Մաքսվելի բաշխում

testwiki-ից
Jump to navigation Jump to search

Մաքսվելի բաշխում, գազերում մոլեկուլների արագությունների բաշխման վիճակագրական օրենքը։ Սահմանել է Ջեյմս Մաքսվելը 1859 թվականին։ Ջերմային հավասարակշիռ վիճակում (երբ T=const

n(vx,vy,vz)dvxdvydvz=N(m2πkT)3/2exp[m2kT(vx2+vy2+vz2)dvxdvydvz](1),

որտեղ ndvxdvydvz-ը այն մոլեկուլների միջին թիվն է, որոնց արագությունների պրոյեկցիաներն ընկած են (vx,vx+dvx), (vy,vy+dvy), (vz,vz+dvz) միջակայքերում, N-ը մոլեկուլների ընդհանուր թիվն է, m-ը՝ մոլեկուլի զանգվածը, T-ն՝ բացարձակ ջերմաստիճանը, k-ն՝ Բոլցմանի հաստատունը։ (1)-ը ըստ անկյունների (շարժման ուղղությունների) ինտեգրելուց ստացվում է բաշխման օրենքը ըստ արագությունների բացարձակ արժեքների՝

n(v)dv=4πN(m2πkT)3/2exp(mv22kT)v2dv(2):

Մաքսվելի բաշխումը կարելի է ստանալ Գիբսի բաշխումից, որը ճիշտ է դասական և քվանտային մոտեցման դեպքերում՝ գազերի, հեղուկների և պինդ մարմինների համար ու տալիս է նրանց ջերմային հատկությունների սպառիչ նկարագիրը ջերմային հավասարակշռության ժամանակ։ (1)-ը և (2)-ը ունեն վիճակագրական բնույթ և ճիշտ են միայն շատ մեծ N-ի դեպքում։ n(v)dv-ն հավանականությունն է այն բանի, որ որևէ մոլեկուլ կունենա (v,v+dv) միջակայքում ընկած արագություն։ (2)-ից կարելի է որոշել մասնիկների միջին քառակուսային, միջին և հավանական արագությունները․

vմք =(3kTm )1/2,
vմ =2(2kTπm )1/2,
vհ =(2kTm )1/2:

Քանի որ մասնիկների շարժման բոլոր ուղղությունները հավասարահավանական են, ապա

vx=vy=vz=0 և vx2=vy2=vz2=v23:

Մաքսվելի բաշխման փորձնական հաստատումը ստացվել է մոլեկուլային փնջերով կատարած փորձերից։

Կաղապար:ՀՍՀ