Դիտել Լծակ էջի վիքիկոդը

[[Պատկեր:Palanca-ejemplo.jpg|thumb|550px|Լծակի օգտագործումը։ Կարճ բազուկի վրա մեծ ուժ ստանալու համար՝ մեծ բազուկի վրա փոքր ուժ գործադրելով։]]
'''Լծակ,''' [[պարզ մեխանիզմ]], իրենից ներկայացնում է անշարժ կետի (հենարանի) շուրջը պտտվող ձող, կամ մարմին։

== Պատմություն ==
Մ.թ.ա. հինգերորդ հազարամյակում մարդն օգտագործում էր [[կշեռք]]ը, օգտագործելով լծակի կանոնը հավասարակշռության հասնելու համար<ref name="В. Н. Пипуныров">В. Н. Пипуныров. История весов и весовой промышленности в сравнительно-историческом, освещении. М, 1955 г.</ref><ref name="История весов">{{cite web|url=http://www.istorya.ru/articles/vesy.php|title=История весов|archiveurl=https://www.webcitation.org/619A6bFCj?url=http://www.istorya.ru/articles/vesy.php|archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 23|accessdate=2018 թ․ հոկտեմբերի 14|url-status=live}}</ref>։ Ավելի ուշ [[Հունաստան]]ում ստեղվեցին կշեռքներ, որոնցում հենման կետը հնարավոր էր փոխել, և կշռել տարբեր զանգվածներ։ Մ.թ.ա. 1500 թվականին [[Եգիպտոս]]ում և [[Հնդկաստան]]ում ստեղվեց կռունկը՝ ջրհորից ջուր հանելու համար<ref name="bookrags">{{cite web|url=http://www.bookrags.com/research/lever-woi/|title=Lever: World Invention Summary|language=en|accessdate=06.05.2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/619A7svEk?url=http://www.bookrags.com/research/lever-woi/|archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 23|url-status=live}}</ref>։ Մ.թ.ա. երրորդ դարում [[Արքիմեդես|Արքիմեդը]] բացատրեց լծակի աշխատանքի մեխանիզմը։ Ըստ լեգենդի՝ Արքիմեդը, հասկանալով իր բացահայտման նշանակությունը, բացականչել է. «Տվեք ինձ հենման կետ, և ես կշրջեմ Երկիրը»<ref name="bookrags" />։

Ցանկացած մեխանիզմ, որը ձևափոխում է մեխանիկական շարժումը, իր կառուցվածքի մեջ լծակ ունի։

== Աշխատանքի մեխանիզմ ==
[[Պատկեր:LeverPrincleple.svg|250px|thumb|Հավասարակշռության մեջ գտնվող լծակի սխեման  <math>F_1 D_1 = F_2 D_2</math>]]
Լծակի աշխատանքի մեխանիզմը հիմնված է [[էներգիայի պահպանման օրենք]]ի վրա։ Առաջին բեռը բարձրացնող բազուկի վրա ազդող ուժը կատարում է [[աշխատանք (ֆիզիկա)|աշխատանք]], որը հավասար է

: <math>\ A_1 = F_1 \Delta h_1</math>
Երկրորդ ուժը կկատարի աշխատանք, որը հավասար է.

: <math>\ A_2 = F_2 \Delta h_2</math>,

որտեղ <math>\Delta h_2</math> — լծակի ծայրի տեղափոխուոթյունն է։

Աշխատանքները, ըստ պահպանման օրենքի իրար հավասար են.

: <math>\ A_1 = A_2</math>,
:<math>\ F_1 \Delta h_1 = F_2 \Delta h_2</math>.

Նման եռանկյունների կանոնից.

: <math>\ F_1 D_1 = F_2 D_2</math>.

[[Պատկեր:Palanca Composta.svg|thumb|500 px|Բազմակազմ լծակ, կազմված ''n պարզ լծակներից։'']]
Նման մոտեցմամբ կարելի է հաշվարկել նաև ավելի բարդ համակարգերը,օրինակ  n հատ լծակ ունեցող համակարգում,որտեղ կլինի 2n բազուկ։

: <math>i_C= \frac {F_{R1}}{F_{(2n-1)-P}} = \frac {F_{R1}}{F_{23}} \cdot \frac {F_{23}}{F_{45}} \cdot ... \cdot \frac {F_{(2n-2)-(2n-1)}}{F_{(2n-1)-P}}= \frac {B_{2}}{B_{1}} \cdot \frac {B_{4}}{B_{3}} \cdot ... \cdot \frac {B_{(2n)}}{B_{(2n-1)}}</math>,

որտեղ․
* <math>\ B_i</math> — i-րորդ բազուկն է․
* <math>\ F_{(i-1)i}</math> — (i-1) բազուկից i բազուկին հաղորդվող ուժն է․
* <math>\ i_C</math> — մոտքի և ելքի ուժերի հարաբերակցությունը.

== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}

== Գրականություն ==
* [[s:Физика (1831 г.)/О сложении и разложении сил#О Рычагѣ|О Рычагѣ]]// [[s:Физика (1831 г.)|Физика]]. С-Пб, 1831 г.
{{ՀՍՀ|հատոր=4|էջ=638}}

[[Կատեգորիա:Մեխանիզմներ]]