Գազային հաստատուն

Գազային հաստատուն, համապիտանի (ունիվերսալ) գազային հաստատուն (երբեմն՝ Մենդելեևի հաստատուն), ֆիզիկական հաստատուն, հանդես է գալիս բազմաթիվ հիմնարար հավասարումներում, ինչպես օրինակ, իդեալական գազի վիճակի հավասարումը կամ Նեռնստի հավասարումը։ Նշանակվում է $R$։ Թվապես հավասար է իզոբար պրոցեսում 1 մոլ իդեալական գազի ընդարձակման ժամանակ կատարված աշխատանքին, ջերմաստիճանը 1 Կելվինով բարձրանալու դեպքում։ Առաջին անգամ կիրառության մեջ է դրել Մենդելեևը 1874 թ.։

Ընդհանուր տեղեկություններ

1874 թ. Մենդելեևը հաշվեց Մենդելեև-Կլապեյրոնի հավասարման (իդեալական գազի վիճակի հավասարում) հաստատունի արժեքը մեկ մոլ գազի համար, ելնելով Ավոգադրոյի օրենքից, որի համաձայն, մինևնույն ճնշման և ջերմաստիճանի դեպքում ցանկացած գազի 1 մոլը զբաղեցնում է միևնույն $V$ ծավալը։

Իդեալական գազի վիճակի հավասարումը՝ $p=\frac{RT}{V}$։

Միավորների միջազգային համակարգում $R=8,3144621\pm 0,0000075$ Ջ/(մոլ∙Կ)։

ՍԳՎ համակարգում $R=8,3144621\cdot 10^7$ Էրգ/(մոլ∙Կ)

Կապը Բոլցմանի հաստատունի հետ

Համապիտանի գազային հաստատունը արտահայտվում է k_B Բոլցմանի հաստատունով՝

$R=N_{\mathrm{A}}{k}_{\mathrm{B}},$

որտեղ N_A-ն Ավոգադրոյի թիվն է։ Այդ դեպքում իդեալական գազի վիճակի հավասարումը կարելի է գրել

$\frac{p=N_{\mathrm{A}}{k}_{\mathrm{B}}T}{V}$

կամ

$pV=N{k}_{\mathrm{B}}T$

որտեղ N-ը մասնիկների (գազի մոլեկուլների) թիվն է։

Եթե մասնիկների թիվը տրված է մոլերով, ավելի հարմար է գազային հաստատունի օգտագործումը։

Տես նաև

• Բոլցմանի հաստատուն
• Ավոգադրոյի հաստատուն
• Իդեալական գազի վիճակի հավասարում