Եթերներ

Եթերներ, օրգանական միացություններ$RO{R}^{\prime }$ ընդհանուր բանաձևով ($R,R^{\prime }$-ն օրգանական ռադիկալներ են)։ Երբ երկու ռադիկալները միատեսակ են ($R=R^{\prime }$), եթերները կոչվում են համաչափ, հակառակ դեպքում՝ խառը։ Եթերները հիմնականում անվանում են ըստ նրանցում եղած ռադիկալների, օրինակ, $C{H}_{3}OC{H}_3$ -դիմեթիլեթեր, $C{H}_{3}O{C}_2{H}_5$ -մեթիլէթիլեթեր և այլն։ Արոմատիկ, ճարպարոմատիկ, ինչպես նաև ցիկլավոր եթերներ շատ հաճախ կրում են պատահական անուններ, օրինակ, անիզոլ, ֆենետոլ, դիօքսան և այլն։

Նկարագիր

Եթերները սովորաբար հաճելի հոտով նյութեր՝ են։ ալիֆատիկ շարքի ստորին ներկայացուցիչները հեշտ ցնդող են և եռում են ավելի ցածր ջերմաստիճանում, քան համապատասխան ալկոհոլները (եթերները, ի հակադրություն ալկոհոլների, ասոցված չեն)։ Եթերները վատ են լուծվում ջրում, լավ՝ օրգանական լուծիչներում, կայուն են հիմքերի և ալկալիական մետաղների նկատմամբ, սակայն, խիտ ծծմբական և յոդաջրածնական թթուների հետ տաքացնելիս քայքայվում են՝ առաջացնելով ալկոհոլներ։

$RO{R}^{\prime }+HJ\to {\left[\begin{array}{c}𝐑𝐎{𝐑}^{\prime }\\ 𝐇\end{array}\right]}_{J^{-}}^{+}\to ROH+R^{\prime }J$

Թթվածնի ազատ էլեկտրոնային զույգի հաշվին միացնում են կատիոն (օրինակ, պրոտոն)՝ առաջացնելով օքսոնիումային $\left[\begin{array}{c}\mathbf{+}\\ 𝐑𝐎{𝐑}^{\prime }\\ 𝐇\end{array}\right]$ իոն։ Ալիֆատիկ և շատ ցիկլավոր եթերներ օդում դանդաղ օքսիդանում են՝ առաջացնելով պայթուցիկ գերօքսիդներ։

Ստացում

Եթերները հիմնականում ստանում են համապատասխան ալկոհոլներից ծծմբական թթվով ջուր պոկելով․

$ROH+H_{2}S{O}_4\to ROS{O}_{3}H+H_{2}O$,

$ROS{O}_{3}H+ROH\to ROR+H_{2}S{O}_4$

Բնության մեջ լայնորեն տարածված են բազմաթիվ ֆենոլների, նավթոլների և այլ նյութերի եթերներ։ Եթերները կիրառվում են որպես լուծիչներ, պլաստիֆիկատորներ, ջերմակիրներ, ինչպես նաև հոտավետ նյութերի արտադրության մեջ։