Ունակություն

Կաղապար:Էլեկտրամագնիսականություն Ունակություն (Էլեկտրաունակություն), հաղորդիչի կամ հաղորդիչների համակարգի էլեկտրական բնութագիր, հաղորդիչի՝ էլեկտրական լիցք կուտակելու ունակությունը։ Էլեկտրատեխնիկայում այն կոչում են երկու հաղորդիչների փոխադարձ ունակություն։ Այդպիսի ունակությունը սահմանվում է որպես լիցքի մեծության և այդ հաղորդիչների պոտենցիալների տարբերության հարաբերություն։

Առանձնացված (այլ հաղորդիչներից հեռու գտնվող) հաղորդիչի էլեկտրաունակություն է կոչվում այն մեծությունը $(C)$, որը հավասար է հաղորդիչի լիցքի $(q)$ և էլեկտրական պոտենցիալի $(\phi )$ հարաբերությանը՝ $C=\frac{q}{\phi }$:

Երկու հաղորդիչների փոխադարձ էլեկտրաունակություն է կոչվում այն մեծությունը, որը հավասար է մի հաղորդիչից մյուսին փոխանցված էլեկտրական լիցքի և հաղորդիչների պոտենցիալների տարբերության փոփոխության հարաբերությանը։ Մասնավորապես, կոնդենսատորի էլեկտրաունակությունը՝ $C=\frac{q}{{\phi }_1-{\phi }_2}$ ($(q)$-ն կոնդենսատորի լիցքն է, ${\phi }_1,{\phi }_2$ շրջադիրների պոտենցիալներն են)։

Վակուումում գտնվող առանձնացված հաղորդիչ գնդի էլեկտրաունակությունը թվապես հավասար է իր շառավղին։ Հաղորդիչների էլեկտրաունակությունը կախված է դրանց ձևից, չափերից, փոխդասավորությունից և միջավայրի դիէլեկտրիկ թափանցելիությունից։ Միավորների միջազգային համակարգում էլեկտրաունակությունը չափվում է ֆարադով, իսկ գաուսյան համակարգում՝ սմ–ով։ Ստորև բերվում են որոշ հաղորդիչների և դրանց պարզագույն համակարգերի էլեկտրաունակության հաշվման բանաձևերը (Միավորների միջազգային համակարգում)։

1. $r$ շառավղով գնդի էլեկտրաունակությունը՝ $C=4\pi \epsilon {\epsilon }_{0}r$ (երկրագնդի էլեկտրաունակությունը մոտավորապես հավասար է 710 մկֆ),
2. $r$ շառավղով բարակ տափօղակի էլեկտրաունակությունը՝ $C=\frac{64}{25}\pi \epsilon {\epsilon }_{0}r$
3. հարթ կոնդենսատորի էլեկտրաունակությունը՝ $C=\epsilon {\epsilon }_0\frac{S}{d}$ ($d$-ն շրջադիրների հեռավորությունն է, $S$–ը՝ մակերեսը),
4. գնդային կոնդենսատորների էլեկտրաունակությունը՝ $C=\frac{4\pi \epsilon {\epsilon }_0}{1/r_1-1/r_2}$ ($r_1$-ը ներքին գնդի շառավիղն է, $r_2$–ը՝ արտաքին),
5. գլանային կոնդենսատորի էլեկտրաունակությունը՝ $C=\frac{2\pi \epsilon {\epsilon }_{0}l}{ln{r}_2/r_1}$ ($l$-ը գլանի երկարությունն է, $r_1$-ը ներքին գնդի շառավիղն է, $r_2$–ը՝ արտաքին)։

Գրված բանաձևերում ${\epsilon }_0$–ն վակուումի դիէլեկտրիկ թափանցելիությունն է, $\epsilon$-ը՝ միջավայրի։