Լորենցի ձևափոխություններ

Լորենցի ձևափոխություններ, որևէ պատահարի տարածաժամանակային կոորդինատների ձևափոխությունները՝ հաշվարկման մի իներցիալ համակարգից մյուսին անցնելիս։ Առաջինը ստացել է գերմանացի ֆիզիկոս Վոլդեմար Ֆոխտը (1850–1919) 1887 թվականին, իսկ հետագայում (1904), նրանից անկախ, արտածել է Հենդրիկ Անտոն Լորենցը՝ իբրև այնպիսի ձևափոխություններ, որոնց նկատմամբ դասական միկրոսկոպիկ էլեկտրադինամիկայի հավասարումները պահպանում են իրենց տեսքը։

Անրի Պուանկարեի առաջարկությամբ այդ ձևափոխությունները կոչվել են Լորենցի անունով։

Ժամանակի և տարածության գաղափարի ճշգրտումից հետո պարզվել է, որ մեխանիկայի հավասարումները նույնպես ինվարիանտ են Լորենցի ձևափոխությունների նկատմամբ։ 1905 թվականին Ալբերտ Այնշտայնը արտածել է Լորենցի ձևափոխությունները, ելնելով հարաբերականության հատուկ տեսության հիմքը կազմող երկու պոստուլատներից՝ հաշվարկման բոլոր իներցիալ համակարգերի հավասարազորությունից և լույսի աղբյուրի շարժման նկատմամբ լույսի տարածման (վակուումում) արագության անկախությունից։

Մասնավոր դեպքում, երբ հաշվարկման $K(x,y,z,t)$ և $\acute{K}(\acute{x},\acute{y},\acute{z},\acute{t})$ իներցիալ համակարգերի համապատասխան առանցքները զուգահեռ են, և $\acute{K}$-ը շարժվում է $K$-ի նկատմամբ հաստատուն $v$ արագությամբ ( $x$ առանցքի ուղղությամբ), ապա $K$-ից $\acute{K}$–ին անցնելիս Լորենցի ձևափոխություններն ունեն հետևյալ տեսքը ․

$\acute{x}=\frac{x-vt}{\sqrt{1-v^2/c^2}}$

$\acute{y}=y$

$\acute{z}=z$

$\acute{t}=\frac{t-vx/c^2}{\sqrt{1-v^2/c^2}}$

(c-ն լույսի արագությունն է վակուումում)։ $v\ll x$ արագությունների դեպքում Լորենցի ձևափոխությունները վերածվում են Գալիլեյի ձևափոխությունների։ Կաղապար:Հարաբերականության տեսություն Կաղապար:ՀՍՀ