Գլիցերին

testwiki-ից
Jump to navigation Jump to search

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Նյութ Գլիցերին, (1,2,3-տրիօքսիպրոպան, պրոպանտրիոլ-1,2,3), եռատոմ սպիրտների պարզ ներկայացուցիչ[1]։ Իրենից ներկայացնում է մածուցիկ, թափանցիկ հեղուկ[2]։

Ֆիզիկական հատկություններ

Գլիցերինը անգույն, մածուցիկ, շատ հիգրոսկոպիկ հեղուկ է[3]։ Ունի քաղցր համ, այստեղից էլ ստացել է իր անվանումը(գլիկոս-քաղցր)[4]։

Քիմիական հատկություններ

Գլիցերինը ունի տիպիկ բազմատոմ սպիրտներին բնորոշ քիմիական հատկություններ[5]։ Գլիցերինի փոխազդեցությունը հալոգենաջրածինների կամ ֆոսֆորի հալոգենիդների հետ ընթանում է մոնո- և դիհալոգենացմամաբ[6]։ Գլիցերինը փոխազդում է կարբոնաթթուների և հանքային թթուների հետ[7]։ Օրինակ ազոտական թթվի հետ փոխազդելիս, գլիցերինն առաջացնում է եռնիտրատ-նիտրոգլիցերին(ստացել է Ասկանյո Սոբրերոն, 1847 թվականին), օգտագործվում է մեր ժամանակներում անծուխ վառոդ ստանալու նպատակով։ Գլիցերինը դեհիդրատացնելիս այն վեր է ածվում թունավոր ակրոլեինի[8][9].

  • HOCH2-CH(OH)-CH2OH → H2C=CH-CHO + 2 H2O

Այն օքսիդանում է մինչև գլիցերինային ալդեհիդ CH2OHCHOHCHO, դիհիդրօքսիացետոն CH2OHCOCH2OH կամ գլիցերինաթթու CH2OHCHOHCOOH։ Գլիցերինի և բարձրագույն կարբոնաթթուների եթերները՝ ճարպերը հանդիսանում են շատ կարևոր միացություններ մարդու համար, կարևոր կենսաբանական դեր են խաղում նաև ֆոսֆոլիպիդները[10]։

Ստացում

Գլիցերին առաջին անգամ ստացել է Շելեն 1779 թվականին, ճարպերի օճառացմամբ[11]։ Գլիցերինի հիմնական մասը ստանում են ճարպերի օճառացումից[12]։ Գլիցերինի ստացման սինթետիկ եղանակների հիմնական մասը հիմնված է պրոպիլենի օգտագործման վրա[13]։ 450-500 °C ջերմաստիճաններում պրոպիլենի քլորացումից ստանում են ալիլքլորիդ, HClO-ի հետ միանալիս առաջանում են քլորհիդրիններ, օրինակ՝ CH2ClCHOHCH2Cl, որը ալկալիով մշակելիս առաջանում է գլիցերին[14]։ Գլիցերին կարելի է ստանալ նաև օսլայի հիդրոլիզի միջոցով, առաջացած մոնոսախարիդների հիդրատացմամբ կամ շաքարների սպիրտային խմորումից[15][16]։

Գլիցերինի մոլեկուլը

Գլիցերինի ածանցյալներ

Գլիցերիդներ

Եռգլիցերիդները հանդիսանում են գլիցերինի ածանցյալներ[17]։ Եռգլիցերիդները հանդիսանում են կարևոր բաղադրիչ՝ կենդանի օրգանիզմներում նյութափոխանակության գործընթացներում[18][19]։

Ճարպեր և յուղեր

Ճարպերը և յուղերը հիդրոֆոբ միացություններ են, ջրում անլուծելի, այնպես ինչպես գլիցերինի մոլեկուլում հիդրօքսիլ խմբերը փոխարինված են ճարպաթթուների մնացորդներով[20][21]։

Կիրառություն

Գլիցերինի կիրառության ոլորտները շատ բազմազան են։ Օգտագործվում է սննդային հավելանյութերում, լվացող և կոսմետիկ միջոցներում, պլաստմասսաների արտադրությունում, ներկանյութերի արտադրությունում, էլեկտրատեխնիկայում, ռադիոտեխնիկայում և այլն։ Համարակալված է որպես սննդային հավելում[22][23]։ Գլիցերինը օգտագործվում է նաև դինամիտի ստացման համար։

Կայքեր

Ռուսերեն և անգլերեն լեզուներով.

Անգլերեն լեզվով.

Ծանոթագրություններ

Կաղապար:Ծանցանկ

Կաղապար:Սպիրտներ Կաղապար:Արտաքին հղումներ Կաղապար:ՀՍՀ

  1. ↑ Կաղապար:Cite journal
  2. ↑ Կաղապար:Cite journal
  3. ↑ Կաղապար:Cite press release
  4. ↑ Կաղապար:Cite encyclopedia
  5. ↑ Կաղապար:Cite news
  6. ↑ Կաղապար:Cite journal
  7. ↑ Կաղապար:Cite journal
  8. ↑ Կաղապար:Cite news
  9. ↑ Կաղապար:Cite news
  10. ↑ Կաղապար:Cite web
  11. ↑ Կաղապար:Cite web
  12. ↑ Կաղապար:Cite web
  13. ↑ Կաղապար:Cite web
  14. ↑ Կաղապար:Cite web
  15. ↑ Կաղապար:Cite journal
  16. ↑ Does Alcohol Belong In Herbal Tinctures? Կաղապար:Webarchive newhope.com
  17. ↑ Leffingwell, Georgia and Lesser, Miton (1945) GLYCERIN – Its Industrial and Commercial Applications. Chemical Publishing Co., Inc., Brooklyn, NY.
  18. ↑ Lawrie, James W. (1928) GLYCEROL AND THE GLYCOLS – Production, Properties and Analysis. The Chemical Catalog Company, Inc., New York, NY.
  19. ↑ The Manufacture of GLYCEROL – Vol. III (1956). The Technical Press, LTD., London, UK.
  20. ↑ Կաղապար:Cite journal
  21. ↑ Proposed ASTM Engine Coolant Standards Focus on Glycerin Կաղապար:Webarchive. Astmnewsroom.org. Retrieved on 15 August 2012.
  22. ↑ E422
  23. ↑ Formula E uses pollution-free glycerine to charge cars. fiaformulae.com. 13 September 2014
Ստացված է «https://hy.wiki.beta.math.wmflabs.org/w/index.php?title=Գլիցերին&oldid=800» էջից