Կորիոլիսի արագացում

Կորիոլիսի արագացում, պտտական արագացում, կետի լրիվ արագացման մաս, որն առաջանում է այսպես կոչված բարդ շարժման դեպքում, երբ փոխադրական շարժումը, այսինքն՝ հաշվարկման շարժական համակարգի շարժումը համընթաց չէ։ Կորիոլիսի արագացումն առաջանում է կետի $V_h$ հարաբերական արագության (փոխադրական շարժման դեպքում) և փոխադրական արագության (հարաբերական շարժման դեպքում) փոփոխման հետևանքով։ Կորիոլիսի արագացումը որոշվում է՝

$W$_կոր=$2\omega$_փ$V_{h}sin\alpha$

բանաձևով, որտեղ $\omega$_փ-ն որևէ $AB$ առանցքի շուրջը հաշվարկման շարժական համակարգի պտտման անկյունային արագությունն է, $\alpha$-ն՝ $V_h$-ի և $AB$ առանցքի միջև կազմված անկյունը։ Կորիոլիսի արագացումը որպես վեկտոր որոշվում է՝

$\overrightarrow{W}$_կոր$=2[\overrightarrow{\omega }$_փ${\overrightarrow{V}}_h]$

բանաձևով։ Կորիոլիսի արագացման ուղղությունը կարելի է ստանալ ${\overrightarrow{V}}_h$ վեկտորը $AB$ առանցքին ուղղահայաց հարթության վրա պրոյեկտելով և այդ պրոյեկցիան 90°-ով շրջելով փոխադրական շարժման ուղղությամբ (տես նկարը, որտեղ հարաբերականը $M$ կետի շարժումն է գնդի $AMB$ միջօրեականով, իսկ փոխադրականը՝ գնդի պտույտը $AB$ առանցքի շուրջը)։ Հարկավոր է նշել, որ Կորիոլիսի արագացումը կետի արագացման մասն է հաշվարկման հիմնական և ոչ թե շարժական համակարգի նկատմամբ։ Օրինակ, Երկրի մակերևույթի վրայով շարժվելիս, Երկրի պտտման հետևանքով կետը Կորիոլիսի արագացումը կունենա աստղերի և ոչ թե Երկրի նկատմամբ։ Համընթաց փոխադրական շարժման դեպքում ($\omega$_փ$=0$) կամ երբ $\alpha =0$, Կորիոլիսի արագացումը հավասար է զրոյի։ «Կորիոլիսի արագացում» հասկացությունն օգտագործում են կինեմատիկայի և դինամիկայի խնդիրները լուծելիս։ Կաղապար:ՀՍՀ