Իզոխոր պրոցես

Իդեալական գազում իզոպրոցեսների գրաֆիկներ

P(V) Կախումը իզոխոր պրոցեսի ժամանակ

Իզոխոր պրոցես (< իզո... և Կաղապար:Lang-grc — գրաված տեղ, տարածություն), թերմոդինամիկական պրոցես, որն ընթանում է առանց համակարգի ծավալի փոփոխության՝ $V=const$ և $\mathrm{\Delta }V=0$, ուստի՝ համակարգի կատարած աշխատանքը՝ $A^{\prime }=P\mathrm{\Delta }V=0$։ Այս դեպքում ջերմադինամիկայի առաջին օրենքից կստանանք՝

$\mathrm{\Delta }U=Q$

Եթե համակարգը ջերմաքանակ ստանում է՝ $Q>0$, ապա նրա ներքին էներգիան մեծանում է ստացված ջերմաքանակի չափով, իսկ եթե համակարգը շրջապատին (այլ մարմինների) ջերմաքանակ է տալիս $Q<0$, ապա նրա ներքին էներգիան տված ջերմաքանակի չափով փոքրանում է։ Այս $C=cm$ և $Q=mc(t_2-t_1)=mc\mathrm{\Delta }t$ բանաձևերից ջերմունակության համար կստանանք՝

$C=Q/\mathrm{\Delta }t=Q/\mathrm{\Delta }T$,

որտեղ $\mathrm{\Delta }t=\mathrm{\Delta }T$-ն համակարգի ջերմաստիճանի փոփոխությունն է ջերմահաղորդման պրոցեսում։ Քանի որ ջերմաքանակը պրոցեսի ֆունկցիա է, ապա պրոցեսի ձևից կախված կլինի նաև ջերմունակությունը։ Մասնավորապես իզոխոր պրոցեսում $Q=\mathrm{\Delta }U$, հետևաբար՝

$C_V=\mathrm{\Delta }U/\mathrm{\Delta }T$

որտեղ $C_V$-ով նշանակված է համակարգի ջերմունակությունը, երբ ծավալը հաստատուն է։ Եթե համակարգը միատոմ իդեալական գազ է, ապա, այս U = 1½m/MN_AK_BT = 1½m/MRT = 1½νRT բանաձևից, ջերմունակության համար կստանանք՝

$c_v^{\mu }\frac{3}{2}\frac{m}{MR}=\frac{3}{2}vR$,

որտեղ $v$-ն նյութի քանակն է։ Մասնավորապես, մեկ մոլ իդեալական գազի ջերմունակությունն իզոխոր պրոցեսում՝ $c_v^{\mu }3R/2$։

Տես նաև

• Գեյ-Լյուսակի օրենք
• Իզոբար պրոցես
• Իզոթերմ պրոցես