Պատկառուկ
Պատկառուկ[1][2][3] (Կաղապար:Lang-la)‘ բազմամյա խոտաբույս է, տեսակ բույսերի տեսակը` միմոզա (ցեղ) Կաղապար:Bt-armlat ընտանիքին, որը ծագում է Հարավային Ամերիկայի արևադարձային շրջաններից և մշակվում է ամբողջ աշխարհում որպես դեկորատիվ բույս։
Ստուգաբանություն
Պատկառուկ բառը բաղադրյալ բառ է, որը կազմվել է պատկառել + -ուկ արմատներից։ Ենթադրաբար, ծաղկի անունը հորինել են Վենետիկի Մխիթարյանները։
Բուսաբանական նկարագրություն
Պատկեր:Mimosa pudica 1.ogv Պատկառուկն ունի 30–70 սմ բարձրություն, հազվադեպ՝ մինչև 150 սմ։ Նրա Տերևները՝ երկակի փետրաձև, զգայուն են, փաթաթվում են դրանց դիպչելիս։ Դա տեղի է ունենում այն պատճառով, որ տերևների ցողունների հիմքում տեղակայված են պուլվինուսներ (հոդավոր հաստացումներ, որոնք ապահովում են շարժումը), իսկ տերևների վրա՝ ճնշման նկատմամբ զգայուն ընկալիչներ։ Այս ընկալիչների գործարկումը հանգեցնում է կալիումի, կալցիումի և այլ օսմոլիտների իոնների շարժմանը, որոնց ձգվում է ջուրը, պարենքիմի, տարածիչների և ծալիչների բջիջների խմբերի միջև, ինչն էլ ծալում է տերևը[4]։ Հետազոտություններից մեկում պարզվել է, որ պատկառուկն ունի շփումների առանձնահատկությունները «հիշելու» հատկություն, և եթե դրանք սպառնալիք չեն ներկայացնում, տերևները չի ծալի[5]։ Մեկ այլ հետազոտության ընթացքում պարզվել է, որ բույսը կարող է տարբերակել հպման տեսակը։ Այն դեպքում, երբ արմատներին դիպչում է մարդը, օդը լցվում է ծծմբի տարբեր միացությունների և այլ նյութերի խառնուրդով, բայց այդ դեպքում ապակու կամ պողպատի հետ շփումը արտադրության մեխանիզմը չի գործարկում[6]։
Ցողունը փշոտ է, Պտուղը՝ ունդ՝ 2-8 սերմերով։ Փոշոտվում է Քամու միջոցով և Միջատների միջոցով[7]։ Ծաղկում է մայիսից սեպտեմբեր[4]։
Տարածում
Բույսի ծննդավայրը արևադարձային հատվածն է Հարավային Ամերիկայի և Կենտրոնական Ամերիկայի, սակայն մշակվում է ամենուր արևադարձերում (Ափրիկէ, Հիւսիսային Ավստրալիա, Հավայի)։ Տարածված է աշխարհով մեկ որպես սենյակի կամ ջերմատան բույս։
Քիմիական Բաղադրություն
Բույսը թունավոր է և կարող է առաջացնել անասունների թունավորում արոտավայրերում[8]։
Ծանոթագրություններ
Կաղապար:Ծանցանկ [Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի բուսական աշխարհ]]