Կարլ Հոյն

Կարլ Հոյն (Կաղապար:Lang-de, Կաղապար:ԱԾ), գերմանացի մաթեմատիկոս, հայտնի է դիֆերենցիալ հավասարումների լուծումների տեսության, հատուկ գործառույթների և թվային մեթոդների վերաբերյալ իր ստեղծագործություններով։ Նրա պատվին իր անվանումն է ստացել Հոյնի հավասարումը, որի լուծումը Հոյնի ֆունկցիան է, ինչպես նաև Հոյնի մեթոդը՝ սովորական դիֆերենցիալ հավասարումների թվային լուծման համար։

Կենսագրություն

Կարլ Հոյնը ծնվել է 1859 թվականի ապրիլի 3-ին Վիսբադեն քաղաքում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո՝ 1878 թվականին, նա Գյոթինգենի համալսարանում սկսեց ուսումնասիրել մաթեմատիկա և փիլիսոփայություն։ 1880 թվականի ապրիլից մինչև հոկտեմբերը Էդուարդ Հեյնեի ղեկավարությամբ Հալլեում շարունակեց իր ուսումնասիրությունները։

Դրանից հետո Հոյնը վերադառնում է Գյոթենգեն և սկսում է աշխատել իր դիսերտացիայի վրա։ Նրա ղեկավարը Էրնեստ Շերինգն էր։ Նրա թեզը 1881 թվականին կոչվեց «Սյունակային ֆունկցիաները և Լամի ֆունկցիան որպես որոշիչներ»(Կաղապար:Lang-de):

Դոկտորի աստիճան ստանալուց հետո Հոյնը ուսանել է Արևելյան Պրուսիայի Վելուի գյուղատնտեսական դպրոցում (ներկայիս Կալինինգրադի մարզի Զնամենսկ գյուղում)։ 1883-1885 թվականներին սովորել է Անգլիայի Ուփինգհեմի դպրոցում, իսկ 1885-1886 թվականներին իր ուսումնառությունը շարունակել է Լոնդոնում։

1886 թվականի հուլիսին Հոյնը Մյունխենում ստացավ իրավասու դոկտորի աստիճան՝ ներկայացնելով իր «Երկրորդ կարգի գծային դիֆերենցիալ հավասարումներ, որոնց լուծումները կապված են շարունակական խմբերի ալգորիթմի միջոցով» (Կաղապար:Lang-de):

1886-1889 թվականները Հոյնը Մյունխենի համալսարանում ուսուցանում էր մաթեմատիկա։ Այդ ժամանակահատվածում նա նաև լույս է ընծայել «Երկրորդ կարգի ռիմանական ֆունկցիաների չորս կետերի տեսության վերաբերյալ» գիտական հոդվածը։

1890-1902 թվականներին Հոյնը դասավանդել է Բեռլինում։ 1900 թվականին նա ստացել է պրոֆեսորի կոչում, իսկ 1902-ին ընդունել է Կարլսրուեի Բարձրագույն տեխնիկական ինստիտուտիի (ներկայումս Կարլսրուեի տեխնոլոգիական ինստիտուտ) տեխնիկական մասնագիտության բաժնի վարիչ դառնալու առաջարկը։ Այնտեղ աշխատել է մինչև կենսաթոշակին անցնելը՝ մինչև 1922 թվականը։

Գիտական գործունեություն

Ի պատիվ Կարլ Հոյնի գծային երկրորդ կարգի դիֆերենցյալ հավասարումը՝ իր չորս՝ $z=0,1,a$ և $\mathrm{\infty }$ կետերով, կոչվում է Հոյնի հավասարում և ունի հետևյալ տեսքը՝

$\frac{{\mathrm{d}}^{2}f}{\mathrm{d}{z}^2}+[\frac{\gamma }{z}+\frac{\delta }{z-1}+\frac{\epsilon }{z-a}]\frac{\mathrm{d}f}{\mathrm{d}z}+\frac{\alpha \beta z-q}{z(z-1)(z-a)}f=0$,

որտեղ $\alpha +\beta -\gamma -\delta -\epsilon +1=0$, իսկ q օժանդակ պարամետր է։ Այս հավասարման լուծումը կոչվում է Գոյնի ֆունկցիա։

Արտաքին հղումներ

• Կաղապար:MathGenealogy