Բեկման ցուցիչ

Լույսի ճառագայթի բեկումը՝ ապակու միջով անցնելիս

Բեկման ցուցիչ, միջավայրում լույսի (կամ էլեկտրամագնիսական ալիքների) տարածումը բնութագրող անչափ մեծություն։ Եթե միջավայրում լույսի տարածման արագությունը նշանակենք $v$-ով, ապա, սահմանման համաձայն

$n=\frac{c}{v}$։

Քանի որ լույսի արագությունը միջավայրում միշտ փոքր է վակուումում լույսի արագությունից, ապա սահմանումից հետևում է, որ $n>1$ (հավասարման նշանը համապատասխանում է վակուումին)։

Եթե միջավայրի բեկման ցուցիչը հաստատուն մեծություն է, ապա միջավայրն անվանում են օպտիկապես համասեռ։

Եթե անկման անկյունը նշանակենք $\alpha$-ով, իսկ բեկման անկյունը՝ $\beta$-ով, ապա, համաձայն բեկման օրենքի.

$\frac{\sin \alpha }{\sin \beta }=\frac{n_2}{n_1}$,

որտեղ $n_1$ և $n_2$ մեծությունները համապատասխանաբար առաջին և երկրորդ միջավայրերի բեկման ցուցիչներն են։ Օգտվելով այդ երկու բանաձևերից, կարող ենք գրել, որ

$\frac{\sin \alpha }{\sin \beta }=\frac{v_1}{v_2}$,

այսինքն՝ անկման և բեկման անկյունները կապված են երկու միջավայրերում լույսի արագությունների հետ։

Հատկապես ուշագրավ է մակերևույթին ուղղահայաց ընկնող ճառագայթի դեպքը, երբ $\alpha =0$։ Այս դեպքում բեկման անկյունը նույնպես զրո է, քանի որ

$\sin \beta =\frac{n_1}{n_2}\sin \alpha =0$։

Ընդունված է ավելի փոքր բեկման ցուցիչ ունեցող միջավայրն անվանել օպտիկապես նոսր, իսկ ավելի մեծ բեկման ցուցիչ ունեցողը՝ օպտիկապես խիտ միջավայր։

Աղբյուրներ

• Էդուարդ Ղազարյան, Ալբերտ Կիրակոսյան, Գագիկ Մելիքյան, Արտավազդ Մամյան, Սոս Մաիլյան, Ֆիզիկա. Ավագ դպրոցի 12-րդ դասարանի դասագիրք

Արտաքին հղումներ

• The Feynman Lectures on Physics Vol. II Ch. 32: Refractive Index of Dense Materials