sulphuric acid]
{{Արտաքին հղումներ}}
{{ՀՍՀ|հատոր=4|էջ=7}}
{{Սպիրտներ}}
{{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից}}

[[Կատեգորիա:Ալկոհոլ]]
[[Կատեգորիա:Գրգռիչներ]]
[[Կատեգորիա:Լուծիչներ]]
[[Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ]]
[[Կատեգորիա:Սպիրտներ]]
[[Կատեգորիա:Վառելանյութեր]]