Հաղարջենի

testwiki-ից
Jump to navigation Jump to search

Կաղապար:Տաքսոտուփ Հաղարջենի (Կաղապար:Lang-la), կոկռոշազգիների (Grossulariaceae) ընտանիքի բույսերի ցեղ։

Տարածում

Կաղապար:Կենսաֆոտո Մոտ 50 տեսակ աճում են Եվրոպայում, Ասիայում, Հյուսիսային Ամերիկայում։

Հայաստանում հաղարջենին վայրի վիճակում աճում է Եղեգնաձորի, Ախուրյանի, Արթիկի, Սևանի ավազանի, Զանգեզուրի, Լոռու, Շիրակի տարածքներում։ Հայաստանում հանդիպում է 6 տեսակ՝ արևելյան, ալպիական, Բիբերշտեյնի, հայկական, Ախուրյանի, սովորական։ Տարածված է անտառներում, նոսրանտառներում, թփուտներում, ժայռաճեղքերում, կիրճերում և այլուր։ Սովորական հաղարջենին աճեցվում է գրեթե բոլոր մարզերում։

Մշակության մեջ տարածված են նաև սև ու կարմիր հաղարջենիների ներմուծված տեսակները։ Հաղարջենու Ախուրյանի և հայկական տեսակները բնաշխարհիկներ են. գրանցված են Հայաստանի Կարմիր գրքում[1]։

Կենսաբանական նկարագիր

1,5-2,5 մ բարձրությամբ թփեր։ Տերևները պարզ են, 3-5 բլթականի, ատամնաեզր։ Ծաղկաբույլը՝ ողկույզ է, ծաղիկները՝ մանր, հաճախ երկսեռ, հազվադեպ բաժանասեռ և երկտուն։ Պտուղը հատապտուղ է՝ սև, կարմիր և այլ գույնի, թթվաշ։ Հաղարջենին խոնավասեր է, բազմանում է սերմերով և արմատային մացառներով։ Պտուղները բուրավետ են, պարունակում են շաքարներ, թթուներ, վիտամիններ, պեկտինային նյութեր, ներկանյութեր, օգտագործվում է ինչպես թարմ այնպես էլ վերամշակված վիճակում[2]։ Հաղարջենին խոնավասեր է, բազմանում է սերմերով և արմատային մացառներով։

Ծաղկի բանաձև՝ Կաղապար:Nobr։ Ծաղկի բանաձևը հաստատուն չի[3]։

Տեսակներ

Հայտնի է 150 տեսակ, որոնցից 57-ը՝ մշակվող։

կիրճերում, թփուտներում։

  • Հայկական հաղարջենի հանդիպում է Վայոց ձորի մարզում (Ջերմուկի շրջակայքում), աճում է գետեզրերին և գետափերի քարքարոտ մասերում, վերին լեռն, գոտում առաջացնում է փոքր մացառուտներ։

Այս բնաշխարհիկ տեսակները գրանցված են Հայաստանի Կարմիր գրքում։ Կաղապար:Կենսաֆոտո Կաղապար:Կենսաֆոտո Կաղապար:Կենսաֆոտո Կաղապար:Կենսաֆոտո Կաղապար:Կենսաֆոտո Կաղապար:Կենսաֆոտո Կաղապար:Կենսաֆոտո Կաղապար:Կենսաֆոտո Կաղապար:Կենսաֆոտո

Հիբրիդներ

Տնտեսություն

Հաղարջի արտադրությունը 2005 թվականին[4]
հազար տոննա
Երկիր Արտադրություն
Կաղապար:Դրոշ Ռուսաստան 431,5
Կաղապար:Դրոշ Լեհաստան 186,8
Կաղապար:Դրոշ Գերմանիա 128,8
Կաղապար:Դրոշ Ուկրաինա 24,8
Կաղապար:Դրոշ Մեծ Բրիտանիա 19,7
Կաղապար:Դրոշ Ավստրիա 19,4
Կաղապար:Դրոշ Չեխիա 15,1
Կաղապար:Դրոշ Հունգարիա 12,1
Կաղապար:Դրոշ Ֆրանսիա 11,4
Կաղապար:Դրոշ Դանիա 11,3

Նշանակություն և կիրառում

Պտուղը հյութալի, բուրավետ, թթվաշ հատապտուղ է՝ սև, կարմիր, դեղին և այլ գույների։ Պարունակում է շաքարներ, թթուներ, վիտամիններ, պեկտինային, աղաղա- և ներկանյութեր։ Օգտագործվում է թարմ և վերամշակված (հյութ, ջեմ, մուրաբա և այլն)։ Խոնավասեր է։ Բազմանում է սերմերով և արմատային մացառներով։

Ծանոթագրություններ

Կաղապար:Ծանցանկ

Գրականություն

  • Вавилов А. С. Чудо-ягода. // Наука и жизнь, 1988, № 7, с. 94. — О смородине лежачей, или моховке.
  • Турова А., Сапожникова Э. О пользе чёрной смородины. // Наука и жизнь, 1988, № 7, с. 92—93.

Արտաքին հղումներ

Կաղապար:ՀԲԿաղապար:ՀՍՀ Կաղապար:Արտաքին հղումներ Կաղապար:Տաքսոնի նավարկումԿաղապար:Վիքիբառարան

  1. ↑ Դպրոցական մեծ հանրագիտարան, գիրք 1, հատոր 2, էջ 8։
  2. ↑ Այգեգործի տեղեկատու, Երևան 1989
  3. ↑ Կաղապար:Ռուսերեն գիրք
  4. ↑ FAOSTAT Կաղապար:Webarchive, выбрать: countries by commodity; selected item: currants; 2005.
Ստացված է «https://hy.wiki.beta.math.wmflabs.org/w/index.php?title=Հաղարջենի&oldid=125» էջից