Ցեզիումի սուլֆիդ

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Նյութ Ցեզիումի քլորիդ, երկտարր, անօրգանական միացություն, կազմված ծծմբից և ցեզիումից՝ Cs₂S։ Մուգ կարմիր բյուրեղներ։ Առաջացնում է բյուրեղահիդրատ՝ Cs₂S•4H₂O բանաձևով։

Ստացումը

• Ստացվում է տարրերի ուղղակի սիթեզով․

$\mathrm{𝟤}𝖢𝗌\mathsf{+}𝖲\stackrel{100-130^{o}C}{\to }𝖢{𝗌}_{\mathrm{𝟤}}𝖲$

• Ստացվում է հիմքերի լուծույթի և ծծմբաջրածնի փոխազդեցությունից․

$\mathrm{𝟤}𝖢𝗌𝖮𝖧\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖲\stackrel{}{\to }𝖢{𝗌}_{\mathrm{𝟤}}𝖲\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮$

• Ստացվում է ցեզիումի և սնդիկի սուլֆիդի փոխազդեցությունից․

$\mathrm{𝟤}𝖢𝗌\mathsf{+}𝖧𝗀𝖲\stackrel{}{\to }𝖢{𝗌}_{\mathrm{𝟤}}𝖲\mathsf{+}𝖧𝗀$

• Ստացվում է բյուրեղահիդրատը ջերմաստիճանային պայմաններում քայքայելով․

$𝖢{𝗌}_{\mathrm{𝟤}}𝖲\mathsf{\cdot }\mathrm{𝟦}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\underset{-H_{2}O}{\overset{200-250^{o}C}{\to }}𝖢{𝗌}_{\mathrm{𝟤}}𝖲\mathsf{\cdot }\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\underset{-H_{2}O}{\overset{>T}{\to }}𝖢{𝗌}_{\mathrm{𝟤}}𝖲$

Ֆիզիկական հատկություններ

Ցեզիումի սուլֆիդը առաջացնում է մուգ կարմիր բյուրեղներ (այլ տվյալներով անգույն)։

Անջուր ցեզիումի սուլֆիդը օդում ծխում է։

Լավ է լուծվում ջրում (հիդրոլիզվում է)։ Հիդրոսկոպիկ է, առաջացնում է տետրահիդրատ՝ Cs₂S•4H₂O բանաձևով, որը իրենից ներկայացնում է սպիտակ կամ թույլ դեղին բյուրեղներ։

Քիմիական հատկություններ

• Ջրային լուծույթում դիսոցվում է՝ հիդրօքսիդ անիոն առաջացնելով․

${𝖲}^{\mathrm{𝟤}\mathsf{-}}\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮\stackrel{}{\to }𝖧{𝖲}^{\mathsf{-}}\mathsf{+}𝖮{𝖧}^{\mathsf{-}}$

• Փոխազդում է ուժեղ թթուների հետ․

$𝖢{𝗌}_{\mathrm{𝟤}}𝖲\mathsf{+}\mathrm{𝟤}𝖧𝖢𝗅\stackrel{}{\to }\mathrm{𝟤}𝖢𝗌𝖢𝗅\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖲\mathsf{\uparrow }$

• Կոնցենտրիկ ծծմբական թթվի հետ փոխազդելով ցուցաբերում է վերականգնիչ հատկություն․

$𝖢{𝗌}_{\mathrm{𝟤}}𝖲\mathsf{+}\mathrm{𝟥}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\stackrel{}{\to }\mathrm{𝟤}𝖢𝗌𝖧𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}\mathsf{+}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\mathsf{\uparrow }\mathsf{+}𝖲\mathsf{\downarrow }\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖮$

• Ջրային լուծույթը կամաց-կամաց օդի թթվածնով օքսիդանում է․

$𝖢{𝗌}_{\mathrm{𝟤}}𝖲\underset{-CsOH}{\overset{O_2}{\to }}\begin{array}{c}𝖲\mathsf{\downarrow }\\ 𝖢𝗌{𝖲}_{𝗇}\\ 𝖢{𝗌}_{\mathrm{𝟤}}{𝖲}_{\mathrm{𝟤}}{𝖮}_{\mathrm{𝟥}}\end{array}$

• Կարող է օքսիդանալ մինչև սուլֆատ․

$𝖢{𝗌}_{\mathrm{𝟤}}𝖲\mathsf{+}\mathrm{𝟤}{𝖮}_{\mathrm{𝟤}}\stackrel{500^{o}C}{\to }𝖢{𝗌}_{\mathrm{𝟤}}𝖲{𝖮}_{\mathrm{𝟦}}$

• Ծծմբի հետ տաքացման պայմաններում փոխազդելով առաջացնում է պոլիսուլֆիդներ․

$𝖢{𝗌}_{\mathrm{𝟤}}𝖲\mathsf{+}𝑛𝖲\stackrel{100^{o}C}{\to }𝖢{𝗌}_{\mathrm{𝟤}}{𝖲}_{𝗇\mathsf{+}\mathrm{𝟣}}$

որտեղ n=2÷6.

• Փոխանակային եղանակով փոխազդում է ծծմբաջրածնի ջրային լուծույթի հետ՝ առաջացնելով հիդրոսուլֆիտ․

$𝖢{𝗌}_{\mathrm{𝟤}}𝖲\mathsf{+}{𝖧}_{\mathrm{𝟤}}𝖲\stackrel{}{\to }𝖢{𝗌}_{\mathrm{𝟤}}{𝖲}_{𝗇\mathsf{+}\mathrm{𝟣}}$

Գրականություն

• Лидин Р.А. и др. Химические свойства неорганических веществ: Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд., испр. — М.: Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0.
• Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
• Плющев В. Е., Степин Б. Д. Химия и технология соединений лития, цезия и цезия. — М.: «Химия», 1970. — 408 с.
• Химическая энциклопедия / Редкол.: Зефиров Н.С. и др.. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1998. — Т. 5. — 783 с. — ISBN 5-85270-310-9.