Բնապահպանական պարտքի համաշխարհային օր

Բնապահպանական պարտքի համաշխարհային օրեր

Տարի	ԲՊՀՕ		Տարի	ԲՊՀՕ
1987	հոկտեմբերի 23		2013	օգոստոսի 3
1990	հոկտեմբերի 11		2014	օգոստոսի 5
1995	հոկտեմբերի 5		2015	օգոստոսի 6
2000	սեպտեմբերի 23		2016	օգոստոսի 5
2005	օգոստոսի 26		2017	օգոստոսի 3
2010	օգոստոսի 8		2018	օգոստոսի 1
2011	օգոստոսի 4		2019	հուլիսի 29
2012	օգոստոսի 4		2020	օգոստոսի 22

Բնապահպանական պարտքի համաշխարհային օր (Կաղապար:Lang-en), օր, երբ տարվա ընթացքում մարդու կողմից օգտագործվող վերականգնվող ռեսուրսների քանակն սկսում է գերազանցել այն ծավալը, որը Երկիրն ի վիճակի է վերարտադրելու։ Փորձագետները մարդու էկոլոգիական հետքը (մարդկանց կողմից վերականգնվող ռեսուրսների սպառումը) համեմատում են կենսատարողության (մոլորակի հնարավորությունը վերականգնելու և կլանելու թափոնները, ներառյալ СО₂-ը) հետ։

Օրվա հաշվարկն իրականացվում է Էկոլոգիական հետքի համընդհանուր ցանցի (GFN) բանաձևով.

$\frac{\text{համաշխարհային կենսատարողություն}}{\text{համաշխարհային էկոլոգիական հետք}}\times 365=\text{ԲՊՀՕ}$

Հաշվարկված ամսաթվից հետո տարվա մնացած մասն աշխարհը շարունակում է ապրել՝ մոլորակի ռեսուրսներն սպառելով «պարտքով», այսինքն՝ շարունակելով կրճատել նախորդ ամբողջ պատմության ընթացքում բնության կողմից ամբարված պաշարները և մթնոլորտում կուտակելով ածխաթթու գազ։

Բնապահպանական պարտքն առաջին անգամ գրանցվել է 1970 թվականի դեկտեմբերի 29-ին, այդ ժամանակ ռեսուրսների պակասը կազմել է ընդամենը երկու օր։ Ամեն տարի այս օրը գալիս է ավելի շուտ. 2000 թվականին այդ գիծն անցել է հոկտեմբերի սկզբին, 2013 թվականին`օգոստոսի 20-ին, 2014 թվականին՝ օգոստոսի 19-ին, 2015 թվականին`օգոստոսի 13-ին։ 2018 թվականին այդ օրը եղել է օգոստոսի 1-ին, այսինքն՝ ռեսուրսների պակասը կազմել է 153 օր։

2019 թվականին Բնապահպանական պարտքի համաշխարհային օրը գրանցվել է հուլիսի 29-ին, այսինքն՝ ընթացիկ սպառումը պահանջել է 1,75 այնպիսի մոլորակներ, ինչպիսին Երկիրն է։

Ըստ GFN տվյալների՝ մարդկությունն ամեն տարի ծախսում է այնքան վերականգնվող ռեսուրսներ, որքան կարող են ապահովել Երկրի նման 1,6 մոլորակներ։ Եթե էկոլոգիական հետքը մնա նույն մակարդակի վրա, ապա 2030 թվականին մարդկությանն անհրաժեշտ կլինի արդեն երկու Երկիր, իսկ Բնապահպանական պարտքի համաշխարհային օրը կգրանցվի հունիսի վերջին։

Գրականություն

• Catton, William R. Jr. (1980). "Overshoot: The Ecological Basis of Revolutionary Change". Urbana: University of Illinois Press. Կաղապար:ISBN.
• Կաղապար:Cite journal
• Կաղապար:Cite book
• Կաղապար:Cite web
• Կաղապար:Cite journal
• Կաղապար:Cite web
• Կաղապար:Cite web

Արտաքին հղումներ

• www.overshoot.wwf.ru Կաղապար:Webarchive
• www.overshootday.org