Ներակնային ճնշում

Բուժառուն տոնոմետրի դիմաց

Ներակնային ճնշում, աչքի ներսում հեղուկի ճնշումն է։ Այն չափվում է ակնաբանի կողմից՝ տոնոմետրի միջոցով։ Ներակնային ճնշման չափումը կարևոր քայլ է գլաուկոմայի ռիսկով բուժառուների գնահատման համար։ Տոնոմետրերը հիմնականում կալիբրացված են ճնշումը մմ սնդիկով (մմ սս) չափելու համար։

Ֆիզիալոգիա

Ներակնային ճնշումը որոշվում է աչքի թարթչային մարմնի կողմից ջրային խոնավության արտադրմամբ և արտահոսքով, և տրաբեկուլյար ցանցով դրա արտահոսքով։ Սրա պատճառն այն է, որ ապակենմնան մարմնի հետին սեգմենտի հեղուկը ունի ֆիքսված ծավալ, և չի ազդում ներակնային ճնշման կարգավորման վրա։

Կարևոր քանակական հարաբերություն է Գոլդմանի հավասարումը․

$P_o=\frac{F-U}{C}+P_v$

Որում․

• $P_o$-ն ներակնային ճնշումն է մմ ս․ ս․-ով (mmHg)
• $F$-ն ջրային խոնավության գոյացումն է րոպեում, արտահայտված միկրոլիտրով (μլ/ր)
• $U$-ն ուվեոսկլերալ ճանապարհով ջրային խոնավության ներծծումն է (μլ/ր)
• $C$-ն րեպեում հողուկի արտահոսքի հնարավորությունն է միկրոլիտրով,1 մմ ս․ ս․-ով (μL/min/mmHg)
• $P_v$-ն էպիսկլերալ երակային ճնշումն է մմ ս․ ս․-ով (mmHg).

Չափում

Շոշափումը ներակնային ճնշան մոտավոր չափման ամենահին, ամենապարզ և ամենաէժան եղանակներից է, սակայն այն ճշգրիտ չէ, եթե ճնշումը շատ բարձր չէ։ Ներակնային ճնշումը չափվում է տոնոմետրով, որպես աչքի հետազոտության մի մաս։ Կոնտակտային ոսպնյակների սենսորները նաև օգտագործվում են ներակնային ճնշման շարունակական մոնիթորինգի համար։

Ներակնային ճնշման արժեքի վրա ազդում են եղջերաթաղանթի հաստությունը և կոշտությունը։ Արդյունքում, որոշ լազերային վիրահատություններ, օրինակ՝ ֆոտոռեֆրակտիվ կերատոէկտոմիան, կարող են հանգեցնել ներակնային ճնշման չափման նորմալ արդյունքի, երբ իրականում ճնշումը նորմայից բարձր է։ Ավելի նոր, տրանսպալպեբրալ և տրանսսկլերալ տոնոմետրիաների ժամանակ արժեքը չի ազդվում եղջերաթաղանթի կառուցվածքից և չափվում է վերին կոպի և սկլերայի վրա։

Դասակարգում

Ըստ ակնաբույժների և օպտոմետրիստների միջև առկա ներկայիս համաձայնության, ներակնային ճնշման նորմալ արժեք է համարվում 10-20 մմ սս-ի սահմանը։ Ներակնային ճնշման միջին արժեքն է 15․5 մմ սս, 2․75 մմ սս տատանումով։

Ներակնային հիպերտոնիան աչքի ներսում ճնշման նորմաից բարձր լինելն է, տեսանյարդի վնասման բացակայության դեպքում։

Ներակնային հիպոտենզիան, հիպոտոնիան կամ ներակնային հիպոտոնիան ներակնային ճնշման ցածր կամ հավասար լինելն է, քան 5 մմ սս։ Ցածր ներակնային ճնշումը կարող է վկայել հեղուկի արտահոսքի և ակնագնդի թուլացման մասին։

