Ծծմբի օքսիդ (VI)

Ծծմբի օքսիդ (VI), ծծմբի եռօքսիդ, ծծմբական անհիդրիդ, $S{O}_3$: Պինդ $S{O}_3$-ը գոյություն ունի $\alpha -,\beta -,\gamma -,\delta -$ ձևերով, որոնց հալման ջերմաստիճանները համապատասխանաբար հավասար են՝ 16,8, 32,5, 62,3 և 95 °C և իրարից տարբերվում են բյուրեղների ձևով և $S{O}_3$-ի պոլիմերացման աստիճանով։ Անկայուն $\alpha -$ձևը առաջանում է հեղուկ ծծմբական անհիդրիդի պնդացման դեպքում և խոնավության առկայությամբ աստիճանաբար անցնում է կայուն $\beta -$ձևի։ $\beta -$ձևը կարող է փոխարկվել $\alpha -$ի՝ միայն $S{O}_3$-ի գազային վիճակի վրայով. նորմալ ճնշման պայմաններում և 44,7 °C–ում գազային $S{O}_3$–ը փոխարկվում է հեղուկի, որը, 16,8 °C–ում պնդանալիս, առաջացնում է $\alpha -S{O}_3$: Մյուս ձևափոխությունների փոխադարձ անցումն ընթանում է շատ դանդաղ։

Ծծմբական անհիդրիդի կրիտիկական ջերմաստիճանը 218,3 °C է, կրիտիկական ճնշումը՝ 83,8 մթն։ Գոլորշի վիճակում $S{O}_3$–ը միամոլեկուլ է։ Նրա ջերմային դիսոցումը $S{O}_2$–ի և $O_2$–ի սկսվում է մոտավորապես 450 °C-ում և 1200 °C–ում գործնականորեն լրիվ է դառնում։ $S{O}_3$–ը լուծվում է ջրում՝ առաջացնելով $H_{2}S{O}_4$: Փոխազդում է հիմնային օքսիդների և հիմքերի հետ։ Ուժեղ օքսիդիչ է, օքսիդացնում է ծծումբը, ֆոսֆորը, ածխաջրածինները՝ վերականգնվելով մինչև $S{O}_2$: Լաբորատոր պայմաններում Ծծմբական անհիդրիդ ստանում են $F{e}_2(S{O}_4{)}_3$ ջերմային քայքայմամբ կամ $H_{2}S{O}_4$-ի վրա ավելցուկ $P_2{O}_5$ ազդելով, արդյունաբերական եղանակով՝ $S{O}_2$-ի կատալիաիկ օքսիդացմամբ։ Ծծմբական անհիդրիդիը կիրառվում է օրգանական բազմաթիվ նյութերի արտադրության մեջ որպես ծծմբացնող միջոց, ինչպես նաև օլեում և անջուր ազոտական թթու ստանալու համար։

Տես նաև

• Ծծմբական թթու

Գրականություն

• Карапетьянц М. Х., Дракин С. И. «Общая и неорганическая химия» М.: Химия 1994