Երկֆոսֆորական թթու

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Նյութ Երկֆոսֆորական թթու՝ անօրգանական միացություն, HԿաղապար:SubPԿաղապար:SubOԿաղապար:Sub բանաձևով քառահիմն թթվածնավոր թթու, անգույն բյուրեղներ են,ջրում լուծվում են,առաջացնում է բյուրեղահիդրատներ։

Ստացում

• Ֆոսֆորի (V) օքսիդը (ավելցուկ) ջրում լուծելիս․

${𝖯}_{\mathrm{𝟤}}{𝖮}_{\mathrm{𝟧}}\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\stackrel{}{\to }{𝖧}_{\mathrm{𝟦}}{𝖯}_{\mathrm{𝟤}}{𝖮}_{\mathrm{𝟩}}$

• Օրթոֆոսֆորական թթուն տաքացնելիս․

$\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}𝖯{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\stackrel{150^{o}C}{\to }{𝖧}_{\mathrm{𝟦}}{𝖯}_{\mathrm{𝟤}}{𝖮}_{\mathrm{𝟩}}\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮$

• Օրթոֆոսֆորական թթուն ֆոսֆորի (V) օքսիդի հետ փոխազդելիս․

$\mathrm{𝟪}{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}𝖯{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{+}{𝖯}_{\mathrm{𝟦}}{𝖮}_{\mathrm{𝟣}\mathrm{𝟢}}\stackrel{100^{o}C}{\to }\mathrm{𝟨}{𝖧}_{\mathrm{𝟦}}{𝖯}_{\mathrm{𝟤}}{𝖮}_{\mathrm{𝟩}}$

Ֆիզիկական հատկություններ

Երկֆոսֆորական թթուն սպիտակ ամորֆ կամ բյուրեղային նյութ է, ուժեղ խոնավածուծ հատկություններ ունի։

Գոյություն ունի երկու տարաձևությունների տեսքով՝ 54,3 °С և 71,5°С հալման ջերմաստիճաններով, խառնուրդը հալվում է 61°С-ու։

Լավ լուծվում է ջրում, էթանոլում և եթերում։

Քառահիմն թթու է, դիսոցման հաստատուններն են համապատասխանաբար՝ p KԿաղապար:Sub = 1, p KԿաղապար:Sub = 2, p KԿաղապար:Sub = 6,6, p KԿաղապար:Sub = 9,6.

Առաջացնում է բյուրեղահիդրատներ HԿաղապար:SubPԿաղապար:SubOԿաղապար:Sub•n HԿաղապար:SubO ընդհանուր բանձևով, որտեղ n = 1, 5 и 6.

Քիմիական հատկություններ

• Անօդ պայմաններում տաքացնելիս քայքայվում է․

${𝖧}_{\mathrm{𝟦}}{𝖯}_{\mathrm{𝟤}}{𝖮}_{\mathrm{𝟩}}\stackrel{300^{o}C}{\to }\mathrm{𝟤}𝖧𝖯{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮$

• Ուժեղ թթուների առկայությամբ ջրային լուծույթներում եռացնելիս վերածվում է օրթոֆոսֆորական թթվի․

${𝖧}_{\mathrm{𝟦}}{𝖯}_{\mathrm{𝟤}}{𝖮}_{\mathrm{𝟩}}\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\underset{HN{O}_3}{\overset{100^{o}C}{\to }}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟥}}𝖯{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}$

• Հիմքերի հետ փոխազդելիս առաջացնում է չեզոք և թթու աղեր․

${𝖧}_{\mathrm{𝟦}}{𝖯}_{\mathrm{𝟤}}{𝖮}_{\mathrm{𝟩}}\mathsf{+}\mathrm{𝟦}𝖭𝖺𝖮𝖧\stackrel{}{\to }𝖭{𝖺}_{\mathrm{𝟦}}{𝖯}_{\mathrm{𝟤}}{𝖮}_{\mathrm{𝟩}}\mathsf{+}\mathrm{𝟦}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮$

${𝖧}_{\mathrm{𝟦}}{𝖯}_{\mathrm{𝟤}}{𝖮}_{\mathrm{𝟩}}\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖭𝖺𝖮𝖧\stackrel{}{\to }𝖭{𝖺}_{\mathrm{𝟤}}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}{𝖯}_{\mathrm{𝟤}}{𝖮}_{\mathrm{𝟩}}\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮$

• Մասնակցում է միացման ռեակցիաների․

${𝖧}_{\mathrm{𝟦}}{𝖯}_{\mathrm{𝟤}}{𝖮}_{\mathrm{𝟩}}\mathsf{+}\mathrm{𝟦}𝖠𝗀𝖭{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}\stackrel{}{\to }𝖠{𝗀}_{\mathrm{𝟦}}{𝖯}_{\mathrm{𝟤}}{𝖮}_{\mathrm{𝟩}}\mathsf{\downarrow }\mathsf{+}\mathrm{𝟦}𝖧𝖭{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}$

• Աղերը կոչվում են պիրոֆոսֆատներ կամ երկֆոսֆատներ ( IUPAC-ի անվանակարգման համաձայն).

Գրականություն

• Կաղապար:Книга
• Կաղապար:Книга
• Կաղապար:Книга