Ազդող գործոններ

Ամենօրյա տատանումներ

Ներակնային ճնշումը տատանվում է ցերեկվա և գիշեվա ընթացքում։ Ցերեկը նորմալ տատանումը կազմում է 3-6 մմ սս, և կարող է բարձրանալ գլաուկոմայով աչքում։ Գիշերը ներակնային ճնշումը հնարավոր է չբարձրանա, չնայած խոնավոթյանան ավելի դանդաղ արտադրոթյան։ Գլաուկոմայով հիվանդների ներակնային ճնշման 24 ժամյա մոնիթորինգը տարբերվում է առողջ մարդկանցից։

Ֆիտնես և վարժություններ

Կան մի շարք ոչ հստակ հետազոտություններ, որոնք վկայում են ներակնային ճնշման վրա վարժությունների ազդեցության մասին։ Որոշները՝ դրական, որոշները՝ բացասական։

Երաժշտական գործիքներ

Փողային գործիքներ նվագելը կապված է ներակնային ճնշման ժամանակավոր կամ մշտական բարձրացման հետ: Հետազոտություններում պարզվել է, որ ճնշման բարձրացման աստիճանը փոխկապակցված է ներբերանային դիմադրության հետ գործիքը նվագելու ժամանակ։ Պարզվել է, որ ներբերանային դիմադրությունը ավելի ցածր է էթնիկ թողային գործիքներ նվագելու, օրինակ բնիկ ամերիկացիների ֆլեյտաները, ոան սովորական գործիքների դեպքում։

Դեղեր

Ներակնային ճնշումը նաև տատանվում է սրտի աշխատանքի, շնչառության, հեղուկի և դեղերի ընդունման հետ միասին։ Ալկոհոլի և մարիխուանայի օգտագործումը բերում է ներակնային ճնշման նվազման, իսկ կոֆեինը՝ բարձրացման։

Գլիցերոլի բերանացի ընդունման դեպքում կարող է առաջանալ ներակնային ճնշման արագ, ժամանակավոր անկում։ Սա օգտագտակար է արտակարգ իրավիճակներում խիստ բարձր ճնշման ժամանակ։

Սուկցինիլխոլինը, որը օգտագործվում է անզգայացման ժամանակ, մի քանի րոպեով բարձրացնում է ներակնային ճնշումը 10 մմ սս-ով։ Այն օգտագործվում է, երբ հիվանդը ունի անզգայացման կարիք ակնագնդի վնասմանդեպքում։

Նշանակություն

Ներակնային գերճնշումը գլաուկոմայի առաջացման ամենակարևոր ռիսկի գործոնն է։

Ներակնային ճնշման չափումը օգտագործվում է որպես բացանկյուն գլաումայի վրա նեյրոպրտեկտորների ազդեցության ցուցանիշ։

Երկու աչքերի միջև ճնշման տարբերությունը ունի կլինիկական կարևորություն և կարող է կապված լինել գլաուկոմայի որոշ տեսակների, ծիածանաբորբի և ցանցաթաղանթի շերտազատաման հետ։

Ներակնային ճնշումը կարող է աճել պայմանավորված անատոմիական խնդիրներով, աչքի բորբոքմամբ, գենետիկական գործոններով կամ որպես որոշ դեղերի կողմնակի ազդեցություն։ Ներակնային ճնշման օրենքները բխում են ֆիզիկայից։ Ցանկացած տեսակի ներակնային վիրահատություն կատարելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել ներակնային ճնշման տատանումները։ Հանկարծակի աճը կարող է բերել ներակնային միկրովնասվածքների, իշեմիկ ազդեցությունների և մեխանիկական սթրեսի ցանցաթաղանթի նյարդաթելերի վրա։ Հանկարծակի նվազումը կարող է բերել ներակնային դեկոմպրեսիայի, որը առաջացնում է միկրոպղպջակներ։ Դրանք կարող են բերել միկրոէմբոլիաների, հիպօքսիայի և ցանցաթաղանթի կառուցվածքի վնասման։

Արտաքին հղումներ

• www.allaboutvision.com Ինչ սպասել աչքի հետազոտության ժամանակ
• www.emedicinehealth.com Ներակնային գերճնշում
• www.tonometerdiaton.com Տրանսպալպեբրալ և տրանսսկլերալ տոնոմետրիա