Դիտել Օսմոս էջի վիքիկոդը

[[Պատկեր:Osmose3.jpg|thumb|250px]]
'''Օսմոս''' ({{lang-el|''ὄσμος''}} - հրում, ճնշում), տարբեր [[կոնցենտրացիա]] ունեցող երկու [[լուծույթ]]ներն իրարից և լուծույթը մաքուր լուծիչից միջնորմող կիսաթափանցիկ թաղանթով լուծիչի միակողմանի, ինքնաբերաբար անցումն է (դիֆուզիա) դեպի ավելի խիստ լուծույթ։ Բջջային թաղանթը թափանցելի է միայն խիստ որոշակի նյութերի և անթափանց՝ մի շարք միացությունների, այդ թվում՝ ցիտոպլացմայում գտնվող նյութերի մեծամասնության համար։ Ջուրը բջիջ է թափանցում օսմոսի միջոցով։  Լուծույթի խտության աճմանը զուգընթաց օսմոտիկ ճնշումն աճում է(կախված է նաև ջերմաստիճանից և ծակոտիների մեծությունից)։ Մարդու օրգանիզմում հեղուկների օսմոտիկ ճնշումը հավասար է <math>NaCl</math>-ի 0.86%-անոց լուծույթի ճնշմանը։ Բուսական բջիջներն օժտված են [[օսմոտիկ ճնշում|օսմոտիկ ճնշմամբ]], որն արտահայտվում է ցիտոպլազմայի և բջջաթաղանթի վրա [[բջջահյութ]]ի նյութերի ճնշումով։ Այս ճնշմանը հակադրվում է  առավելագույնս ձգված բջջաթաղանթի ճնշումը ցիտոպլազմայի վրա (տուրգորային ճնշում)։ Բջջի կողմից ջրի ներծծման ուժգնությունը՝ ներծծող ուժը (<math>S</math>), կախված է բջջում եղած օսմոտիկ ճնշումից (<math>P</math>) և տուրգորային ճնշումից, այսինքն՝ բջջաթաղանթի դիմադրող ուժից (<math>T</math>).
:<math>S=P-T</math>, եթե <math>P=T</math>, ապա <math>S=0</math>, ուստի ջուրը դադարում է թափանցել բջիջ<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/434057/osmosis Osmosis], Encyclopædia Britannica on-line</ref><ref>{{Cite book |last=Haynie |first=Donald T. |url=https://archive.org/details/biologicalthermo00hayn_635 |title=Biological Thermodynamics |publisher=Cambridge University Press |year=2001 |isbn=0-521-79549-4 |place=Cambridge |pages=[https://archive.org/details/biologicalthermo00hayn_635/page/n147 130]–136}}</ref>։

== Պատմություն ==
[[Պատկեր:Jean-Antoine Nollet.jpg|thumb|150px|[[Ժան Անտուան Նոլլե]]]]
Հայտնաբերվել է [[1748]] թվականին (Ա․ Նոլլե)։ Թաղանթով անցնելու լուծիչի ունակությունը քանակապես բնորոշվում է [[Օսմոտիկ ճնշում|օսմոտիկ ճնշմամբ]]։

Եթե թաղանթը թափանցելի է նաև լուծված նյութի համար, ապա այն շարժվում է լուծիչի շարժմանը հակառակ ուղղությամբ՝ լուծույթից լուծիչ։ Դեպի կիսաթափանցիկ պատյանով ամփոփված հեղուկն ուղղված օսմոսը կոչվում էնդօսմոս, հակառակ ուղղվածը՝ էքսօսմոս։

== Նշանակություն ==
Օսմոսը չափազանց կարևոր նշանակություն ունի բուսական և կենդանական աշխարհի համար, բազմաթիվ կարևոր կենսապրոցեսներ իրականանում են օսմոսի շնորհիվ։ Այն կիրառում են պոլիմերների [[մոլեկուլ]]ային [[զանգված]]ները որոշելու, կենսաբանական կառուցվածքներն ուսումնասիրելու համար։

== Տես նաև ==
* [[Օսմոկարգավորում]]
* [[Դիալիզ]]
* [[Տուրգոր]]

== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}
{{Արտաքին հղումներ}}
{{ՀՍՀ|հատոր=12|էջ=566}}

[[Կատեգորիա:Բջջաբանություն]]
[[Կատեգորիա:Կենսաբանական թաղանթ]]
[[Կատեգորիա:Կենսաֆիզիկա]]